II SA/Po 872/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie podjęcia zwieszonego postępowania; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/Maria Kwiecińska Skarżący D. G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż z uwagi na trudną sytuację materialną spowodowaną klęską [...] nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] i [...] oraz wyjaśnił, że posiada [...] ha gruntów rolnych, dom o powierzchni [...] m² oraz budynki gospodarcze; wielkości i sposobu zagospodarowania budynków gospodarczych nie zostały określone. W rubryce wysokość dochodów miesięcznych brutto wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo rolne o wielkości [...] ha przeliczeniowego oraz że D. G. ([...]) prowadzi gospodarstwo rolne o wielkości [...] ha przeliczeniowego, zaś A. G. ([...]) pobiera świadczenia emerytalne w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 5 marca 2009 r. odmówiono skarżącemu D. G. przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od całości powyższego orzeczenia wniósł skarżący, który zarzucił zaskarżonemu postanowieniu, iż nie uwzględniono tego, ze klęska [...] wyrządziła skrzącemu i jego [...] szkody na wiele tysięcy złotych, na uzasadnienie czego powołał raport o wysokości strat. Skarżący wskazał na obciążenie kredytem [...] w kwocie [...] zł, który musi regularnie spłacać, a ze względu na klęskę [...] nie ma na ten cel środków. Ponadto z uwagi na staż w rolnictwie nie uzyskał jeszcze żadnych dopłat, a charakter prowadzonej działalności wymaga regularnego zakupu nawozów i pasz; zwłoka z dokonywaniem tych zakupów może prowadzić do pogłębiania się strat i pogorszenia i tak trudnej sytuacji materialnej. Zdaniem skarżącego nie stać go na uiszczenie wpisu, w sprawie w której inwestor chce zatruwać jego posesję, a skarżący się tylko broni. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 p.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres, powoduje utratę mocy wiążącej (całego) postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i przejście sprawy będącej jego przedmiotem (rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy) do właściwości sądu. Wobec tego stwierdzić należy, iż ustawa nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu (por. J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006, str. 534; post. NSA: z dnia 28 września 2005 r., I OZ 942/05, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, ONSAiWSA 2005/6/119). Zgodnie z art. 246 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w całkowitym zakresie następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (§ 1 pkt 1). Z kolei dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest wykazanie, iż osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (§ 1 pkt 2). Powyższe prowadzi do wniosku, że ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Rola sądu w gromadzeniu materiału dowodowego została ograniczona do obowiązku wezwania wnioskodawcy do przekazania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie majątkowe zwarte na urzędowym formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić nawet najmniejszej należności sądowej (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Poza kosztami niezbędnymi dla utrzymania strony i jej rodziny żadne inne wydatki nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi będącymi należnościami publiczno-prawnymi i przed uzyskaniem pomocy ze strony Państwa najpierw należy poczynić niezbędne oszczędności we własnych wydatkach. Oświadczenie majątkowe skarżącego nie zawierało informacji niezbędnych do określenia jego zdolności do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania. Stąd też pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. został on wezwany do uzupełnienia oświadczenia poprzez: udokumentowanie wysokości jego dochodów i dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, określenia wielkości prowadzonej działalności rolniczej ze wskazaniem przychodu ze sprzedaży wytworzonych produktów rolnych oraz wysokości dopłat pobranych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a nadto wskazanie wysokości bieżących kosztów utrzymania rodziny oraz określenie sposobu zagospodarowania posiadanych nieruchomości ze wskazaniem przychodu, jaki one przynoszą. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Również złożony sprzeciw nie stanowi prawidłowego uzupełnienia wniosku w odniesieniu do wszystkich powyższych okoliczności. W istocie wnioskodawca do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości przedmiotowego wezwania (zarządzenie na k. 44). Okoliczność, że skarżący poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej ([...] 000 zł) samo w sobie jeszcze nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych, jeżeli skarżący nie zobrazował w należyty sposób swojej sytuacji majątkowej, do czego został wezwany. W konsekwencji brak informacji o wysokości osiąganych przychodów, a także kosztach utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny, nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, w szczególności wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Z tych też powodów należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/Maria Kwiecińska