II SA/Po 897/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania nasadzeń zastępczych drzew postanawia: I. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 697,- złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania w I instancji oraz kwotę 120,- złotych (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego; łącznie kwotę 817,- złotych (osiemset siedemnaście złotych); II. zwrócić skarżącemu kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem nienależnie pobranego wpisu. /-/ T. Świstak Pismem z dnia 4 listopada 2009 r. J. K. reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, radcę prawnego G. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania nasadzeń zastępczych drzew. W złożonej skardze wniósł m.in. o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie 937,- zł [wynagrodzenie pełnomocnika - 720,- zł ( 3x stawka minimalna - 240,- zł, tj. 50 % kosztów dopuszczalnych), kosztów sądowych - wpisu w wysokości 200,- zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej 17,- zł]. Uzasadniając swój wniosek dotyczący zwrotu kosztów skarżący zaznaczył, iż zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego Sąd powinien wziąć pod uwagę duży wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy oraz stopnia jej skomplikowania. O skomplikowaniu sprawy świadczyło w ocenie skarżącego pismo Burmistrza K. z dnia 27 lipca 2009 r., znak: [...] . Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., znak [...] . W punkcie drugim wyroku Sąd, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: P.p.s.a ) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 457,- złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego złożył J. K. Skarżący wniósł o zmianę zasądzonych na jego rzecz kosztów postępowania przez zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości żądanej w skardze z 4 listopada 2009 r. tj. kwoty 720,- zł, a nie kwoty minimalnej w wysokości 240,- zł. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego w kwocie 360,- zł. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art.. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 209 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając tylko część żądanych kosztów nie oddalił wniosku w pozostałym zakresie i nie w żaden sposób nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt drugi zaskarżonego wyroku dotyczący zwrotu kosztów postępowania sądowego i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, iż art. 141 § 4 P.p.s.a określający co powinno zwierać uzasadnienie wyroku ma również zastosowanie do motywów rozstrzygnięcia o kosztach postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji wydając postanowienie o kosztach postępowania zbyt lakonicznie odniósł się do podstawy prawnej zasądzenia kosztów. Wskazany w zaskarżonym wyroku przepis art. 200 P.p.s.a ogólnie określa, ze w razie uwzględnienia skargi stronie przysługuje zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, natomiast nie rozstrzyga samodzielnie o sposobie ustalenia wysokości tych kosztów, ani nie stanowi podstawy do arbitralnej decyzji sądu co do wysokości zasądzonych kosztów. W uzasadnianiu Sądu I instancji bark jest wskazania, na podstawie jakich konkretnie przepisów Sad orzekał o kosztach zasądzonych na rzecz J. K., a brak uzasadnienia co do składników tych kosztów oraz brak szczegółowej podstawy prawnej uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego z uwagi, iż przepisy P.p.s.a takiej możliwości nie przewidują. Zaznaczył jednocześnie, iż zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane z swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a). W ramach powyższych wyjątków, zgodnie z art. 209 P.p.s.a o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 200 P.p.s.a w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle powyższego oczywistym jest zasadność przyznania skarżącemu zwrotu kosztów obejmujących wpis od skargi o wynoszący 200 zł (vide § 2 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 221, poz. 2193), uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego. Odnosząc się do wniosku dotyczącego zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, stwierdzić należy, że zasady ustalania wysokości zwrotu niezbędnych kosztów postępowania uregulowane są w art. 205 P.p.s.a., który w § 2 przewiduje, iż do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Stosownie do treści art. 205 § 3 P.p.s.a. zawierającego delegację do stosowania odrębnych przepisów w zakresie ustalania wysokości przysługujących należności stronie, do określania stawek opłat za czynności radców prawnych reprezentujących stronę stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej rozporządzenie). Zgodnie z treścią § 2 cytowanego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w cytowanym powyżej przepisie, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 4, przy czym opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w przedmiotowym postępowaniu nakład pracy radcy prawnego jak i rodzaj oraz stopień zawiłości sprawy uzasadniają - w ocenie Sądu - przyznania wynagrodzenia w podwójnej wysokości stawki minimalnej w określonej w §14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia tj. kwoty 480 zł. Zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego Sąd wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, a także wkład pracy pełnomocnika polegający na rzetelnym i wyczerpującym sporządzeniu skargi, przez co walnie przyczynił się on do wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. I OSK 1402/06, publ. LEX nr 344887). Na skomplikowany charakter sprawy wskazuje przede wszystkim dwukrotne odroczenie ogłoszenia wyroku przez Sąd, co zgodnie z art. 138 § 1 P.p.s.a. może nastąpić jedynie w sprawie zawiłej. O jakości wywiedzionej skargi i nakładzie pracy związanej z jej wywiedzeniem świadczy natomiast okoliczność, iż nie tylko została ona uwzględniona w całości, lecz nadto jak wynika z uzasadnienia wyroku tut. Sądu została ona uwzględniona w następstwie potwierdzenia się podnoszonych w niej zarzutów naruszenia przez organ administracji przepisów art. 153 P.p.s.a. oraz przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Przeciwko przyznaniu wynagrodzenia we wnioskowanej przez stronę potrójnej wysokości stawki minimalnej przemawia natomiast okoliczność, iż niezależnie od pozytywnej oceny jakości samej skargi udział pełnomocnika w całym postępowaniu ograniczył się jedynie do złożenia skargi oraz trzykrotnego złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, w tym dwukrotnie złożonego przedwcześnie, a za trzecim razem bezcelowo z uwagi na wydanie wyroku uwzględniającego skargę i sporządzenie wyroku z urzędu (art. 141 § 1 P.p.s.a). Podkreślić należy, iż pełnomocnik nie był też obecny na rozprawie sądowej ani na żadnym z dwóch terminów ogłoszenia orzeczenia. Zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego nie mógł być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Jednakże koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi wyżej powołany art. 200 P.p.s.a. i ten fakt miał na względzie Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. minimalna stawka za czynności radcy prawnego w postępowaniu zażaleniowym wynosi 120,- zł. Sąd rozpoznając wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego nie znalazł podstaw do zasądzenia kosztów w wnioskowanej wysokości to jest 360,- zł (trzykrotna stawka minimalna). Wnioskodawca w żaden sposób nie uzasadnił bowiem z jakich przyczyn przysługuje skarżącemu zwrot kosztów w żądanej wysokości, a podjęte w postępowaniu zażaleniowym czynności sprowadzające się jedynie do złożenia obarczonego brakami formalnymi usuniętymi dopiero na żądanie Sądu zażalenia, zdaniem Sądu, nie uzasadniają zwrotu kosztów w kwocie wyższej niż stawka minimalna i taką kwotę Sąd zasądził na rzecz skarżącego. Podkreślić należy, iż zagadnienie prawne będące przedmiotem zażalenia, nie miało charakteru skomplikowanego, zaś zawarty w tym środku zaskarżenia wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji poprzez zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości żądanej w skardze, to jest kwoty 720 zł nie znajdował uzasadnienia w podnoszonych w sprawie zarzutach sprowadzających się do wskazania, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając tylko część żądanych kosztów nie oddalił wniosku w pozostałym zakresie i w żaden sposób nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Powyższa trafnie wskazana wadliwość uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji uniemożliwiała zaś kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia i uzasadniała domaganie się wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia o charakterze kasatoryjny, co też Sąd II instancji w orzeczeniu swoim uczynił. W związku z powyższym na podstawie art. 200 P.p.s.a. orzeczono jak punkcie I sentencji postanowienia. Zgodnie z treścią art. 227 § 2 P.p.s.a zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy są wolne od opłat sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 225 P.p.s.a orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia. /-/ T. Świstak