II SA/Po 908/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010r. sprawy ze skargi A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład A A.B. z siedzibą w K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2009r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2009 r. (nr [...]) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku [...] (to jest pomieszczeń [...]), posadowionego na działce nr [...], położonej w miejscowości [...] w gminie [...]. Organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w dniu [...] kwietnia 2007 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu "postępowania administracyjnego w sprawie użytkowania Zakładu [...], zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...] w miejscowości [...], gm. [...]". W protokole oględzin obiektów posadowionych na wyżej opisanej działce organ I instancji odnotował, iż "budynek [...] zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę - decyzja nr [...]z dn. [...] wydana przez Naczelnika Gminy [...]" jest w całości [...], a [...] są "przeznaczone na biuro Zakładu [...] ([...] pomieszczenia) - pomieszczenia [...] ([...]) i pomieszczenia [...]" (protokół z czynności z dnia [...] maja 2007 r.), "pomieszczenia biurowe wraz z [...] [użytkowane są - przyp. WIWINB] od 199[...] r.". Ze względu na poczynione ustalenia postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. organ I instancji wydzielił do odrębnego postępowania między innymi sprawę "samowolnej zmiany użytkowania pomieszczeń [...] budynku [...]", pod nr [...], które to oznaczenie sprawy następnie uległo kolejnej zmianie. Sprawę tę organ nadzoru budowlanego załatwił ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. (nr [...]), która została zmieniona (art. 155 k.p.a.) w części, w jakiej określono termin wykonania obowiązku "przedłożenia projektu inwentaryzacyjnego budowlanego" decyzją z dnia [...] 2008 r. (organ skorzystał z trybu autokontroli - art. 132 k.p.a.). Ostatnia z wymienionych decyzji została uchylona ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego wyższej instancji z dnia [...] września 2008 r., który zmieniając termin wykonania obowiązku jednocześnie orzekł co do istoty sprawy. Kolejna decyzja organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia [...] 2008 r. w kwestii zmiany terminu wykonania obowiązku w trybie art. 155 k.p.a. została uchylona w całości decyzją organ II instancji z dnia [...] czerwca 2009 r., a postępowanie organu I instancji umorzone. Wcześniej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. organ II instancji stwierdził nieważność wspomnianej decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2008 r. Ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, którą załatwiona została sprawa "samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń [...] budynku [...]" posadowionego na działce nr [...] organ I instancji zobowiązany był do załatwienia tej sprawy decyzja administracyjną, w związku z czym przeprowadził dowód z oględzin działki nr [...]. W protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2009 r. zapisano, że "W związku z oddaniem do użytkowania budynku usługowego ([...]) [pozwolenie na użytkowanie [...] z dn.[...] – WWINB] (...) pomieszczenia [...] w budynku [...] nie są użytkowane na cele biurowe". Te ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] 2009 r. Od decyzji z dnia [...] 2009 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku [...] (to jest pomieszczeń [...]), posadowionego na działce nr [...] położonej w [...] w gminie [...], odwołanie wniósł A. B. W odwołaniu zarzucono "nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy" i zawarto żądanie jej uchylenia w całości. Odwołujący podkreślił, że w decyzji tej nie uwzględniono, "(...) faktu, iż postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń na cele [...] związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą". W rozważaniach dotyczących stanu faktycznego i prawnego organ odwoławczy cytując wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 31/07, LEX nr 299407, wyjaśnił, iż konieczne jest wyjaśnienie zakresu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją administracyjną, gdyż "przedmiot postępowania poddany do wiadomości stron w zawiadomieniu o jakim mowa w art. 61 § 1 i 3 k.p.a. zakreśla granice tego postępowania, które nie mogą być zmienione bez poinformowania strony". Organ odwoławczy wskazał na treść zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2007 r., które dotyczyło zmiany użytkowania Zakładu [...], zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...], z którego w dniu [...] czerwca 2007 r. organ wydzielił sprawę "samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń [...] budynku [...]" istniejącego na wspomnianej działce i zaznaczył, iż w postępowaniu wyjaśniającym ustalono jednak, że wspomniana działka ma przypisany nr [...], a poprzednio była oznaczona nr [...]. Z tej też przyczyny już w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2008 r. organ I instancji poinformował stronę, że przedmiotem postępowania jest zmiana sposobu "użytkowania pomieszczeń [...] budynku [...] – obiektu zlokalizowanego na działce ozn. nr ewid. [...] w m.[...], gm. [...]". Zdaniem organu II instancji ustalenia dokonane przez organ nadzoru budowanego podczas oględzin w dniu [...] maja 2007 r. w pełni uzasadniały wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku [...] (pomieszczeń [...]), jednakże najistotniejsze znaczenie przypisać należy ustaleniom poczynionym przez organ I instancji w trakcie oględzin przedmiotowego budynku z dnia [...] czerwca 2009 r., w czasie których stwierdzono, że "(...) pomieszczenia [...] w budynku [...] nie są użytkowane na cele biurowe". Zdaniem organu odwoławczego stwierdzenie to zostało w pełni udokumentowane w sporządzonej wówczas dokumentacji fotograficznej, zaś w podpisanym przez A. B. bez zastrzeżeń protokole zawarto dodatkowe wyjaśnienie, ze stan ten jest wynikiem oddania "do użytkowania budynku usługowego ([...])", istniejącego także na działce nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność tę należy uznać za udowodnioną (art. 81 § 1 k.p.a.). W ocenie organu odwoławczego, z treści odwołania strony nie wynika, iżby ustalony stan faktyczny uległ jakiejkolwiek zmianie. Dalej organ podniósł, iż nie kwestionując faktu, że "przed Państwową Inspekcją Pracy jak również przed Inspekcją Sanitarną toczy się w dalszym ciągu postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń na cele [...] związanej z działalnością gospodarczą" należy zauważyć, iż postępowania te dotyczą jedynie zamiaru zmiany sposobu użytkowania tych pomieszczeń, co wynika z cytowanego przez organ podania A. B. z dnia [...] lipca 2009 r. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie po uprzednim stwierdzeniu, że pomieszczenia [...] budynku [...] posadowionego na działce nr [...] nie są użytkowane "na cele biurowe". Stan ten nie uległ zmianie w trakcie postępowania odwoławczego, zatem w pełni uzasadnione było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał także na treść przepisów art. 71 ust. 2 zd. 1. oraz ust. 2 pkt 6 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) i wskazał na to, w jakiej przyszłej sytuacji może zajść konieczność wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego przez organ I instancji (w razie dokonania zmiany sposobu użytkowania bez skutecznego zgłoszenia). Powyższą decyzję organu odwoławczego zaskarżył do tutejszego Sądu A. B., domagając się jej uchylenia i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów "art. 145 § 1 pkt 3" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z obrazą art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego decyzja organu II instancji nie uwzględnia okoliczności podniesionych w odwołaniu, gdyż organ ten umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, mimo że wiedział o postępowaniach toczących się aktualnie przed Państwową Inspekcją Pracy i przed Inspekcją Sanitarną w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] z przeznaczeniem na cele [...], lecz zarazem nie wiedział, jakie decyzje mogą zostać wydane przez organy tych inspekcji. W ocenie skarżącego decyzje tych organów mogą mieć kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy, stąd tez zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. jest uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie zawierają tego rodzaju naruszeń prawa, które nakazywałyby wyeliminować te akty z obrotu prawnego. Jak wynika z niekwestionowanych przez stronę skarżącą ustaleń organu odwoławczego, sprawa zakończona decyzją administracyjną organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. dotyczyła samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń [...] budynku [...] posadowionego na działce nr [...]. Decyzja ta została wydana w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności (decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r.) ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2008 r. (nr [...]). Wskutek stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2008 r. organ ten obowiązany był załatwić powyżej opisaną sprawę według aktualnego stanu faktycznego i prawnego sprawy, co tez trafnie zauważył organ odwoławczy. W tym też celu organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin działki nr [...], a ustalenia zawarte w protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2009 r. zapisano, że "w związku z oddaniem do użytkowania budynku usługowego ([...]), pozwolenie nr [...], pomieszczenia [...] w budynku [...] nie są użytkowane na cele biurowe. Pozwolenie na użytkowanie [...] z dn. [...]". Takie jednoznaczne ustalenia, poparte materiałem fotograficznym wykonanym w trakcie oględzin, stanowiły podstawę do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. o umorzeniu postępowania. Art. 105 § 1 k.p.a. nakazuje umorzyć postępowanie administracyjne w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie, wszczętej z urzędu, organy obydwu instancji orzekały w tym samym stanie faktycznym, stwierdzonym w toku oględzin z dnia [...] czerwca 2009 r. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne sprowadzały się do sytuacji, w której nie zachodziło użytkowanie pomieszczeń [...] budynku [...] na cele biurowe. Skoro zatem nie zachodził stan samowolnej zmiany sposobu użytkowania (w rozumieniu art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego) pomieszczeń [...] budynku [...] położonego na działce nr [...], to odpadła podstawa do dalszego prowadzenia postępowania z uwagi na brak jego przedmiotu. Nie było podstaw do kontynuowania postępowania i ewentualnego stosowania instrumentów prawnych przewidzianych w art. 71a tej ustawy. Wobec tego umorzenie postępowania było uzasadnione; rozstrzygnięcia organów obydwu instancji były prawidłowe. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje ewentualne prowadzenie przez inne organy administracyjne w zakresie ich kompetencji postępowań, które dotyczą zmiany sposobu użytkowania nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] z przeznaczeniem na cele [...]. Stosowanie środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym, jako reakcja na (samowolną) zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, nie zaś do innych inspekcji (art. 83 Prawa budowlanego). W konsekwencji zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu toczenia się innych postępowań przed organami wyżej wymienionych inspekcji okazał się całkowicie nietrafny. Dodać należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do tych okoliczności, które skarżący podniósł w odwołaniu i powtórzył w skardze. Organy w sprawie nie mogły naruszyć art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż przepis ten jest stosowany przez sąd, a nie organ administracyjny. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. E.Podrazik /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ W.Batorowicz Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisał sędzia D.Rzyminiak-Owczarczak MK