II SA/Po 840/14

WyrokWSA w Poznaniu2014-10-14

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Tomasz Świstak, Jolanta Szaniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia" wymaganą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia" wymagana do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oznacza faktyczne zaprzestanie wykonywanej już aktywności zarobkowej, a nie samo niepodejmowanie zatrudnienia. Osoba, która nigdy nie pracowała zarobkowo w okresie powstania niepełnosprawności u męża lub później, nie może być uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia. Status osoby bezrobotnej nie jest równoznaczny z zatrudnieniem.
Stan faktyczny
Skarżąca M. J. wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ w chwili powstania niepełnosprawności męża oraz w późniejszym okresie nie pracowała, a jedynie była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Skarżąca argumentowała, że spełnia przesłankę niepodejmowania zatrudnienia i powoływała się na wcześniejszą decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 14 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2013 roku nr [...] w przedmiocie socjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu (dalej: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania M. J. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] 2013 r. znak [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wydaną w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad osobą niepełnosprawną. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym. W dniu 17 czerwca 2013 r. M. J. wystąpiła do [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem J. J. Do wniosku dołączyła oświadczenie o dochodzie swoim i męża oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża z dnia [...] marca 2011 r. (orzeczenie wydane na okres do [...] 2015 r.) datujące ustalony stopień niepełnosprawności od [...] 2010 r., przy czym niepełnosprawność istnieje od [...] 2007 r. Ponadto do wniosku dołączyła m.in.: świadectwo pracy, potwierdzające zatrudnienie od [...] 1983 r. do [...] 1991 r. i oświadczenie z dnia 25 lipca 2013 r., że ostatnim okresem zatrudnienia był okres wskazany w świadectwie pracy, a umowę o pracę rozwiązano w drodze jej wypowiedzenia przez pracodawcę oraz zaświadczenie urzędowe potwierdzające, że od [...] 1991 r. do [...] 2008 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W aktach postępowania znajduje się również raport dotyczący osoby bezrobotnej, z którego wynika, że od [...] 1991 r. do [...] 2012 r. wnioskodawczyni była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2013 r. Prezydent Miasta O. (działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w O.), powołując się na art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm. [aktualnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, z późn. zm.]), stwierdził, że bezpośrednią przyczyną ustania zatrudnienia wnioskodawczyni było wypowiedzenie umowy przez zakład pracy. Wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia, ponieważ wraz z mężem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie osiąga żadnych dochodów. Organ stwierdził, że w chwili wydania orzeczenia o niepełnosprawności męża wnioskodawczyni nie pracowała. W konsekwencji organ uznał, że w tym przypadku nie jest spełniony warunek rezygnacji z zatrudnienia. Nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem, ponieważ w chwili powstania niepełnosprawności męża zainteresowana nie pracowała już od 9 lat, zatem brak wyraźnego i bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki nad mężem. Ponadto organ podniósł, że rejestracja wnioskodawczyni jako osoby bezrobotnej świadczy o tym, że wnioskodawczyni była gotowość do podjęcia pracy, ponieważ tylko osoby posiadające gotowość do podjęcia pracy mogą pozostawać w rejestrze osób bezrobotnych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskodawczyni domagała się pozytywnego załatwienia sprawy, podnosząc, że miała przyznane w okresie od [...] 2012 r. do [...] 2015 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem. W tym zakresie zwróciła uwagę na to, że jej mąż jest osobą, która bezwzględnie wymaga stałej opieki, a pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą w takim stanie zdrowotnym, stanowiącego obok zasiłku pielęgnacyjnego męża jedyny dochód rodziny, jest niezrozumiałe. Utrzymując na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) zaskarżoną decyzję w mocy, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do tego, że brak jest spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co stanowi przeszkodę do przyznania jej przedmiotowego świadczenia z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium, zwracając uwagę na to, że przedmiotowy zasiłek jest nowym świadczeniem wprowadzonym do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., podniosło, że w sprawie nie miała miejsca rezygnacja z zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Zdaniem Kolegium, z materiału dowodowego wynika, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni istnieje od [...] 2007 r., zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2010 r., natomiast zatrudnienie zainteresowanej ustało z dniem [...] 1991 r., a następnie była ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna do dnia [...] 2008 r. Organ II instancji zaznaczył, że specjalny zasiłek opiekuńczy w odróżnieniu od świadczenia pielęgnacyjnego, które skarżąca otrzymywała do tej pory, przyznawany jest osobom, które rezygnują z zatrudnienia, a z kręgu podmiotów upragnionych wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wobec tego, zdaniem Kolegium, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki rezygnacji z pracy, o której mowa w art. 16a ustawy oświadczeniach rodzinnych. Ponadto organ stwierdził, że nawet jeśli przyjąć, czysto hipotetycznie, fakt wyrejestrowania się przez skarżącą z rejestru osób bezrobotnych jako rezygnację z gotowości do zatrudnienia, to nie można przyjąć, iż nastąpiło to bezpośrednio w związku z koniecznością opieki nad mężem, bowiem skarżąc była zarejestrowana jako osoba bezrobotna do dnia [...] 2008 r., natomiast niepełnosprawność jej męża istnieje od [...] 2007 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia [...] 2010 r. W skardze na decyzję Kolegium M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oświadczeniach rodzinnych i brak odniesienia się przez organ do poprzedniej pozytywnej decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] 2012 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem. W uzasadnieniu stwierdziła, że Kolegium nie wzięło pod uwagę pierwszej części przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 tiret pierwsze powołanej ustawy, który nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia, lecz wystarczającym warunkiem jest niepodejmowanie zatrudnienia. Podnosząc, że wobec zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzonej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) poprzednia decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasała z mocy prawa, tym samym wymaganie od osoby, która do tej pory otrzymywała świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, aby niejako ponownie zrezygnowała z zatrudnienia jest niedorzeczne. W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że spełnia przesłankę z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci niepodejmowania pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie jej przedmiotowego świadczenia. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] 2012 r. [znak [...]], którą zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem, które dołączyła do skargi. Odwołując się do informacji z dnia 25 stycznia 2013 r. uzyskanej od organu I instancji (dołączonej do skargi), podniosła również, że "specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako kontynuacją poprzedniego zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem". W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zawartych w niej zarzutów organ stwierdził, że skarżąca podnosi zarzut naruszeni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oświadczeniach rodzinnych, jednakże przepis ten dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego, a nie specjalnego zasiłku opiekuńczego, który był przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Ponadto Kolegium wskazało na różnicę w przesłankach do uzyskania obydwu rodzajów świadczeń. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1292/13 Sąd podjął postępowanie, zawieszone wcześniej postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. z powodu skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w sprawie istotnej dla rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Sprawa była następnie prowadzona pod nową sygnaturą akt II SA/Po 840/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej zwana p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Sąd nie stwierdził przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dodanego przez ustawę z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) z dniem 1 stycznia 2013 r. Ustawą tą wprowadzone zostały do ustawy o świadczeniach rodzinnych bardzo istotne zmiany, powodujące między innymi wyodrębnienie z kręgu osób, którym do 31 grudnia 2012 r. przysługiwało uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób, które w dalszym ciągu uprawnione są do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego oraz osób, które po 1 stycznia 2013 r. ubiegać się mogą o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasadniczą przesłanką rozgraniczającą te dwa rodzaje świadczeń rodzinnych, jest - jak wynika z art. 17 ust. 1b z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. Nr 139, poz. 992 z 2006 r. ze zm., dalej u.ś.r.) - data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Powyższe oznacza, iż w przypadku gdy niepełnosprawność powstała później osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przysługiwać może wyłącznie specjalny zasiłek opiekuńczy. Wprowadzając w miejsce świadczenia pielęgnacyjnego (istniejącego do 31 grudnia 2012 r.) dwie różne instytucje ustawodawca, nie tylko odmiennie je nazwał i zróżnicował ich wysokość, lecz nadto w różny sposób określił w art. 16a i art. 17 znowelizowanej ustawy, kryteria ich przyznawania i przesłanki pozytywne i negatywne warunkujące ich uzyskanie. Dalej zauważyć należy, iż choć specjalny zasiłek opiekuńczy, w istotnej mierze nawiązuje do konstrukcji świadczenia pielęgnacyjnego w jego wcześniejszym kształcie, obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., to jednak przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało uzależnione od spełnienia następujących podstawowych przesłanek: 1) osoba ubiegająca się o zasiłek w związku ze sprawowaniem opieki nad daną osobą faktycznie tę opiekę sprawuje; 2) na osobie ubiegającej się o zasiłek ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, 3) osoba ubiegająca się o zasiłek rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r., tj. z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą opieki; 4) osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; 5) łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty tzw. kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 u.ś.r., wynoszącego obecnie 623 zł (z zastrzeżeniem art. 16a ust. 3 u.ś.r., który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania); przy jednoczesnym niewystąpieniu przesłanek negatywnych, wyliczonych w art. 16a ust. 8 u.ś.r. Według trafnych ustaleń organu administracji, które znalazły expressis verbis swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w punkcie 3, w postaci rezygnacji przez wnioskodawczynię z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem. W odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wymaga bowiem, aby konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną zawsze wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym przypadku, inaczej niż przy świadczeniu pielęgnacyjnym, samo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie wystarcza. Implikuje to konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o zasiłek bezpośredniego związku pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, rozumianej również jako prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (vide: art. 3 pkt 22 in fine u.ś.r.), a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw nie tylko zróżnicowały wysokość świadczeń przysługujących osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi, lecz nadto z kręgu osób uprawnionych do świadczeń wyeliminowały dotychczasowych świadczeniobiorców, którzy opiekę sprawowali nad osobami niepełnosprawnymi innymi niż dzieci, a dla sprawowania tej opieki nie zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a jedynie zatrudnienia tego – jak skarżąca – nie podejmowali. W sytuacji braku jakiegokolwiek zatrudnienia skarżącej w okresie powstania niepełnosprawności u jej męża bądź późniejszym można bowiem, co do zasady, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu, co najwyżej z taką właśnie sytuacją - niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną - mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Okolicznością bezsporną ustaloną przez organ I instancji jest fakt, iż wymagający opieki J. J orzeczeniem z dnia [...] 2011 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność istnieje od [...] 2007 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2010 r. Ponadto, jak wynika z przedstawionej przez skarżącą dokumentacji pracowała ona zarobkowo jedynie do [...] 1991 r., a w okresie od [...] 1991 r. do [...] 2012 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Z powyższych ustaleń wynika, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, bowiem skoro zarówno w stwierdzonej urzędowo dacie zaistnienia niepełnosprawności męża, jak i później nie osobą zatrudnioną, to nie mogła z tegoż zatrudnienia zrezygnować. Przypadek niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nie może być utożsamiany z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. Za taką wykładnią przemawia przede wszystkim wzgląd na wyraźne rozróżnienie obu tych pojęć przez ustawodawcę w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wiążącą się z tym dyrektywę interpretacyjną w postaci tzw. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którym różnym zwrotom użytym w danym akcie prawnym nie należy nadawać tego samego znaczenia (por. Zasady wykładni prawa, L. Morawski, Toruń 2010, s. 117-119). Co za tym idzie uznać należy, iż skoro racjonalny ustawodawca zróżnicował przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, w ten sposób, iż pierwsze z wyżej wskazach świadczeń uzależnił od nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a drugie wyłącznie od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to jego zamiarem było ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a jednocześnie dał wyraz temu, iż pojęcia te należy interpretować rozłącznie. Powyższe oznacza, iż przesłanki rezygnacji z zatrudnienia i niepodejmowania zatrudnienia należy definiować w sposób umożliwiający ścisłe rozgraniczenie tych dwóch stanów faktycznych. Wymogowi takiemu odpowiada wyłącznie przyjęcie, iż przez rezygnację z zatrudnienia należy rozumieć taką sytuację faktyczną, gdy osoba zamierzająca sprawować opiekę rezygnuje z wykonywanej już aktywności zarobkowej mieszczącej się w katalogu określonym w art. 3 pkt 22 u.ś.r., zaś przez niepodejmowanie zatrudnienia taką sytuację, gdy dana osoba rezygnuje jedynie z zamiaru podjęcia takiej aktywności w przyszłości, np. nie poszukując zatrudnienia, względnie odrzucając złożoną jej ofertę zatrudnienia. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia nadto okoliczność, iż ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 657) zmodyfikowano brzmienie art. 16a ust. 1 u.ś.r. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem tego przepisu wchodzącym w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwać będzie osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wprowadzenie przez ustawodawcę tej nowelizacji wyraźnie wskazuje na rozdzielny zakres znaczeniowy tych pojęć, albowiem racjonalny ustawodawca nie wprowadzałby nowelizacji przepisów pozbawionej znaczenia normatywnego, a tak należałoby ocenić tą nowelizację przy przyjęciu jako prawidłowego stanowiska, iż rezygnacja z zatrudnienia może oznaczać także jego niepodejmowanie. Zauważyć w tym miejscu należy, że za zatrudnienie w myśl art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie można uznać statusu osoby bezrobotnej, gdyż ustawodawca nie uwzględnił tego w definicji pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zawartej we wskazanym przepisie. Przepis ten ustanawia definicje legalną pojęcia zatrudnienia na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i co za tym idzie wyłącza możliwość odmiennego ustalania treści tego pojęcia w sprawach prowadzonych na podstawie przepisowo tej ustawy, na przykład w drodze wykładni językowej, celowościowej, bądź funkcjonalnej. Dlatego też za spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1, w ocenie sądu, nie można uznać wyrejestrowania z rejestru osób bezrobotnych. Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej rzekomej konieczności ponownego zrezygnowania z zatrudnienia zauważyć zaś należy, iż jest on nietrafny, albowiem jak wykazano powyżej z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż nigdy nie zrezygnowała ona z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem i co za tym idzie nie może tego aktu wykonać ponownie. Inaczej rzecz ujmując ustawodawca nie ustanowił wobec skarżącej wymogu ponownej rezygnacji z zatrudnienia, a jedynie ograniczył krąg osób uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, względem kręgu osób uprzednio uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, eliminując z tego kręgu osoby takie jak skarżąca, to jest niepodejmujące zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad członkiem rodziny innym niż dziecko. Odnosząc się do argumentacji skarżącej związanej z przyznaniem jej decyzja ostateczną Prezydenta Miasta O. z dnia [...] 2012 r. świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] 2012 r. do [...] 2015 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem zauważyć należy, iż decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. na mocy art. 11 ust. 3 przywołanej powyżej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i nie rodzi jakichkolwiek skutków prawnych w postępowaniu w przedmiocie przyznania, innego, odrębnego świadczenia jakim jest specjalny zasiłek opiekuńczy. Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy zauważyć należy, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., Nr 567) osobie, która utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zasiłek dla opiekuna za okresy od dnia 1 lipca 2013 r., w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (art. 1, art. 2 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Powyższe oznacza, iż okoliczność uprzedniego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem może mieć znaczenie prawne dla uzyskania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do [...] 2014 r. oraz na przyszłość, którego to świadczenie jest jednakże innym świadczeniem niż specjalny zasiłek opiekuńczy i co za tym idzie winno być dochodzone przez skarżącą w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło