II SA/Po 854/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany przez B. M. w dniu 16 października 2006 r. pod numerem [...]. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 16 października 2006 r. oznaczonym przez organ numerem [...] B. M. złożył zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej. Wskazał, że działalność gospodarczą prowadzić będzie w miejscu zamieszkania przy ul. J., a miejscem wykonywania działalności obejmie teren Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiot działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej (PKD) określił jako 74.20.A i 74.30.Z (k. 77 akt administracyjnych I instancji). Następnie Prezydent Miasta P. wydał zaświadczenie o dokonanym wpisie (k. 73 akt administracyjnych I instancji). Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2010 r. oznaczonym przez organ numerem [...] B. M. wystąpił o dokonanie zmiany wpisu w ewidencji działalności gospodarczej w zakresie rubryki 13 wniosku - "Rodzaje działalności gospodarczej", rubryki 14 "Adres zakładu głównego", który określił jako ul. Ż., [...] P., i jednocześnie w rubryce 25 wskazał, że w tym miejscu przechowywana będzie dokumentacja rachunkowa. Następnie Prezydent Miasta P. wydał skarżącemu zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (zaświadczenie z dnia [...] 2009 r. nr [...] - k. 67 akt administracyjnych I instancji). Pismem z dnia 29 listopada 2010 r. K. F. - właścicielka nieruchomości przy ul. Ż. w P. wystąpiła o wykreślenie z rejestru działalności gospodarczej wpisu B. M. Wskazała ona, że przedsiębiorca zajmuje jej nieruchomość przy ul. Ż. bez tytułu prawnego. Wystąpiła o jego eksmisję i nie wyraża zgody, aby jego siedziba znajdowała się pod jej adresem. Następnie B. M. składał kilkukrotnie pisemne wyjaśnienia, z których opisał spór pomiędzy nim a K. F. dotyczący praw do nieruchomości przy ul. Ż.. Utrzymywał, że zawarł on w sprawie tej nieruchomości umowę najmu, ale od 22 grudnia 2010 r. właścicielka nie zapewnia mu dostępu do budynku. Z kolei K. F. konsekwentnie domagała się wykreślenia wpisu dotyczącego zakładu głównego przy ul. Ż. wskazując, że jest on niezgodny ze stanem rzeczywistym. Zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta P. poinformował B. M. o wszczęciu postępowania w sprawie wykreślenia wpisu w ewidencji działalności gospodarczej w oparciu o art. 7f ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.). Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 7g ust. 1 w związku z art. 7e ust. 1 pkt 4 oraz art. 7a ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej postanowił wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej od dnia 4 marca 2011 r. "wpis dokonany w dniu-16-10-2006 pod numerem [...] dotyczącej działalności: 41.10.Z Realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, 41.20.Z Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, 42.99.Z Roboty związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie indziej niesklasyfikowane, 43.11.Z Rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych, 43.122 Przygotowanie terenu pod budową 43.392 Wykonywanie pozostałych robót budowlanych wykończeniowych, 43.992 Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane, 71.112 Działalność w zakresie architektury, 71.122 Działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne, 71.20.B Pozostałe badania i analizy techniczne, zgłoszonej przez: B. M., Pesel: [...], NIP: [...] zam.: [...] P., ul. J., Adres zakładu głównego: [...] P. ul. Ż.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wpis dokonany dnia 16 października 2006 r. pod numerem ewidencyjnym [...] dotyczący działalności gospodarczej zgłoszonej przez B. M. "wykazuje dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, w części adresu zakładu głównego". Odnosząc się do sporu dotyczącego nieruchomości przy ul. Ż. w P. Prezydent Miasta P. podkreślił, że nie ma możliwości prowadzenia postępowania w sprawie odzyskania utraconego mienia przedsiębiorcy. Ewidencjonowanie działalności ma charakter jedynie czynności materialno-technicznych. Następnie organ dodał, że K. F. w toku postępowania podtrzymała żądanie wykreślenia adresu P., ul. Ż. z zaświadczenia o numerze [...], gdyż nie jest on zgody ze stanem rzeczywistym. Prezydent wskazał też, że B. M. przedłożył kserokopię pozwu złożonego w Sądzie Rejonowym Poznań-Stare Miasto, w którego uzasadnieniu wskazał, iż sprzedał mieszkanie przy ul. J. i mieszkał pod adresem przy ul. Ż.. Wskazując na te wszystkie okoliczności Prezydent Miasta P. doszedł do przekonania, że zachodzi przesłanka z art. 7f ustawy Prawo działalności gospodarczej, gdyż dane zawarte we wpisie [...] są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, co skutkuje wykreśleniem tego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W odwołaniu od decyzji B. M. podniósł, że decyzja została wydana z naruszeniem Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie uwzględnia materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Podkreślił też, że wprowadzono go w błąd uchybiając art. 9 K.p.a. Ponieważ pracownik organu udzielił mu bowiem informacji, że w przypadku bezprawnego uniemożliwiania dostępu do nieruchomości przez inną osobę, postępowanie w sprawie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej będzie umorzone. Ponadto w toku postępowania nie uwzględniono pozwu, jaki skierował do Sądu Rejonowego o przywrócenie utraconego posiadania. B. M. podkreślił też, że zakład główny prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nadal znajduje się przy ul. Ż. w P., gdyż pozostały tam jego rzeczy i sprzęt biurowy. Dodał nadto, że postępowanie należało zawiesić na podstawie art. 97 pkt 1 K.p.a. z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 7a ust. 1, art. 7e ust. 1 pkt 4 oraz art. 7g ustawy Prawo działalności gospodarczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało ustalenia Prezydenta i uznało je za prawidłowe i zgodne z prawem w świetle art. 7e ust.1 pkt. 4 oraz art. 7g ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej. W skardze B. M. stwierdził, że jest dla niego krzywdząca, gdyż nie uwzględniająca faktu, iż działalność gospodarcza prowadzona przeze niego na nieruchomości przy ul Ż. była prowadzona legalnie i za zgodą właścicielki, o czym świadczy zebrany materiał dowodowy. Wskazując na to wniósł o uchylenie decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że skarżący nie wskazał żadnego argumentu, który uzasadniałby twierdzenie, iż przedsiębiorca pod adresem zakładu głównego prowadził za zgodą właścicielki legalną działalność gospodarczą w zakresie wskazanym w wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 16 października 2006 r. Ponadto skarżący nie wykazał, dlaczego zmienił adres swego zamieszkania oraz dlaczego nie ujawnił tej okoliczności we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. W toku rozprawy, która odbyła się w dniu 21 marca 2012 r. B. M. podtrzymał wniosek o uchylenie decyzji i jednocześnie przedłożył orzeczenia sądów dotyczące naruszonego posiadania, w tym wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] 2011 r. o sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, w którym Sąd ten postanowił przywrócić skarżącemu utracone posiadanie do pomieszczenia gospodarczego i pomieszczeń z nim powiązanych w budynku przy ul. Ż. w P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jest całkowicie nie do zaakceptowania w świetle wymagań określonych w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie decyzji Kolegium zaskarżonej w tej sprawie ograniczyło się jedynie do powołania ustaleń zawartych w decyzji Prezydenta Miasta P. i skwitowania ich jedynym zdaniem, że "analizując powyższe ustalenia organu I instancji w świetle art. 7e ust. 1 pkt 4 oraz art. 7g ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej" uznaje je za "prawidłowe i zgodne z prawem". W uzasadnieniu decyzji nie przeprowadzono w ogóle analizy materiału dowodowego, a także nie przedstawiono żadnych rozważań prawnych, w tym nie odniesiono się ani słowem do zarzutów podniesionych przez B. M. w odwołaniu. Nadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta istotnie naruszającą prawo materialne. Dlatego Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu decyzji obu instancji, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy zgodnie z prawem (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P. sformułował sentencję w ten sposób, że zdecydował wykreśleniu "wpisu dokonanego w dniu 16 października 2006 r. pod numerem [...]", a więc wykreślił wszystkie dane wpisane do ewidencji działalności gospodarczej przez B. M. Powołał się przy tym na art. 7g ust. 1 w zw. z art. 7e ust. 1 pkt 4 oraz art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.). W tym miejscu Sąd wskazuje, że powyższe przepisy Prawa działalności gospodarczej uchylono z dniem 31 grudnia 2011 r. zgodnie z art. 66 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808, ze zm.), niemniej jednak stanowią one podstawę do kontroli legalności zaskarżonych decyzji, gdyż wydano je przed tą datą. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że powołana w decyzji Prezydenta Miasta P. podstawa prawna jest całkowicie niespójna z przedmiotem sprawy. Zgodnie z art. 7g ust. 1 Prawa działalności gospodarczej wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei art. 7e ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zmiany miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, o której mowa w art. 7d ust. 2 (powodującej, że inny organ ewidencyjny staje się właściwy w sprawie wpisu). Ewidencję działalności gospodarczej prowadzi gmina właściwa dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której przebywa przedsiębiorca z zamiarem stałego pobytu (art. 7a ust. 1 ustawy). Tymczasem decyzja Prezydenta o wykreśleniu wpisu B. M. do ewidencji działalności gospodarczej nie była spowodowana zmianą jego miejsca zamieszkania, a tym bardziej zmianą miejsca zamieszkania poza właściwość miejscową Prezydenta Miasta P., jako organu ewidencyjnego. Dotyczyła natomiast wykreślenia dokonywanego z urzędu na innej podstawie prawnej - art. 7f Prawa działalności gospodarczej, który służy eliminowaniu niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy. Po drugie, zakres wykreślenia danych wpisanych do ewidencji jest zbyt szeroki w stosunku do stwierdzonej przez organ niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy. W zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 16 października 2006 r. B. M. wskazał, że działalność gospodarczą prowadzić będzie w miejscu zamieszkania przy ul. J.. Przedmiot działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej (PKD) określił jako 74.20.A i 74.30.Z (k. 77 akt administracyjnych I instancji). Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2009 r. EDG-1 (nr [...] - zob. k. 69 akt administracyjnych I instancji) wniósł o zmianę wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, w ten sposób, że wystąpił o wpisanie innych rodzajów prowadzenia działalności gospodarczej (rubryka 13) oraz nowego miejsca wykonywania działalności (rubryka 14) - ul. Ż.. Natomiast K. F., której wystąpienie było bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania, zwróciła się jedynie o wykreślenie wpisu do działalności gospodarczej w części dotyczącej zakładu głównego przy ul. Ż. (k. 57 akt administracyjnych I instancji). Mając to na uwadze należy uznać, że decyzja Prezydenta miała zbyt szeroki zakres w stosunku do przedmiotu postępowania, a w każdym razie organ nie wyjaśnił dlaczego - wobec dostrzeżonej niezgodności wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z rzeczywistym stanem rzeczy wyłącznie co do siedziby zakładu głównego - zdecydował o wykreśleniu całego wpisu przedsiębiorcy. Działanie organu jest tym bardziej niejasne, że już na samym wstępie uzasadnienia decyzji podkreślono, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej dokonany przez skarżącego wykazuje dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy "w części dotyczącej adresu zakładu głównego". W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że art. 7f Prawa działalności gospodarczej stanowiący o "wykreśleniu wpisu" (podobnie zresztą jak art. 7e ust. 2) nie nakazuje organowi wykreślania, w każdym przypadku, całego wpisu przedsiębiorcy, a więc wszystkich danych zgłoszonych do ewidencji działalności gospodarczej. Przepis ten mógł mieć bowiem zastosowanie odpowiednio do części danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy (por. wyrok z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 470/07, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Po trzecie, w ocenie Sądu decyzja Prezydenta o wykreśleniu wpisu B. M. z ewidencji działalności gospodarczej nie została poprzedzona właściwym rozpatrzeniem zebranego materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji nie odniósł się do żadnych dowodów, z których wynikałoby, że zakład główny przedsiębiorstwa skarżącego nie jest prowadzony przy ul. Ż.. Opisał jedynie przebieg sprawy i wskazał na istnienie sporu pomiędzy stronami, który nie przesądza o tym czy zakład nie jest prowadzony w tym budynku. Należy w tym miejscu podkreślić, że rolą organu ewidencyjnego nie jest rozpatrywanie zasadności roszczeń (o opuszczenie nieruchomości, o przywrócenie posiadania), a jedynie ocena rzeczywistego stanu rzeczy. Choć w aktach sprawy znalazły się dowody zawierającej informacje o zakładzie głównym przedsiębiorstwa skarżącego (np. przedłożone przez niego pismo do prokuratury oraz z pozew o przywrócenie utraconego posiadania - k. 43 i k. 13 akt adm.), to jednak dowody te nie zostały przez organ w ogóle ocenione na okoliczność czy na nieruchomości przy ul. Ż. w P. nadal się ten zakład znajduje czy został przeniesiony albo zlikwidowany. Ocena materiału dowodowego była konieczna tym bardziej, że B. M. zwracał uwagę chociażby na takie fakty, jak to, że składniki majątkowe służące mu do prowadzenia działalności gospodarczej pozostały w siedzibie przy ul. Ż.. Nie bez znaczenia dla sprawy był również fakt, że toczyło się postępowanie sądowe w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania skarżącego do nieruchomości przy ul. Ż. (które, po wydaniu decyzji ostatecznie zakończyło się prawomocnym wyrokiem przywracającym skarżącemu posiadanie tej nieruchomości). W toku dalszego postępowania Prezydent Miasta P. weźmie pod uwagę, iż przepisy ustawy Prawo działalności gospodarczej zostały uchylone z dniem 31 grudnia 2011 r. oraz, że aktualnie dane przedsiębiorców są ewidencjonowane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zgodnie z przepisami Rozdziału 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.). Mając to wszystko na względzie Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., natomiast o wykonalności decyzji w oparciu o art. 152 P.p.s.a.