II SA/Po 884/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-01-12
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Izabela Paluszyńska, Danuta Rzyminiak – Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła lokal mieszkalny, co stanowiło podstawę do jej wymeldowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do prawidłowego ustalenia, czy skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła lokal mieszkalny. Sam fakt przebywania skarżącej za granicą w celach zarobkowych oraz stwierdzenie podczas wizji lokalnej, że lokal jest opuszczony i remontowany, nie są wystarczające do stwierdzenia trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Organy naruszyły zasady postępowania dowodowego, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności sprawy.Stan faktyczny
Wniosek o wymeldowanie M. B. z lokalu mieszkalnego złożył współwłaściciel D. K., wskazując na dobrowolne opuszczenie lokalu przez M. B. i jej pobyt za granicą od 2012 roku. Organy administracji (Wójt Gminy L. i Wojewoda) wydały decyzje o wymeldowaniu, uznając, że lokal został opuszczony dobrowolnie i trwale. M. B. wniosła skargę, twierdząc, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, a jej wyjazdy do pracy za granicę mają charakter zarobkowy, a nie trwały. Podniosła również, że nie ma dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] 2016r. nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych
W miejscowości [...], gmina [...] znajduje się nieruchomość objęta księga wieczystą nr [...] zabudowana budynkiem wielomieszkaniowym nr [...]. W tym budynku znajduje się własnościowy lokal mieszkalny nr [...] o pow. użytkowej [...] składający się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i spiżarni. Mieszkanie to [...]2000r. nabyła D. K. a [...]2010r. sprzedała je synowi D. K. i jego [...] P. M. [...]. Nabywcy nie zamieszkali w w/w lokalu. Zameldowani w nim byli D. K., P. K., R. B. i M. B..
23 czerwca 2016r. D. K. wniósł o wymeldowanie z urzędu w/w osób zameldowanych na adres stały pod adresem [...] [...], [...].
We wniosku podał, że lokal został opuszczony dobrowolnie przez w/w osoby. Ostatni lokator opuszczając mieszkanie pozbawił je armatury, tj. toalety, umywalki, kranów oraz lamp sufitowych w pokojach oprócz spotów halogenowych i kabiny prysznicowej. Podał, że D. K. i R. B. przebywają pod adresem [...] [...]. P. K. pracuje w Z. i mieszka przy ul. [...] ze [...], a M. B. od połowy 2012r. przebywa w [...] i tam pracuje. Jak przyjeżdża do Polski raz w roku przebywa w [...] [...]. Ostatnią osobą zamieszkującą przedmiotowy lokal nr [...] był R. B., który opuścił lokal 21 czerwca 2016r. i do tego momentu był zobowiązany ponosić koszty zużywanych mediów (woda, prąd). P. osoby nie ponosiły kosztów od kiedy on został współwłaścicielem i nie zgłaszały chęci ponoszenia takowych. Wnioskodawca podał, że ze względu na wcześniejsze utrudnianie dostępu do lokalu przez R. B. oraz wysoki stan zaniedbania lokalu wymuszający szybkie podjęcie prac remontowych wnosi o jak najszybsze wydanie decyzji .
Organ wszczął postępowania wobec wszystkich czterech osób. Postępowania te prowadzone były osobno. W niniejszej sprawie postępowanie o wymeldowanie dotyczyło M. B.. O wszczęciu postępowania organ zawiadomił strony i wezwał je do urzędu celem złożenia wyjaśnień.
Organ zawiadomił strony o przeprowadzeniu dowodu – wizji w lokalu nr [...]
Podczas wizji dnia 22 lipca 2016r., w obecności R. B., D. K., P. [...] i D. K. ustalono, że mieszkanie jest opuszczone, a opróżnione meble D. K., P. [...], M. B. i R. B. są w jednym pokoju. Zamieszkują oni w mieszkaniu nr [...], w którym mieszka obecnie [...] osób i warunki nie są dobre. M. B. przebywa za granicą. R. B. podał, że zamieszkiwał w tym lokalu z żoną i dwójką dzieci a opuścił je pod przymusem, z obawy o własne życie. D. K. podał, że odbyło się to dobrowolnie i z mieszkania nikogo nie wyrzucał.
Dnia 16 sierpnia 2016r. P.M. podała, że wyraża zgodę na wymeldowanie w/w osób z mieszkania. Od zakupu nieruchomości nie zamieszkiwała w w/w lokalu, nie utrzymywała i nie utrzymuje kontaktów z państwem K. i B. a mąż złożył wniosek o wymeldowanie bez porozumienia z nią.
Pismem z dnia 1.08.2016r. organ zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 kpa.
Decyzją z dnia [...] 2016r., znak: [...] Wójt Gminy L. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2016.722), a także art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu M. B. z pobytu stałego z budynku w miejscowości [...] [...].
W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie M. B. wystąpił współwłaściciel nieruchomości D. K. a zgodę na wymeldowanie wyraziła współwłaścicielka P. M. [...]. Podczas wizji w lokalu stwierdzono, że jest on opuszczony. Tylko w jednym pomieszczeniu znajdują się puste szafy i zabawki. W mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania osób w tym lokalu. Z zeznań wynika, że M. B. opuściła lokal dobrowolnie. Od 2012r. przebywa poza granicami kraju ([...]). Organ podał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym, jest czynnością rejestracyjną, odzwierciedlającą faktyczny pobyt w lokalu.
Odwołanie od w/w decyzji złożyła w terminie M. B. podając, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie. W celach zarobkowych wyjeżdża do pracy za granicę ale ma gdzie wracać. Podała również, że nie posiada innego meldunku a w tym lokalu mieszka od 1991r.
Decyzją z dnia [...] października 2016r. znak: [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności podał, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy jednak nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu.
Oceniając materiał dowodowy organ uznał, że w mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu w nim i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania w nim osób a M. B. opuściła lokal dobrowolnie i przebywa od 2012r. w [...]. W ocenie organu opuszczenie lokalu przez M. B. ma charakter dobrowolny i trwały, lokal opuściła bowiem z własnej woli bez żadnego przymusu. Organ dodał, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby.
Zaskarżoną decyzję M. B. odebrała 10.10.2016r.
W ustawowym terminie dnia 3.11.2016r. M. B. wniosła skargę na w/w decyzję.
W uzasadnieniu podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu akcentując fakt braku dobrowolnego opuszczenia lokalu i nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego na tą okoliczność. Podała, że nie przesłuchano stron, świadków, nie uwzględniono ustaleń dokonanych przez policję. Wskazała, że nie uczestniczyła w wizji lokalnej, ponieważ pracuje zarobkowo w [...] ale nie jest to dobrowolne opuszczenie lokalu. Jej wyjazdy do pracy nie świadczą o trwałym opuszczeniu lokalu, bo nie zamierza na stałe zostać i zamieszkać w [...]. Podała, że jej rzeczy osobiste zostały wyniesione pod jej nieobecność a do lokalu nie ma dostępu, gdyż zostały wymienione zamki przez właściciela. Nadto wskazała, że była w urzędzie gminy w październiku 2016r., że nie uzyskała odpowiedzi na pytania a notatka sporządzona przez policję nie została przesłana do Wojewody. Podała również, że nie zamierza opuszczać tego lokalu i szukać nowego ośrodka interesów życiowych a w jej ocenie została zmuszona do opuszczenia mieszkania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podając, że M. B. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Od 2012r. przebywa poza granicami kraju.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W sprawie bezspornie ustalono, że wnioskodawcą był właściciel spornego lokalu D. K. i że druga współwłaścicielka P. M. [...] wyraziła zgodę na wymeldowanie. Bezsporne było również to, że w mieszkaniu tym od dnia jego zakupu, tj. 5.10.2010r. współwłaściciele nie mieszkali. Za bezsporny należy również uznać fakt, że w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie M. B. nie przebywała w tym lokalu. Od 2012r. pracuje za granicą. W dniu przeprowadzonej wizji, tj. 22 lipca 2016r. wszystkie pomieszczenia były remontowane, w jednym z pokoi znajdowały się puste meble Skarżącego.
Te okoliczności organy uznały za wystarczające do wymeldowania Skarżącej z lokalu. Organ II instancji wskazał nadto, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu.
Zdaniem Sądu stanowisko organów było co najmniej przedwczesne.
Zgodnie z art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zd. 2. tegoż przepisu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne-wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W sprawie niniejszej nie można uznać, że organy ustaliły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczy treść wydanych decyzji.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy ewidencyjnej obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu - obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Z powyższego wynika, że nie może być wątpliwości co do uprawnienia jednego ze współwłaścicieli lokalu do złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby np. innego współwłaściciela lub osoby nieposiadającej tytułu prawnego do lokalu. Istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy bowiem nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim. Tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, jak słusznie wskazały organy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu w sprawie niniejszej, że organy ewidencyjne wszczęły postępowanie na wniosek współwłaściciela nieruchomości D. K.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii aktualny również w obecnych regulacjach wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 7 kpa a także art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez Skarżącą.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż Skarżąca opuściła definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art.35 ustawy o ewidencji ludności.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 ustawy ewidencyjnej sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się, jak wskazał organ II instancji, przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności (np. eksmisja) i brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu (vide wyroki: z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
W sprawie niniejszej niesporne jest, że w dniu 23 czerwca 20126r. D. K. złożył wniosek o wymeldowanie Skarżącej i w dniu wizji lokalnej w dniu 22 lipca 2016r. ustalono, że M. B. ani inne osoby w mieszkaniu nie zamieszkują, że nie ma tam oznak zamieszkiwania przez kogokolwiek.
Nie ustalono jednak, czy opuszczenie lokalu miało rzeczywiście charakter dobrowolny. Poza wizją lokalną nie przeprowadzono na tą okoliczność żadnych dowodów. Ustalenia oparto na informacjach zawartych we wniosku o wymeldowanie i informacjach uzyskanych podczas wizji od obecnych tam osób. Z protokołu wizji wynika jedynie, że Skarżąca obecnie przebywa za granicą. Wynika też z niego, że wg D. K. lokal został opuszczony dobrowolnie a wg pozostałych osób nastąpiło to poprzez "wyrzucenie" ich z mieszkania przez właściciela. Organy okoliczności tej nie wyjaśniły. Nie przeprowadziły dowodów z zeznań stron, czy też wskazywanych przez Skarżącą notatek policji. Sąd zgadza się z organem, że dobrowolne opuszczenie nie oznacza tylko opuszczenia lokalu z własnej woli ale też przymusowego opuszczenia, pod jednym wszakże warunkiem, że przymus ten stanowi wykonanie prawa. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazywał, że Skarżąca pracując za granicą, tam koncentruje wszelkie swoje interesy życiowe a w spornym lokalu nie bywa lub bywa okazjonalnie. Zebrany materiał nie wskazywał również, że dobrowolnie opuściła lokal. Z treści odwołania i skargi wynika, że wyjechała w celach zarobkowych ale jej miejscem zamieszkania jest sporny lokal nr [...], w którym mieszka od 1991r.
W tym miejscu należy wskazać, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2015r., III SA/Gd 296/15 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przedmiotowej sprawie organy nie ustaliły dokładnie od kiedy faktycznie M. B. nie przebywa w spornym lokalu, czy jej nieobecność ma charakter stały, sezonowy, czy wraca do spornego lokalu, czy powroty do kraju mają charakter regularny, trwały, czy też są to jedynie odwiedziny, pobyty okazjonalne. Organ nie ustalił, czy z częstotliwości powrotów do kraju, formy spędzania czasu, innych okoliczności wynika, że w spornym mieszkaniu Skarżąca posiada centrum swoich interesów, czy też od 2012r. już nie. Podzielić przy tym należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, że sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu takim, jakie nadaje temu terminowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności. O opuszczeniu lokalu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.
Przy ocenie spełnienia tych przesłanek należy mieć w dalszej kolejności po spełnieniu przesłanki koncentracji interesów życiowych w spornym lokalu na uwadze także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci strony, czy pozostawieniem fikcji zameldowania na wypadek bliżej nie sprecyzowanych planów powrotu do kraju.
W przedmiotowej sprawie organy nie ustaliły czy wyjazd Skarżącej do pracy za granicę miał charakter sezonowy, nieregularny, z dłuższymi przerwami, czy też był wyjazdem o charakterze trwałym. Nie wykazano też czy i jakie środki mogła Skarżąca w takiej sytuacji przedsiębrać w celu odzyskania prawa do zamieszkiwania w spornym lokalu ( o ile jej wyjazd nie spowodował przeniesienia centrum jej interesów życiowych za granicę), na jakiej podstawie prawnej w nim w ogóle zamieszkiwała
Wskazać w tym miejscu należy, że organ ewidencyjny nie miał obowiązku wyjaśniać wszelkich okoliczności dotyczących wzajemnych relacji między Skarżącą i uczestnikiem, ale miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 ustawy ewidencyjnej. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący.
Tego nie uczyniono, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie wywodząc trafnie w świetle zgromadzonego materiału wystąpienia przesłanek prowadzących do wydania decyzji o wymeldowaniu. Swoją argumentację organy przedstawiły jedynie lakonicznie w uzasadnieniach sporządzonych niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, której to oceny nie można zaakceptować. Co należy podkreślić organ ewidencyjny nie rozwiązuje sporu związanego z zamieszkiwaniem w tym lokalu, nie decyduje o prawach do tej nieruchomości, nie może brać pod uwagę takich okoliczności jak sytuacja rodzinna, musi jednak w sposób przekonujący na podstawie całokształtu okoliczności ocenić czy opuszczenie mieszkania w danych okolicznościach miało charakter dobrowolny i trwały. Wymeldowanie ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, nie może jednak być stosowane w sytuacjach gdy oparte jest jedynie na informacjach udzielanych przez wnioskodawcę we wniosku i podczas wizji, którym zaprzeczają inne obecne podczas tej wizji osoby. Sam fakt stwierdzenia, że cały lokal jest niezamieszkały i aktualnie remontowany nie jest tożsamy z uznaniem trwałego i dobrowolnego opuszczenia go przez zameldowane w nim osoby. Konieczność opuszczenia lokalu w związku z remontem nie jest przecież trwałym i dobrowolnym jego opuszczeniem. Zebrany przez organy materiał dowodowy wątpliwości z tym związanych nie wyjaśnia. Tym bardziej, że organy nie wyjaśniły okoliczności wskazywanych przez obecne podczas wizji osoby dotyczące działań właściciela poprzedzających złożenie wniosku o wymeldowanie, który to wniosek został złożony po prawie 6 latach, co bez dodatkowych ustaleń budzi wątpliwości w zakresie zgodnego z prawem opróżnienia lokalu.
Uwzględniając powyższe należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego.
Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w pkt II wyroku zasądzając od organu na rzecz Skarżącej uiszczoną przez nią kwotę 100 zł stanowiącą należny wpis sądowy w niniejszej sprawie.
W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić ww. rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło