II SA/Po 882/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Arkadiusza O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G.-W. z dnia 10 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 10 grudnia 1997 r. (...); (...). Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w G.-W. działając na podstawie art. 138 par. 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie przeniesienia Arkadiusza O. na stanowisko starszego referenta ze stanowiska Komornika Skarbowego - Kierownika Działu Egzekucji. Jak wyjaśniono w motywach decyzji Arkadiusz O. był zatrudniony w Urzędzie Skarbowym w M. od 1 maja 1988 r. na stanowisku Kierownika Działu Egzekucyjnego. W dniu 20 kwietnia 1989 r. został mianowany urzędnikiem państwowym. Decyzją z dnia 11 września 1997 r. zlecono mu wykonywanie w okresie od 11 września do 11 grudnia 1997 r. pracy polegającej na usprawnianiu bieżącej pracy w działach Urzędu, przygotowywania decyzji o umorzeniach podatku dochodowego, archiwizacji, informacji. Wskazano też, że w związku z zarzutem dotyczącym nieprawidłowości podczas licytacji w dniu 14 grudnia 1995 r. wszczęto wobec Arkadiusza O. postępowanie dyscyplinarne, zawieszone postanowieniem Komisji Dyscyplinarnej przy Izbie Skarbowej w G.-W, z dnia 14 lipca 1997 r. wobec toku postępowania karnego, w ramach którego wniesiono akt oskarżenia przedstawiając, między innymi zarzut popełnienia przestępstwa z art. 266 par. 1 Kk. Przyczyną przeniesienia Arkadiusza O. na inne stanowisko pracy przy zastosowaniu art. 10 ust. 1 lit. "b" ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ była ocena, że nastąpiła utrata zaufania do pracownika w tak wysokim stopniu, że pozostawanie na dotychczasowym stanowisku według pracodawcy wpływało negatywnie na funkcjonowanie urzędu skarbowego oraz jego społeczną ocenę. Organ odwoławczy przyjął, że utrata zaufania do pracownika oraz obowiązek dbania o dobry wizerunek urzędu stanowiły szczególne potrzeby o jakich mowa w art. 10 ust. 1 lit. "b" ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Stwierdził nadto, że nowe stanowisko odpowiadało kwalifikacjom pracownika, który odbył aplikację administracyjną przygotowującą do pracy w urzędzie i, że nowe stanowisko było równorzędne pod względem wynagrodzenia. Według organu odwoławczego przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych całościowo i wyczerpująco regulowały zagadnienie zmiany stanowiska pracy, wobec czego wyłączone było stosowanie kodeksu pracy, w szczególności art. 42 Kp. Organ ten uznał, że w materii określonej w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 i art. 7 Kpa postępowanie prowadzono na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów. Przyjął też, że nie naruszono art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 3 Kpa, podkreślając obowiązek podejmowania działań, które wobec upublicznienia sprawy przez artykuły prasowe pozwalałyby uniknąć ograniczenia zaufania do urzędu. Wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji nie wymagała stosowania art. 155 Kpa. Arkadiusz O. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji, którym zarzucił: 1/ obrazę art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że postępowanie karne mogło stanowić podstawę do podejmowania decyzji pomimo obowiązywania domniemania niewinności, 2/ naruszenie art. 7 ust. 3, art. 10 ust. 1 lit. "b", art. 16 i art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy o pracownikach urzędów państwowych poprzez - przeniesienie na stanowisko, do zajmowania którego nie został przygotowany w toku aplikacji, - nadużycia formuły "szczególne potrzeby urzędu", - doręczenie decyzji w okresie korzystania z urlopu wypoczynkowego, - wejście w kompetencje Komisji dyscyplinarnej, 3/ obrazę art. 155 Kpa w zw. z art. 16 par. 1 Kpa, poprzez zmianę decyzji administracyjnej - aktu mianowania bez zgody strony, 4/ obrazę art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 7 Kpa, 5/ naruszenie art. 107 par. 1 Kpa poprzez pominięcie obligatoryjnych składników decyzji, 6/ naruszenie art. 35 par. 3 Kpa poprzez nie załatwianie sprawy w ustawowym terminie. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 10 ust. 1 lit. "b" ustawy o pracownikach urzędów państwowych uzależnia dopuszczalność przeniesienia urzędnika państwowego mianowanego na inne stanowisko na okres dłuższy niż trzy miesiące od równoczesnego ziszczenia się trzech przesłanek: stanu szczególnych potrzeb urzędu, równorzędność nowego stanowiska z dotychczasowym pod względem wynagrodzenia, zgodności nowego stanowiska z kwalifikacjami urzędnika. Odnosząc się do przesłanki związanej ze szczególnymi potrzebami urzędu organy obu instancji powołały się na utratę zaufania dla pracownika oraz konieczność dbania, "o dobry wizerunek i umacnianie zaufania obywateli do urzędu". W wyroku z dnia 29 października 1998 r. II SA/Po 39/98 zapadłym w niemal identycznym stanie faktycznym, wiążącym się z działalnością tego samego urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyraził pogląd wyłączający zaliczenie wymienionych podstaw do zakresu pojęcia "szczególnych potrzeb urzędu" w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. "b" ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Stwierdził w szczególności, że utrata zaufania do pracownika wiąże się z przymiotami osobistymi pracownika, nie zaś z potrzebami urzędu, zwłaszcza szczególnymi, może więc być rozważana jako przyczyna rozwiązania stosunku pracy, pozostaje natomiast bez związku z szczególnymi potrzebami urzędu. Co do przyczyny przeniesienia określonej jako "obowiązek dbania o dobry wizerunek i umacnianie zaufania do urzędu" stwierdzono, że się wiąże ona z obowiązkami kierownika urzędu w zakresie doboru kadry pracowniczej i również nie pozostaje w związku z szczególnymi potrzebami urzędu. Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie znalazł podstaw do odstąpienia od przedstawionego poglądu. Akceptacja tego stanowiska była dostateczną przyczyną uznania, iż decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego, skoro nie zachodziła pierwsza i podstawowa przesłanka stosowania art. 10 ust. 1 lit. "b" ustawy o pracownikach urzędów państwowych. W przestawionych okolicznościach jedynie zaznaczyć należało, że zastrzeżenia wzbudzało ustalenie, że zachodziła przesłanka równorzędności wynagrodzenia. W aktach sprawy nie zgromadzono bowiem jakiegokolwiek materiału pozwalającego porównać aktualne wynagrodzenie na stanowiskach dawnym i nowym pod względem wysokości ani nawet zakresu składników wynagrodzenia, składniki i wysokość wynagrodzenia na nowym stanowisku nie wynikały przy tym z rozstrzygnięcia decyzji. W szczególności wątpliwości budziła kwestia utraty jednego ze składników, to jest wynagrodzenia prowizyjnego, próby jej wyjaśnienia w postępowaniu przed Sądem były spóźnione zważywszy ograniczenia dowodowe i możności ustalania faktów w tym postępowaniu. W tych okolicznościach uznać należało, że omawianego ustalenia dokonano z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa. Podobnie, zebrany w sprawie materiał nie pozwalał jednoznacznie ocenić przesłanki związanej z kwalifikacjami skarżącego. Aczkolwiek Sąd opowiada się do szerokiego rozumienia pojęcia odpowiadania kwalifikacjom, skarżący, jak się wydaje, odbywał aplikację o szczególnym zakresie zajęć, powiązaną nadto ze sprawowaniem funkcji kierowniczej. Jak już jednak wskazano, brak podstawowej przesłanki przeniesienia ograniczał celowość rozwijania tej kwestii. W tych warunkach uchylono decyzje organów obu instancji na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekając w przedmiocie kosztów postępowania stosownie do art. 55 ust. 1 tej ustawy.