II SA/Po 846/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka /spr./ Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta K. z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 265zł (dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/G. Radzicka /-/J. Szaniecka Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta K. nakazał K. P. rozebrać kiosk handlowy znajdujący się przy ul. [...] przy [...], a następnie uporządkować teren po wykonanej rozbiórce. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). W decyzji wskazano następujące okoliczności: W toku postępowania administracyjnego ustalono, że kiosk handlowy przy ul. [...] – róg z Al. [...] przy [...] został ustawiony bez wymaganego przez prawo budowlane pozwolenia na budowę. Ponadto kiosk jest ustawiony w obszarze pasa drogowego, na co nie wyraża zgody zarządca terenu, Miejski Zarząd Dróg, podnosząc że lokalizacja kiosku przy wejściu na wąski ciąg pieszy [...] stanowi utrudnienie i zagrożenie dla ruchu pieszego. W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zarzucił naruszenie przepisów art. 37 ust. 1 i 2 i art. 40 prawa budowlanego z 1974r., a także niewyjaśnienie stanu faktycznego. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zdaniem skarżącego niemożność odnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę kiosku, nie przesądza że kiosk został postawiony samowolnie. Zdaniem skarżącego brak jest także przesłanek do zastosowania art. 37 ust. 1 i 2 ustawy, bowiem nie wykazano, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub pogorszenie warunków użytkowych otoczenia. Ponadto organ orzekający nie rozważył zastosowania art. 40 prawa budowlanego z 1974r., a także pominął okoliczności zawarcia umowy dzierżawy gruntu pod kioskiem, złożonej przez skarżącego do akt. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że skarżący nie wykazał, że obiekt był postawiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a przedłożona umowa dzierżawy nie dotyczy gruntu pod przedmiotowym kioskiem. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi K. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podtrzymał zarzuty podnoszone w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Podstawowym obowiązkiem prowadzącego postępowanie organu administracyjnego jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a więc wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego organ winien zastosować obowiązujące w dacie wydania decyzji prawo. W niniejszej sprawie organy orzekające w ogóle nie poczyniły ustaleń w celu wyjaśnienia kiedy został postawiony kiosk przy wejściu na [...], co było niezbędne dla prawidłowego zastosowania obowiązujących przepisów prawa budowlanego. W rezultacie dowolnie przyjęto, że przedmiotowy kiosk postawiono około 20 lat temu. Powołane w decyzjach obydwu organów nadzoru budowlanego przepisy art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), które miałyby zastosowanie gdyby prawdziwe były ustalenia, że kiosk został postawiony przed 1 stycznia 1995r., w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez zezwolenia przewidywały jedynie dwa rozwiązania: 1) wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 albo 2) legalizację samowoli budowlanej przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie na podstawie art. 42. Zastosowanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974r. jest obligatoryjne wówczas gdy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie tj. wtedy gdy: a) obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), bądź gdy b) obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). W art. 37 ust. 2 przewidziano możliwość nakazania rozbiórki obiektu, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą w/w przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu. Zdaniem Sądu materiał dowodowy rozpoznawanej sprawy, wbrew twierdzeniom organów, nie wskazuje jednoznacznie aby zachodziła którakolwiek z przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 prawa budowlanego, na które powoływały się organy nadzoru budowlanego, w szczególności aby obiekt budowlany powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W kwestii tej nie poczyniono żadnych ustaleń, nie wskazano na czym polegać miałoby zagrożenie dla ruchu pieszego, w jakiej odległości od krawędzi ulicy stoi kiosk, jaka jest szerokość chodnika itp. Nie wskazano też jakie to ważne przyczyny, inne niż określone w art. 37 ust. 1 prawa budowlanego, były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, biorąc pod uwagę cele prawa budowlanego przez ważne przyczyny określone w art. 37 ust. 2 prawa budowlanego należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa przez naruszenie w szczególności wartości szczególnie chronionych prawem np. środowisko przyrodnicze, zabytki itp. (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1989r., IV SA 31/89, ONSA 1989/1/35). Organy orzekające w sprawie powoływały się przede wszystkim na brak zgody zarządcy drogi, Miejskiego Zarządu Dróg, na korzystanie przez skarżącego z pasa drogowego. Te kwestie reguluje z kolei ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Art. 36 tejże ustawy, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, przewidywał w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego, wydanie orzeczenia o przywróceniu go do stanu poprzedniego, przez właściwego zarządcę dróg. Organ orzekający winien zatem rozważyć, które z rozwiązań prawnych należy zastosować w niniejszej sprawie, czy istnieją faktycznie podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 bądź art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974r., czy też podstawą rozstrzygnięcia sprawy winny być przepisy art. 36 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych. Należy wskazać, że w przypadku naruszenia przepisów prawa budowlanego decyzję podejmuje wyłącznie organ nadzoru budowlanego, natomiast w pozostałych przypadkach zajęcie pasa drogowego, obowiązek przywrócenia jego do stanu zgodnego z prawem należy do zarządcy drogi. Wyjaśnienia wymaga też czy skarżący posiada jeszcze inne obiekty budowlane, których mogłaby dotyczyć załączona umowa dzierżawy gruntu z dnia [...] lutego 2002r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. B. Drzazga G. Radzicka J. Szaniecka kk