II SA/Po 879/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 08 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Skarżące Stowarzyszenie z siedzibą w R. wniosło o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem referendarza sądowego z 31 marca 2017r. odmówiono skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Orzeczenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 maja 2017r. W dniu 02 czerwca 2017r. skarżące Stowarzyszenie złożyło ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych w całości (k. 114 v akt sąd.). Przedstawiciel Stowarzyszenia tak samo jak w poprzednim wniosku, oświadczył, że Stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze społecznym w obronie ludzi i środowiska naturalnego, dóbr narodowych oraz obronie osób represjonowanych i poszkodowanych. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku w formie nieruchomości, bądź ruchomości, zaś środki finansowe na działalność pochodzą wyłącznie z dobrowolnych składek członkowskich. Członkowie zarządu reprezentują Stowarzyszenie społecznie i nie mają żadnych zysków, ani nie pobierają wynagrodzeń i nie mają żadnych korzyści finansowych za swoją działalność. Stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze "non profit" i nie korzysta z żadnych dotacji od Skarbu Państwa, bądź Unii Europejskiej. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej. Przedstawiciel Stowarzyszenia oświadczył, że nie ma ono żadnych kont bankowych. Przekreślono rubryki wniosku dotyczące majątku i dochodów Stowarzyszenia oraz stanu rachunków bankowych. Na wstępie należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie składało już wniosek o przyznania prawa pomocy w takim samym zakresie - poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części. Wniosek ten został rozpoznany odmownie i korzysta z przymiotu prawomocności. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być więc rozpoznany w oparciu o treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie pierwszego wniosku skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy podkreślono, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie Stowarzyszenia, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Skoro samo Stowarzyszenie, pomimo obowiązku, nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich wszystkich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, w wysokości umożliwiającej prowadzenie sporu sądowego, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Pomimo wiedzy w jaki sposób należy wypełnić wniosek oraz jakie dane oraz dokumentny źródłowe należy przedłożyć celem merytorycznej oceny realnych możliwości finansowych Stowarzyszenia, przedłożono wniosek o identycznej treści jak poprzednio. Wobec powyższego przyjąć należy, że Stowarzyszenie podało takie same informacje o swoim stanie majątkowym i finansowym, jak w poprzednim wniosku. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że aktualna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do uzyskania środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej spawie. Opłacenie kosztów sądowych ma charakter incydentalny, ale nienadzwyczajny, a Stowarzyszenie powinno się do ponoszenia takich wydatków przygotować. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków także na ten cel. Jak już wskazywano w postanowieniach wydanych w sprawie rozpoznania pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ma ono charakter wyjątkowy i jest przyznawane osobom, które wykażą trudną sytuację materialną i brak możliwości pozyskania we własnym zakresie środków na pokrycie kosztów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie uległy zmianie w taki sposób, aby skarżącemu Stowarzyszeniu przyznać prawo pomocy w części ponowny wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Skutkiem powyższego należało go oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska