II SA/Po 868/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 05 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]lipca 2017r. Nr [...]znak [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca R. K. po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W formularzu wniosku o prawo pomocy skarżąca podała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Sytuacja finansowa nie pozwala na wynajęcie adwokata, a ustawa wymaga sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika zawodowego. Następnie skarżąca podała, że sama prowadzi gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości ani oszczędności. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł. Skarżąca nadto oświadczyła, że stałe miesięczne wydatki to: czynsz w kwocie [...]zł miesięcznie, nie podała innych stałych zobowiązań i wydatków. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżąca została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 30 stycznia 2018r. (k. 50 akt sąd.) pozostało bez odpowiedzi. Skarżąca została zobowiązana przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (dzieci oraz innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wyjaśniania wymagała bowiem sytuacja rodzinna skarżącej skoro w jednym miejscu wniosku deklaruje, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, a następnie w kolejnej rubryce dotyczącej stanu rodziny wskazuje tylko siebie. Okoliczność dotycząca stanu rodziny jest bowiem na tyle istotna, że możliwości finansowe skarżącej oceniane są przez pryzmat dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków rodziny skarżącej prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca uchyliła się od wyjaśnienia powyższych wątpliwości. Wezwano także skarżącą do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie wszystkich aktualnych i rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca i wszyscy członkowie jej rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie rozporządza. Zobowiązano też skarżącą do podania szczegółowych informacji o posiadanych, dzierżawionych czy wynajmowanych nieruchomościach. Dysponowanie majątkiem nieruchomym poprzez chociażby jego wynajęcie pozwala bowiem na uzyskanie dodatkowych środków finansowych. Wymagane jest również podanie rzetelnego spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny, oraz jego udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżąca rzeczywiście dysponuje. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi, nie złożyła żadnych oświadczeń, nie przedłożyła także dokumentacji źródłowej, co do jej realnej sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynie dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że pisma organu kierowane były nie tylko do skarżącej, ale do jej syna i osoby trzeciej zamieszkujących wspólnie pod adresem skarżącej. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i rodzinnego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części. W toku dotychczasowego postępowania sądowego skarżąca poniosła wszystkie koszty sądowe. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej i rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej skarżącej, zwłaszcza że poniosła dotychczasowe koszty sądowe w łącznej kwocie [...] zł. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w części oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska