II SA/Po 837/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego A. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] maja 2021 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej w sprawie ze skargi T. K. na czynność Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie przyjęcia ustnej skargi do protokołu postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., II SA/Po [...] referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we P. odmówił radcy prawnemu A. K. uwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu T. K.. Wskazał, że wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, który został złożony wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie zawierał oświadczenia z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 18, dalej "r.MŚ"). Wraz ze sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego radca prawny A. K. złożyła oświadczenie, o którym mowa w § 3 powyższego rozporządzenia. Wskazała, że swój wniosek mogła w ten sposób uzupełnić, gdyż sprawa jeszcze nie jest prawomocnie zakończona, jak i też samo postanowienie referendarza nie jest prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 P.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie zaś do § 3 r.MŚ. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W realiach badanej sprawy Sąd oczywiście podziela stanowisko, iż przepis ten określa wymóg niezbędny wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a mianowicie oświadczenie, że koszty nie zostały pokryte w całości lub części. Rację ma również referendarz, iż brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia, a powodowane jest to tym, iż w takim przypadku koszty sądowe są opłacane przez Skarb Państwa. Wymaga to więc wcześniejszego stwierdzenia, iż należne koszty sądowe nie zostały rzeczywiście uiszczone, a wymagają sfinansowania ze środków publicznych. Stąd potrzeba przedłożenia przez pełnomocnika wraz z wnioskiem wskazanego w rozporządzeniu oświadczenia i przyjęty rygor w przypadku zaniechania uczynienia zadość tej dyspozycji skutkujący odmową przyznania kosztów. Słusznie wskazał zatem referendarz sądowy, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia, czego zabrakło we wniosku o zasądzenie kosztów pełnomocnikowi z urzędu. W piśmie przewodnim do opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik z urzędu wniosła, bowiem o zasądzenie zwrotu kosztów sporządzenia opinii, brak przy tym wniosku o przyznanie chociażby nieopłaconych kosztów pomocy prawnej. Podnieść także należy, że negatywne skutki złożenia wadliwego wniosku wynikają z niedołożenia należytej staranności przez pełnomocnika, który pominął brzmienie § 3 r.MŚ, kluczowego dla skutecznie domagania się przyznania wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu nieopłaconej w całości, ani w części. W takiej sytuacji nie można mówić o nadmiernym formalizmie, czy rygoryzmie regulacji prawnej, ani naruszeniu konstytucyjnego prawa pełnomocnika do wynagrodzenia za świadczoną pracę (por. M. Kazek, Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, ZNSA nr 6 (9)/2006, s. 65; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem wniosek pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zawierał oświadczenia zgodnego z treścią § 3 r.MŚ, wniosek ten należało oddalić, co też referendarz sądowy prawidłowo uczynił. Zaskarżone sprzeciwem rozstrzygnięcie jest zatem zgodne z prawem. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika zawartej w sprzeciwie wskazać należy, że samo sformułowanie wniosku o zasądzenie kosztów sporządzenia opinii w okolicznościach przyznania prawa pomocy w trybie art. 246 P.p.s.a. i nast. oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na sytuację majątkowa wnioskodawcy i udzielenia pomocy prawnej jest niewystarczające dla przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, nie może być dorozumiane. Powinno być ono jednoznaczne. Złożenie wskazanego oświadczenia, stanowi bowiem konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2016 r., II SA/Op 298/16, orzeczenia.nsa.gov.pl; A. Partyk, T. Partyk, Rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Komentarz, Lex/el 2016). W sprawie wniosek pełnomocnika o zasądzenie zwrotu kosztów sporządzenia opinii nie zawierał nawet sformułowania "nieopłaconych". Pozostałe podniesione przez pełnomocnika okoliczności dotyczące podjęcia koniecznych czynności celem udzielania skarżącemu pomocy prawnej oraz poniesienia kosztów własnych nie miały znaczenia w niniejszej sprawie, nie stanowią one bowiem jedynych wymaganych przesłanek przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Twierdzenie pełnomocnika nie mogły, zatem odnieść zamierzonego skutku. W świetle powyższych ustaleń nie budziło wątpliwości, że wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu został złożony bez zawarcia w nim stosownego oświadczenia, zatem zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, okazało się prawidłowe w zakresie wydanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy, jak Sąd orzekł w postanowieniu. Na podstawie art. 260 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym