II SA/Po 903/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2018 r. sprzeciwu H. K. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] 2018r. w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; postanawia 1. zmienić zaskarżone postanowienie w części w jakiej odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i w tym zakresie przyznać H. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu 2. w pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak Postanowieniem referendarza sądowego z 6 listopada 2017 roku odmówiono skarżącemu H. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 grudnia 2017r. Pismem z dnia 8 lutego 2018 roku H. K. ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu powołał się na problemy z pamięcią oraz schorzenia ortopedyczne, neurologiczne, laryngologiczne i psychiatryczne. Ponadto wskazał na trudną sytuację i zaznaczył, że jego stałe miesięczne zobowiązania to raty kredytów - ok. [...] zł oraz koszty utrzymania. Natomiast jego stałe dochody to renta chorobowa w wysokości [...] zł oraz roczne dopłaty z ARiMR w kwocie [...]zł za 2017 rok. Skarżący zaznaczył, że posiada gospodarstwo rolne o słabej bonitacji, a raty kredytów spłaca wyprzedając majątek oraz zaciągając pożyczki. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF H. K. podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, kosztowności i oszczędności ani dochodów, a raty kredytów wynoszą [...] zł + [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom kryty eternitem (obciążony kredytem hipotecznym) oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 16,1234 ha oraz budynki inwentarsko-składowe pokryte eternitem o powierzchni 600m˛, a także ciągnik "John Deer" – rok produkcji 1979 (wartość ok. [...] zł) oraz maszyny o wartości poniżej [...] zł. Ponadto określił swoje zobowiązania finansowe na dzień 23 marca 2018 roku: kredyt hipoteczny w S. – [...] zł, kredyt gotówkowy w C. – [...] zł, karta kredytowa w B. – [...] zł. Postanowieniem z 18 kwietnia 2018 roku referendarz sądowy ponownie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia zaznaczono, że wnioskodawca już wcześniej występował z żądaniem przyznania prawa pomocy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tego rodzaju sytuacji rolą Sądu jest zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie referendarz sądowego skarżący nie powołał okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zaznaczono, iż zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W takiej sytuacji ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku w zakresie ponownego wzywania do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób umożliwiający przyjęcie, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia pełnych informacji dotyczących jej sytuacji. Od powyższego postanowienia H. K. wniósł sprzeciw wnosząc o przydzielenie pełnomocnika z urzędu, który pomógłby w napisaniu stosownego uzasadnienia. Skarżący podniósł, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna – spowodowana stanem zdrowia i nie stać go na wynajęcie prawnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą Sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie H. K. prawa pomocy był już raz rozpoznawany przez referendarza sądowego i Sąd. Jak już wskazano wyżej, postanowieniem referendarza sądowego z 6 listopada 2017 roku odmówiono skarżącemu H. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 grudnia 2017r. Tym samym w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy słusznie powołał się na art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje rozpoznającego ten wniosek do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Rolą rozpoznającego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., II FZ 957/14 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sąd nie podzielił jednak stanowiska referendarza, że strona skarżąca nie wykazała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę pierwotnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, tj. postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 6 listopada 2017 r. Skarżący w swoim wniosku z 8 lutego 2018 r., uzupełnionym w dniu 28 lutego 2018 r., w porównaniu do wniosku rozpoznanego prawomocnym postanowieniem z 6 listopada 2018 r., nadal powołuje się na swoje zadłużenie z tytułu kredytu hipotecznego oraz pożyczki gotówkowej oraz wyjaśnia, iż posiada: gospodarstwo rolne o pow. 16.1234 ha fiz., ciągnik John deer z 1979 r. o wartości ok. [...] zł i inne "maszyny" o wartości poniżej [...] zł. Skarżący podnosi, iż wysokość miesięcznych rat z tytułu zobowiązań wynosi niemal 3500, - zł, a na jego dochód składa się kwota [...]- zł renty chorobowej otrzymywana miesięcznie oraz roczna dopłata z ARiMR w kwocie [...]zł. Zauważyć jednak należy, iż z przedłożonych do wniosku z 8 lutego 2018 r. wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika, iż na dzień 6 lutego 2018 r. na rachunki widniała kwota [...]zł. Tymczasem w chwili rozpatrywania przez Sąd pierwszego wniosku prawo pomocy saldo na rachunku skarżącego wynosiło [...] zł. Z przedłożonych wyciągów bankowych z okresu od 1 grudnia 2017r. do 6 lutego 2018 r. wynika, iż oszczędności skarżącego sukcesywnie malały, a dochody nie uzupełniały bieżących wydatków. Zdaniem Sądu pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego, w kontekście wykazanych przez niego problemów zdrowotnych i braku dochodów z tytułu prowadzonej uprzednio działalności rolniczej, uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika – radcy prawnego z urzędu. Skarżący wykazał, iż nie jest aktualnie w stanie wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Niemniej sytuacja dochodowa skarżącego - uzyskiwanie przez niego stałego dochodu w postaci renty chorobowej oraz płatności gruntowych, jak i posiadanie trwałych składników majątku – uniemożliwia stwierdzenie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stąd też Sąd za prawidłowe uznał nie uwzględnienie przez rozpatrującego wniosek referendarza sądowego wniosku H. K. w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 §1 i § 3 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak