II SA/Po 870/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2010r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 – 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17 poz. 75) odmówił przyznania Z. L. uprawnień kombatanckich. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 149 § 3 w zw. z art. 148 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] lipca 2008 roku odmawiającą Z. L. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. W opinii organu, wniosek Z. L. powołującego podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie mógł być uwzględniony. Organ wskazał, iż z akt wynika, że kwestionowana decyzja z dnia [...].06.2004 r. została skutecznie doręczona w dniu [...].06.2004 r. do rąk córki wnioskodawcy. Ponadto wnioskodawca winien był wiedzieć o przebiegu sprawy również z korespondencji, jaka miała miejsce w sierpniu 2007 roku. Wniosek został więc złożony z uchybieniem miesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 roku, sygn. akt IV SA/Po 492/08, oddalił skargę Z. L. na opisaną wyżej decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].08.2008 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 roku Z. L. wniósł ponownie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].06.2004 r. odmawiającą przyznania mu uprawnień kombatanckich. Skarżący wskazał, że niezbędna dokumentacja znajduje się już w urzędzie, a deportacja i pobyt w obozie pracy wywołał nieodwracalne skutki w jego psychice. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 roku organ zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie podstawy uzasadniającej wznowienie postępowania, załączając zarazem ich dokładny wykaz. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2009 roku Z. L. podał, że niezupełnie zrozumiał treść otrzymanego pisma, w związku z czym prosi o wnikliwe przeanalizowanie sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145 § 1 w zw. z art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wnioskodawca nie wskazał żadnej z ustawowych podstaw wnowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 roku Z. L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując w nim na krzywdy, jakich doznał w związku z deportacją oraz na swoją trudną sytuację życiową. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, iż według art. 16 kpa decyzje ostateczne mogą zostać wzruszone tylko w jednym z ustawowo określonych trybów, a zatem za niedopuszczalną trzeba uznać próbę ich rozszerzającej wykładni. Aby skutecznie wznowić postępowanie strona powinna złożyć w odpowiednim terminie wniosek oraz wskazać jedną z podstaw, określonych w art. 145 i art. 145a kpa. W niniejszej sprawie skarżący nie tylko nie podał żadnej z ustawowych podstaw wznowienia. Wobec tego należało wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Z. L. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, iż nie mógł wziąć udziału w toczącym się postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...].06.2004 r., a zatem wbrew twierdzeniom organu, istniała uzasadniona podstawa do wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2009 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawę rozstrzygnięcia w omawianej sprawie stanowiły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wedle art. 16 § 1 powołanej ustawy, decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w toku instancji, są ostateczne, a ich wzruszenie może nastąpić tylko w trybie określonym przez ustawodawcę. Decyzja odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich niewątpliwie posiada przymiot ostateczności, czego strony zresztą nie kwestionowały w trakcie rozpoznawania sprawy. Pozostaje zatem zastanowić się nad dopuszczalnością jej wzruszenia w nadzwyczajnym trybie, zaproponowanym przez skarżącego. Zgodnie z art. 145 tejże ustawy, wznowienie postępowania może nastąpić w razie ziszczenia się jednej z poniższych przesłanek: (1) dowody, na których oparto istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, (2) decyzję wydano w wyniku przestępstwa, bądź (3) przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlegał wyłączeniu, (4) strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie, (5) na jaw wyszły istotne dla sprawy okoliczności albo dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi, (6) decyzję wydano bez wymaganego stanowiska innego organu, (7) zagadnienie wstępne rozstrzygnięte zostało inaczej niż uczynił to organ czy (8) decyzję wydano w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie, które następnie zostało uchylone. Ponadto, na podstawie art. 145 a § 1 powoływanej ustawy, można domagać się wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Wyliczenie to ma charakter enumeratywny, tzn. bezskuteczne jest powoływanie się na jakiekolwiek inne podstawy i z tej racji powinno być ściśle przestrzegane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2002 roku, sygn. akt IV SA 1206/02, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby móc skutecznie skorzystać z powyższego trybu, należy złożyć odpowiedni wniosek w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dana osoba dowiedziała się o istnieniu podstawy uzasadniającej wznowienie postępowania (art. 148 cytowanej ustawy) bądź odpowiednio, w terminie miesiąca od dnia, kiedy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie (art. 145a § 2 tejże ustawy). Zarówno zamknięty katalog wad, jak i ograniczony przedział czasu do skorzystania z nadzwyczajnych środków wzruszenia stanowią przejaw, statuowanej w powyżej wskazanym art. 16, zasady trwałości decyzji. Na skutek złożenia stosownego wniosku, organ bądź to wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania i decyduje w kwestii uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 150 przywoływanej ustawy), bądź też odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 ustawy). Ostatnia z tych możliwości, ze względu na swój wyjątkowy charakter, powinna być jednak interpretowana ściśle. W orzecznictwie za ugruntowany pogląd uznać należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1998 roku, sygn. akt II SA 122/98, ONSA 1999 nr 2, w świetle którego wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania może nastąpić tylko z trzech przyczyn: w razie wniesienia podania (1) przez osobę niebędącą stroną, (2) po upływie ustawowego terminu oraz (3) bez powołania jakiejkolwiek z podstaw wznowienia, cytowanych powyżej. Stanowisko to podtrzymane zostało w kolejnych orzeczeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1999 roku, sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 roku, sygn. akt I OSK 884/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie wskazał w niniejszej sprawie żadnej z zawartych w art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego podstaw wznowienia postępowania. Za takową nie można bowiem uznać poczucia pokrzywdzenia, przy czym Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż ani Sąd ani organ nie kwestionuje przykrości, jakich skarżący doświadczył w czasie wojny. Ponieważ jednak istotą postępowania o wznowienie postępowania jest ustalenie wad, jakimi wydana decyzja miałaby zostać obarczona, toteż brak takiego wskazania we wniosku w rzeczywistości uniemożliwia kontrolę zaskarżonego aktu. Organ z kolei nie może z własnej inicjatywy zastępować treści podania strony. W tej sytuacji należało orzec o odmowie wznowienia postępowania, co też organ uczynił. Rozstrzygając zatem w granicach przedmiotowej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, ani decyzji ją poprzedzającej, bowiem odpowiadają one prawu. Mając na uwadze rozważania przytoczone powyżej skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). B. Drzazga /-/ A. Łaskarzewska /-/ E. Podrazik Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisał sędzia /-/ E. Podrazik br