II SA/Po 877/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki składając jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a."), jest zasadą, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po wniesieniu skargi organ administracji (art. 61 § 2 p.p.s.a.), a po przekazaniu sądowi skargi – sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a.). Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie, że przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy rozumieć taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wstrzymania wykonania aktu zostały spełnione w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu Skarżąca w dostatecznym stopniu uczyniła zadość obowiązkowi wykazania okoliczności przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym przypadku nie sposób bowiem abstrahować od faktu, że z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody, jak i powstania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania takiej decyzji, która następnie może zostać przez sąd administracyjny wzruszona. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest zaś ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienia NSA: z 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11; z 09 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1446/14; z 02 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 646/14 – dostępne w CBOSA). Zdaniem Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozbiórka obiektu budowlanego łączy się nierozerwalnie z koniecznością podjęcia szeregu prac o znacznej zwykle kapitałochłonności, zmierzających do trwałej zmiany lub całkowitego unicestwienia substancji obiektu, a więc powodujących, że konkretny obiekt budowlany przestaje istnieć (w całości lub w części). Jak to zaś już wyżej wskazano, ewentualne wyeliminowanie przez sąd administracyjny decyzji, na podstawie której wykonano roboty rozbiórkowe, może implikować problem powrotu do stanu, jaki istniał przed ich wykonaniem. Negatywne konsekwencje, jakie dotknęłyby skarżących na skutek wykonania orzeczonej rozbiórki – w sytuacji, gdyby jej nakaz okazałby się niezasadny – związane byłyby więc nie tylko ze szkodą wynikłą z poniesienia kosztów robót rozbiórkowych, ale także z nieodwracalnym w istocie skutkiem, w postaci unicestwienia dotychczasowej substancji obiektu. Wszak nawet ewentualna odbudowa rozebranego obiektu prowadziłaby do powstania innego już obiektu – nawet jeśli "takiego samego", to już nie "tego samego". Jednocześnie Sąd podkreśla, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie ma nic wspólnego z sądową oceną zgodności tej decyzji z prawem. Albowiem ocena, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, nastąpi dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego i znajdzie swój wyraz w kończącym je wyroku Sądu. Żadną miarą nie można traktować wstrzymania wykonania decyzji WWINB przez Sąd jako "wstępnej" oceny jej legalności. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, tj. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, przy czym stosownie do treści art. 61 § 5 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.