II SA/Po 817/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-09-29
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym jest zasadna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku stałego, ponieważ strona skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co stanowiło brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Niemożność przeprowadzenia wywiadu uniemożliwiła organom ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej skarżącego, co jest niezbędne do przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i braku współdziałania wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wnioskodawca zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając fałszywe twierdzenia organów i brak dobrej woli ze strony pracownika socjalnego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6 pkt 1, art. 11 ust.2, art. 12, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), działający z upoważnienia Burmistrza J. Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. odmówił przyznania W. G. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z powodu biernej postawy, braku możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej, mieszkaniowej i majątkowej oraz posiadania własnych możliwości i zasobów w celu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że dnia [...] stycznia 2020 r. (data wpływu do Ośrodka) strona osobiście złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. Wnioskodawca wskazał jako miejsce zamieszkania ul. [...]/6, [...]. W reakcji organ wezwał wnioskodawcę o umożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniach [...] – [...] lutego 2020 r., w godz. od 09:00 do 16:00, które to wezwania nie zostały odebrane przez skarżącego. Podczas wizyty w środowisku w dniu [...] lutego 2020 r. pracownicy socjalni podjęli próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, lecz nie zastali wnioskodawcy pod wskazanym we wniosku adresem. Pracownicy socjalni zrobili zdjęcia drzwi mieszkania, które były opieczętowane taśmą urzędową przez Komornika, na okoliczność czego sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. Skarżący stawił się osobiście w siedzibie organu w dniu [...] lutego 2020 r., wyjaśniając że w dniu [...] lutego 2020 r. nie było możliwe przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2020 r. ze względu na badania lekarskie, a możliwe będzie zastanie skarżącego pod wskazanym adresem w dniu [...] lutego 2020 r., w godzinach 14:00 – 16:00 z uwagi na udział do ok. godziny 14:00 w ceremonii pogrzebowej w rodzinie. W dniu [...] lutego 2020 r. pracownicy socjalni udali się ponownie pod wskazany we wniosku adres skarżącego, gdzie o godzinie 14:30 zastali na klatce schodowej przy lokalu nr [...] wnioskodawcę, usiłującego otworzyć drzwi do mieszkania. Pracownicy socjalni poinformowali stronę, że mieszkanie jest zajęte przez komornika, który zabezpieczył drzwi taśmą urzędową i wymienił zamek. W. G. zażądał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na klatce schodowej, na co pracownicy socjalni poinformowali, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania. Zwrócili również uwagę, że komornik, który zajął mieszkanie, poinformował organ o tym, że skarżący prawdopodobnie zamieszkuje aktualnie pod adresem ul. [...], [...], co oznacza w ocenie organu, że skarżący świadomie wprowadził organ w błąd, zatajając istotne fakty. Pracownicy organu podjęli kolejne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ponownie w dniu [...] lutego 2020 r. oraz [...] lutego 2020 r., które okazały się bezskuteczne.
Dalej organ wskazał, że w celu ustalenia faktycznej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej, mieszkaniowej i majątkowej skarżącego wystosował wnioski o udostępnienie danych osobowych do szeregu instytucji. Tak zebrany materiał dowodowy ujawnił, że skarżący zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do [...] grudnia 2024 r. ze wskazaniami do zatrudnienia - zakład pracy chronionej, przystosowane stanowisko pracy (orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...]); nie można jednocześnie ustalić sytuacji dochodowej skarżącego, podczas gdy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Wskazano także, że wnioskodawca nie pobiera renty, emerytury, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego z ZUS, zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego, natomiast jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego przez firmę [...] od dnia [...] grudnia 2014 r. Ustalono także, że wnioskodawca jest zameldowany na pobyt stały w M. przy ul. [...], jednakże dnia [...] października 2019 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie o jego wymeldowanie z pobytu stałego. Nadto, w dniu [...] czerwca 2017 r. miało miejsce ostatnie potrącenie z zasiłku chorobowego i obecnie żadne środki nie są przekazywane do [...], a postępowanie egzekucyjne w sprawie alimentacyjnej aktualnie jest bezskuteczne. Nieruchomość położona w M. przy [...] została zajęta w dniu [...] września 2011 r. Po jej sprzedaży w drodze licytacji publicznej w dniu [...] lutego 2017 r. władztwo nad lokalem zostało przekazane nabywcy, tj. S. w dniu [...] sierpnia 2019 r. (wymieniono wtedy komplet zamków wejściowych do lokalu na nowe, natomiast klucze przekazano tylko nabywcy). Zatem bez zgody właściciela strona nie ma prawa przebywania w lokalu. Organ wskazał ponadto, że z pisma od komornika z dnia [...] sierpnia 2019 r. wynika, że wnioskodawca przebywa pod adresem: [...], jednak nie jest właścicielem tej nieruchomości. Nadto organ ustalił, że jest właścicielem 11 pojazdów zarejestrowanych w Wydziale Komunikacji w J., w okresie od [...].01.2017 r. do [...].01.2020 r. oraz, że nie dokonał żadnego zgłoszenia sprzedaży. Natomiast z informacji uzyskanych z Ministerstwa Cyfryzacji wynika, że jest właścicielem [...] pojazdów, w tym [...] pojazdów zarejestrowanych w Wydziale Komunikacji w J.. Organ wskazał, że z informacji Komendy Powiatowej Policji w J. wynika, iż mimo kilkukrotnego udania się pod wskazany adres Witaszyce, ul. [...], strony także nie zastano pod tym adresem i nie było tam żadnych interwencji.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej wywiad środowiskowy przeprowadza się jedynie z wnioskodawcą i jest najważniejszym dokumentem w postępowaniu o przyznanie świadczenia, ponieważ ma on charakter dokumentu urzędowego zgodnie z art. 106 ust 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ zwrócił także uwagę na to, że art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Podsumowując organ wyjaśnił, że odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku stałego z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, a także z uwagi na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej i uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. W. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, zaskarżając ją w całości. W odwołaniu zarzucił, że twierdzenia organu są fałszywe, a decyzja winna zostać uchylona. Odnosząc się do ustaleń organu, skarżący podniósł, że nie jest właścicielem samochodów/pojazdów przypisywanych mu przez organy, a także że na każde życzenie czy wezwanie organu I instancji spotyka się z pracownikami Ośrodka. Podniósł, że w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i życiowej znalazł się nie z własnej winy, lecz losowo, a po stronie pracownika socjalnego brak dobrej woli, aby mu realnie pomóc.
Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach uzasadnienia Kolegium wskazało, że w reakcji na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r., pismem z dnia [...] stycznia 2020r. organ wezwał W. G. do uzupełnienia dokumentacji, tj. złożenia orzeczenia potwierdzającego stopień niepełnosprawności. Wezwania tego wnioskodawca jednakże nie podjął w terminie, a samo pismo zostało zwrócone nadawcy. Ponadto do strony zostało wysłane wezwanie do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże tego pisma W. G. również nie podjął w terminie.
Kolegium zwróciło uwagę w dalszej kolejności, że w aktach sprawy znajduje się pismo [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J., z którego wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2019 r. przeprowadził on przymusowe czynności związane z wprowadzeniem wierzyciela w posiadanie lokalu mieszkalnego (w stanie opróżnionym z osób) przy [...]. W oparciu o pozyskane informacje w trycie art. 761 K.p.c. komornik ten osobiście ustalił, że dłużnik (tj. W. G.) przebywa pod adresem [...], jednakże nie jest właścicielem tej nieruchomości. Z kolei z pisma wskazanego komornika z dnia [...] stycznia 2020r. wynika, że władztwo nad lokalem przy [...] zostało przekazane nabywcy - S. - w dniu [...] sierpnia 2019r.
Kolegium uznało także, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym nie było możliwe, ani w dniu [...] lutego 2020 r., ani w dniu [...] lutego 2020 r. ze względu na to, że skarżącego nie zastano w miejscu jego zamieszkania lub nie można było przeprowadzić wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego. Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że pismem z dnia [...] lutego 2020r. skarżący przekazał organowi I instancji kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności, jednakże z uwagi na nieokazanie oryginału do wglądu przez pracownika organu I instancji nie można było stwierdzić autentyczności tego dokumentu. Ponadto, jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w J. z dnia [...] stycznia 2020r., W. G. jest właścicielem 11 pojazdów zarejestrowanych w tym urzędzie i w okresie od dnia [...] stycznia 2017r. nie dokonał żadnego zgłoszenia sprzedaży.
W tych uwarunkowaniach Kolegium stwierdziło, że organ I instancji uczynił wszystko co w jego kompetencji, aby w pełni ustalić sytuację materialno-bytową W. G., jednakże z uwagi na postawę samego zainteresowanego było to niemożliwe. Kolegium postawę uznało za bierną i wyłącznie roszczeniową. Wskazano, że strona od długiego czasu nie czyni żadnych kroków, aby poprawić swoją sytuację materialno-bytową, a instytucję pomocy społecznej traktuje jako stałe i regularne źródło dochodów. Nie współpracuje przy tym z pracownikami socjalnymi. Ponadto wprowadza organy administracji publicznej w błąd (zdaniem Kolegium czyni to celowo, by w ten sposób umniejszyć swój majątek) poprzez twierdzenie, iż nie posiada żadnych pojazdów. Tymczasem jak wynika z informacji Starostwa Powiatowego w J., odwołujący jest właścicielem pojazdów. W związku z powyższym Kolegium uznało, iż zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. W sprawie zaistniały bowiem podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2020 r., nr [...], zaskarżając ją w całości. Skarżący podniósł, że nie ma zdolności do świadczenia pracy i zarabiania na własne utrzymanie uwagi na poważny stan chorobowy i inwalidztwo. W skardze zawarto wniosek o przyznanie pomocy prawnej w całości – zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. sygn. akt II SPP/Po [...] Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku W. G. w zwolnienie od kosztów sądowych oraz postanowił o ustanowieniu dla niego adwokata z urzędu.
Okręgowa Rada Adwokacka w P. w dniu [...] stycznia 2021 r. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata W. D..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Badając zaskarżoną decyzję według kryterium legalności przewidzianego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej także jako "p.p.s.a.") Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876, z późn. zm, dalej także jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak z kolej stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. b) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.
Decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu jej pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - Dz. U. z 2016 r. poz. 1406). Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy, co wynika z § 2 ust. 4 rozp. Pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc domagać się złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 5). W związku z powyższym to na stronie spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a otrzymanie pomocy społecznej wymaga odpowiedniego zachowania, którego wyrazem jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Natomiast niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a za takie wypada uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie przesłanką rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego było uznanie przez organy braku współdziałania, co uniemożliwiło przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jednocześnie organy wywiodły, że uprawnione jest stwierdzenie, iż skarżący jest w stanie sam zaspokoić swoje potrzeby.
Sąd podziela ocenę organów administracji obu instancji, że skarżący swoją postawą uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że pracownicy socjalni Ośrodka podejmowali próby przeprowadzenia ze skarżącym wywiadu środowiskowego. Zauważyć należy, że organ I instancji zwrócił się do skarżącego - na jego adres zamieszkania podany we wniosku o przyznanie zasiłku stałego, z wezwaniem o umożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniach [...] - [...] lutego 2020 r., w godzinach od 09:00 do 16:00, które to wezwanie nie zostało odebrane w ustawowym terminie przez skarżącego, lecz zostało doręczone w trybie art. 44 §4 k.p.a. Pierwsza z prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego miała jednakże miejsce już w dniu [...] lutego 2020 r. i była bezskuteczna bowiem skarżącego nie zastano pod wskazanym we wniosku adresem. W dniu [...] lutego 2020 r. skarżący osobiście stawił się w organie tłumacząc, że [...] lutego 2020 r. miał wizytę u lekarza, przez co był nieobecny w miejscu zamieszkania. Jednocześnie zwrócił się o przeprowadzenie wywiadu w dniu [...] lutego 2020 r. po godz. 14:00. Jednakże i w dniu [...] lutego 2020 r. wywiadu nie przeprowadzono ponieważ skarżący również nie przebywał pod wskazanym we wniosku adresem. Przybył natomiast pod drzwi wejściowe mieszkania, na klatkę schodową. Ze sporządzonego przez pracowników socjalnych Protokołu z pobytu w środowisku celem przeprowadzenia wywiadu wynika, że drzwi do mieszkania zabezpieczone są taśmą urzędową przez komornika, a zamek drzwiach został wymieniony. Pracownicy socjalni nie mieli zatem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania.
Za prawidłowe uznać należy także ustalenia co do faktycznej niemożliwości korzystania przez skarżącego z mieszkania, które konsekwentnie wskazuje jako swoje miejsce zamieszkania. Z dokumentacji uzyskanej od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. oraz od Komendanta Powiatowej Policji w J. wynika, że w mieszkaniu podawanym przez skarżącego jako jego miejsce zamieszkania od [...] sierpnia 2019 r. skarżący nie zamieszkuje, zatem organy nie miały możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu wskazanym przez skarżącego jako jego miejsce zamieszkania. Pracownicy socjalni udali się w dniach [...] i [...] lutego 2020 r. pod wskazany w adres, jednakże skarżącego nie zastano (Protokoły z pobytu w środowisku – karty nr [...] akt admin. organu I instancji). Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o podanie adresu miejsca pobytu, aby moc przeprowadzić wywiad środowiskowy. Jednocześnie poinformowano o przedłużeniu okresu rozpatrzenia sprawy do dnia [...] marca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że pismo to skarżący odebrał osobiście w dniu [...] marca 2020 r. (karty nr [...] akt admin. organu I instancji) i pozostało bez odpowiedzi. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2020 r. skarżącemu umożliwiono, w trybie art. 10 k.p.a. w terminie 7 dni, zapoznanie się z aktami sprawy. Korespondencja ta była awizowana i ostatecznie odebrana przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2020 r. Tymczasem w dniu [...] marca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję w sprawie.
W opinii Sądu w opisanym stanie faktycznym sprawy organ mógł odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślić nadto należy, że również w odwołaniu skarżący nie podał innego adresu, aniżeli adres jego zameldowania w M. przy ul. [...]/6. Nie wskazał również innego adresu miejsca zamieszkania.
Podnieść należy, że ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Tylko należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy może pozwolić organowi na wnikliwą ocenę sytuacji materialnej osoby zwracającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a w konsekwencji – pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem, a odmowa tej współpracy z mocy ustawy o pomocy społecznej, jest traktowana jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (por. stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 19 grudnia 2016r. sygn. I OSK 2186/16, Lex nr 2205303).
W opinii Sądu w rozpatrywanym przypadku organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, w którym zebrano materiał dowodowy pozwalający rozpatrzeć sprawę z wniosku skarżącego. Zwrócono się do innych organów, aby jego sytuację materialną i życiową ustalić i zaktualizować. Pomimo tego, dla zasadności odmowy przyznania wnioskowanej pomocy istotnym jest, że nadal pozostaje niewyjaśniona przez skarżącego jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji ocenił sytuację rodzinną i materialną skarżącego, mając na uwadze posiadaną wiedzę oraz zgromadzone dokumenty, a ocena ta jest w ocenie Sądu prawidłowa. Podano m.in., że skarżący jest właścicielem co najmniej jedenastu pojazdów, a ustalenie to oparto na podstawie pisma z Centralnej Ewidencji Pojazdów z dnia [...] lutego 2020 r. oraz załączonych do niego dokumentów (karty nr [...] – 90 akt admin. organu I instancji). Prawdziwość tych dokumentów w żaden sposób nie została podważona. Jednocześnie na tej podstawie organy mogły mieć zastrzeżenia co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i woli jej wykazania, co w konsekwencji miało wpływ na merytoryczną ocenę możliwości uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie zasiłku stałego.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organ I instancji zebrał materiał dowodowy, który poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ustalono stan faktyczny wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy w świetle realiów przedmiotowej sprawy oraz odnoszących się do tego stanu przepisów prawa. Z treści uzasadnień zaskarżonych decyzji wynika, że organy wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń, wynikają z wskazanych w uzasadnieniach decyzji dowodów, przy czym większość z nich to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona. W opinii Sądu uprawniony jest zatem zarzut braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, bowiem skarżący podejmował jedynie pozorne czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Niemożliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego leży zatem po stronie skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020 poz. 1820 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia [...] lutego 2021 r. sprawa została w wymienionym trybie skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony postępowania zostały poinformowane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło