II SA/Po 909/12
WyrokWSA w Poznaniu2013-03-08
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, na podstawie której wydano decyzję o pozwoleniu na budowę, stanowi podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., czy też powinno być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance z art. 156 § 1 k.p.a. nie jest wnioskiem opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Stron skarżący M. i R. K. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, argumentując, że decyzja ta została oparta na decyzji o warunkach zabudowy, której nieważność została stwierdzona. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie byli stronami pierwotnego postępowania oraz że wniosek został złożony po terminie, a także że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie jest podstawą do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. K., R. K. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] września 2010 r. M. i R. K., reprezentowani przez pełnomocnika – J. K., zwrócili się do Starosty J. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...], w sprawie pozwolenia na budowę budynku handlowego. Żądanie oparto na podstawie wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) podnosząc, że wskazana decyzja została oparta na decyzji o warunkach zabudowy (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Ż., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.), której nieważność została stwierdzona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r.
Starosta J. decyzją z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], odmówił wznowienia postępowania podnosząc, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka przedawnienia – od wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. minęło pięć lat, wobec powyższego decyzji tej nie można uchylić.
Na skutek odwołania R. i M. K. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego Starosta powinien był przed wydaniem decyzji ustalić, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przez podmiot będący stroną oraz czy został dochowany termin do jego wniesienia.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta J., decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], umorzył postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Jak wyjaśnił organ, analiza akt sprawy wskazuje, że wnioskodawcy – właściciele działek [...] oraz [...] bezpośrednio sąsiadujących z terenem objętym wnioskiem o pozwoleniu na budowę, nie byli stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Podtrzymano również argumentację, iż w sprawie zaistniała przesłanka przedawnienia, określona w art. 146 § 1 kpa, uniemożliwiająca uchylenie decyzji z [...] czerwca 2003 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. i M. K. zarzucając organowi rażące naruszenie art. 105 § 1 kpa.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda Wielkopolski zawiesił postępowanie z uwagi na toczące się przed organami architektoniczno – budowlanymi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. Następnie Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. podjął zawieszone postępowanie, mając na uwadze, że decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Wielkopolskiego, którą umorzono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie została zaskarżona.
W dalszej kolejności Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję Starosty J. z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazując, że w przedmiotowej sprawie istotne było ustalenie, czy w ogóle doszło do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Wojewoda wskazał, iż w aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 kpa.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta J. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], na podstawie art. 149 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 i art. 146 § 1 kpa, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty J. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], którą zmieniono pozwolenie na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem oraz przyłączem wodociągowym i zatwierdzono projekt zamienny na budynek handlowy na działce nr [...], położonej w Ż. przy ul. G..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpili współwłaściciele działek sąsiednich – nr [...] i [...], a postępowanie nie jest prowadzone z urzędu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że jedyną stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją był inwestor – A. F., a wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez osoby nie będące stroną postępowania. Okoliczność, iż wnioskodawca nie był stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest oczywista, gdyż nie występuje oddziaływanie obiektu budowlanego na sąsiednie nieruchomości oraz nie zostały naruszone normy prawa materialnego – budynek inwestora jest usytuowany w odległości 12 m od granicy z nieruchomością wnioskodawców, co jest zgodne z normami technicznymi dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie. Inwestycja, na którą wydano decyzję o pozwoleniu na budowę, nie stanowi też inwestycji pogorszającej stan środowiska. Organ podtrzymał wcześniejsze stanowisko, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie oraz, że w sprawie zaistniała przesłanka przedawnienia, określona w art. 146 § 1 kpa, uniemożliwiająca uchylenie w trybie wznowieniowym decyzji z 2003 r. Wskazano, że decyzja z dnia [...] czerwca 2003 r. została doręczona inwestorowi w dniu [...] czerwca 2003 r. i brak było innych stron postępowania, natomiast wiosek o wznowienie postępowania wpłynął w dniu [...] września 2010 r., a więc z naruszeniem pięcioletniego terminu o jakim stanowi art. 146 § 1 kpa.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. i R. K., reprezentowani przez pełnomocnika – J. K., nie zgadzając się z odmową wznowienia postępowania.
Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty J. z dnia [...] lipca 2012 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przedstawiono zasady postępowania w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie podstawową kwestią było ustalenie, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot stron i czy tym samym posiadają oni legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazano, że wnioskodawcy nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją z [...] czerwca 2003 r. Podkreślono, że w dacie wydania tej decyzji nie obowiązywał przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, który rozszerzał krąg podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W toku wnioskodawcy postępowania nie wskazali również żadnego przepisu prawa materialnego, który wskazywałby na konkretne ograniczenie w zagospodarowaniu i użytkowaniu ich działek na skutek usytuowania inwestycji na działce sąsiedniej. Takimi przepisami nie są powołane we wniosku art. 32 i 64 Konstytucji RP, art. 144 Kodeksu cywilnego, art. 5 ust. 1 pkt 1e, art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 Nr 75 poz. 690 ze zm.). Przepisy te mają charakter ogólny. Organ II instancji wskazał, że lokalizacja budynku jest zgodna z przepisami technicznymi dotyczącymi usytuowania budynków, a ewentualne przekroczenie dopuszczalnych poziomów immisji (np. hałasu) może rodzić jedynie określone roszczenia cywilnoprawne. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji uznał, że wniosek o wznowienie pochodzi od osób nie posiadających interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Wojewoda uznał, że treść art. 146 kpa ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy postępowanie zostało wznowione. Kończąc Wojewoda Wlkp. wskazał, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że inwestor i strona w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę (p. A. F.) nie jest już właścicielem działki nr [...], stanowiącej teren inwestycji, co ustalono na etapie postępowania odwoławczego.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. i R. K., reprezentowani przez radcę prawnego G. W.. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 – 9 kpa, polegające na niewyjaśnieniu charakteru zawiadomienia z dnia [...] września 2010 r., w którym powiadomiono strony postępowania o wznowieniu postępowania z urzędu; art. 145 § 1 pkt. 8 kpa polegającego na braku wznowieniu postępowania pomimo urzędu pomimo zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt. 8 kpa, oraz naruszenia art. 138 kpa poprzez nie uchylenie zaskarżonego postanowienia i nie wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Podkreślono, że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, w oparciu o którą zostało wydane pozwolenia na budowę, stanowi podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Kategoryczne brzmienie art. 145 § 1 kpa nie pozostawia wątpliwości, ze działanie organu nie jest dowolne. Odmowa wznowienia postepowania jest w istocie uchylaniem się organu od ustawowego obowiązku załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że organ I instancji nie działał z urzędu, lecz na wniosek. Przedmiotem rozpoznania przez Wojewodę nie była zatem sprawa przyczyn, dla których Starosta J. nie wznowił postępowania administracyjnego z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy postanowienie Starosty J. z dnia [...] lipca 2012 r., którym organ ten odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty J. z dnia [...] czerwca 2003 r. zmieniającej pozwolenie na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem oraz przyłączem wodociągowym i zatwierdzającą projekt zamienny na budynek handlowy na działce nr [...], położonej w Ż. przy ul. G.. Podstawę prawną postanowienia organu I instancji stanowił przepis art. 149 § 3 kpa. Postanowienie wydane zostało w związku z wnioskiem M. i R. K. z dnia [...] września 2010 r., którym działający w ich imieniu pełnomocnik zwrócił się do Starosty J. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego powołaną powyżej decyzją Starosty z dnia [...] czerwca 2003 r. Jak wyjaśniono we wniosku, w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę została oparta na decyzji o warunkach zabudowy (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Ż., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.), której nieważność została stwierdzona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji są prawidłowe, bowiem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie wystąpiły przesłanki nakazujące wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty J. z dnia [...] czerwca 2003 r.
Wskazać należy, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o decyzję lub orzeczenie sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności obliguje organ administracji do jego oceny pod względem formalnym. Mieć bowiem należy na względzie, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania jest postępowaniem dwuetapowym. W jego pierwszej fazie organ bada, czy wniosek o wznowienie opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i czy zachowany został termin do złożenia wniosku, przewidziany w art. 148 kpa. W tej fazie organ kontroluje również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe dla wznowienia postępowania oraz czy wniosek pochodzi od strony postępowania. W fazie wstępnej organ administracji publicznej bada zatem złożone podanie pod względem warunków formalnych. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 1 kpa, albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Dopiero w drugim etapie, który następuje po wznowieniu postępowania, organ może badać spełnienie merytorycznych przesłanek określonych w art. 145 § 1 kpa, przeprowadzając postępowanie w trybie określonym w art. 149 § 1 i 2 kpa, które kończy wydaniem decyzji na podstawie art. 151 kpa.
Oceniając wniosek o wznowienie postępowania organ powinien zatem dokonać jego weryfikacji z punktu widzenia podmiotowo-przedmiotowej dopuszczalności prowadzenia postępowania w omawianym trybie. Przesłankami podmiotowymi o charakterze negatywnym, uzasadniającymi wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, są m.in: złożenie podania przez podmiot nie będący stroną lub nie mającego statusu podmiotu na prawach strony, czy też przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych występującą bez przedstawiciela ustawowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887). Do negatywnych przesłanek wznowienia postępowania o charakterze przedmiotowym zaliczyć należy m.in. oparcie żądania wznowienia postępowania na podstawach określonych w art. 156 § 1 kpa, a więc np. na zarzucie rażącego naruszenia prawa (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, Warszawa 2011, s. 575). Zaistnienie negatywnej przesłanki przedmiotowej lub podmiotowej powoduje, że organ administracji działając na podstawie art. 149 § 3 kpa obowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
W niniejszej sprawie organy administracji architektoniczno-budowlanej uznały, że niedopuszczalne było wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych. Uznano, że z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty J. z dnia [...] czerwca 2003 r., zmieniającą pozwolenie na budowę i zatwierdzającą projekt budowlany zamienny, wystąpiły osoby nie będące stroną. Stwierdzenie o braku interesu prawnego po stronie skarżących organy administracji wywiodły z faktu nie uznania ich za stronę postępowania w sprawie zakończonej decyzją, której wzruszenia żądają, a nadto na podstawie analizy przepisów prawa materialnego - art. 28 kpa. Zważyć należy, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego, bowiem przyjmuje się, że interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tymczasem odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 kpa może nastąpić z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść wówczas, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. W sytuacji, gdy istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 kpa, a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 kpa. Przedstawiona wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego jest bezspornie przyjmowana w orzecznictwie i doktrynie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1981/06, a także wyroki z dnia 13 listopada 1987 r. sygn. akt I SA 1326/86 (publ. ONSA 1987, nr 2, poz. 80), z dnia 20 czerwca 1991 r. sygn. akt 487/91, (publ. ONSA nr 2, poz. 50), z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 2397/08 (niepubl.), z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1716/06 (niepubl.) oraz poglądy doktryny np. M. Jaśkowska, A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie II, Zakamycze 2005, s. 882). Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych (brak interesu prawnego wnioskodawcy) zajdzie zatem jedynie w przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania wystąpi podmiot, który nie będzie w ogóle powoływał się na interes prawny. W sytuacji natomiast, kiedy będzie zachodziła potrzeba ustalania, czy sprawa dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy, tego rodzaju ustalenia mogą być przez organ czynione, ale dopiero po wznowieniu postępowania (za: Barbara Adamiak i Janusz Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2011 r., str.575). W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy administracji architektoniczno-budowlanej uznanie o braku legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wywiodły z faktu nie uznania skarżących za stronę postępowania zakończonego decyzją z [...] czerwca 2003 r., a nadto na podstawie przeprowadzonej analizy akt sprawy, obejmującej m.in. analizę projektu budowlanego oraz map geodezyjnych, co w świetle powyższych wywodów na tym etapie należy uznać za niedopuszczalne. W sytuacji, gdy wznowienia postępowania żąda podmiot, który twierdzi, że decyzja przeciw której kieruje swoje działania narusza jego interes prawny (właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdzie skarżący twierdzą, że pozwolenie na budowę narusza ich interesy prawne), ocena, czy decyzja ta faktycznie dotyka tych interesów, powinna nastąpić dopiero w ramach wznowionego postępowania. Powołanie się na naruszenie takiego interesu co do zasady jest bowiem wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania. Dopiero w postępowaniu wznowionym organy mają prawo i procesową możliwość oceny rzeczywistego interesu podmiotu, który żąda wznowienia. Dokonanie takiego badania i prowadzenie ustaleń przed wznowieniem postępowania jest niedopuszczalne. W konsekwencji za przedwczesne uznać należało przyjęcie przez rozpatrujące sprawę organy administracji, że w sprawie wystąpiły negatywne przesłanki podmiotowe uzasadniające wydanie postanowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa. Powyższa ocena Sądu nie może jednakże prowadzić do uchylenia zaskarżonych postanowień, bowiem ocena braku interesu prawnego skarżących w przedmiotowej sprawie jest prawidłowa. Sąd w całości podziela stanowisko organów obu instancji, iż wnioskodawcy nie wskazali również żadnego przepisu prawa materialnego, który wskazywałby na konkretne ograniczenie w zagospodarowaniu i użytkowaniu ich działek na skutek usytuowania inwestycji na działce sąsiedniej. Takimi przepisami nie są powołane we wniosku art. 32 i 64 Konstytucji RP, art. 144 Kodeksu cywilnego, art. 5 ust. 1 pkt 1e, art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ II instancji prawidłowo wskazał, że lokalizacja budynku jest zgodna z przepisami technicznymi dotyczącymi usytuowania budynków, a ewentualne przekroczenie dopuszczalnych poziomów immisji (np. hałasu) może rodzić jedynie określone roszczenia cywilnoprawne. W tych uwarunkowaniach uznać należało, że zaskarżone postanowienie wprawdzie narusza powołane na wstępie przepisy prawa, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżony akt (decyzję, postanowienie), jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. c), stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto sąd administracyjny może stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (pkt 2) lub stwierdzić wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). Oceniając zaskarżone postanowienia w tak określonych ramach wskazać należy, w zakresie istotnym dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, że naruszenie prawa materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć przez naruszenie prawa "mające wpływ na wynik sprawy". Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet w wypadku prawidłowego zastosowania prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama. W ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę z taką sytuacją mamy do czynienia w tym przypadku, gdy prawidłowo przeprowadzone czynności wstępne po uchyleniu przez Sąd zaskarżonego postanowienia, nakazywałyby organom administracji ponownie wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Natomiast w przypadku naruszenia przepisów postępowania, uchylenie decyzji lub postanowienia nastąpi, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu z powołanych powyżej względów nie można uznać, że taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. W tym miejscu zaznaczyć należy, że opisane powyżej zasady działania organu w związku z wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania kształtowały się w znacznej mierze na podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych oraz podglądów doktryny, i nie wynikają jednoznacznie z przepisów kpa. Wskazać również należy na stosunkowo duży margines oceny, czy w okolicznościach danej sprawy brak interesu prawnego po stronie osób żądających wznowienia postępowania jest oczywisty. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 821/11 (Lex nr 1219264) uznał, że w sferze konsekwencji prawnych dla uczestników obrotu prawnego nie można znaleźć różnicy między decyzją (obecnie postanowieniem) wydaną na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. a decyzją wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - jeśli w obu takich decyzjach byłaby konkluzja, że po zbadaniu wszystkich okoliczności w sprawie stwierdzono, że osoba wnioskująca o wznowienie postępowania nie ma statusu strony w postępowaniu głównym. W przypadku dojścia do takiego wniosku należałoby uznać, że rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania wprawdzie narusza przepisy prawa, jednakże to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, choć wydane zostało w wyniku przeprowadzenia oceny legitymacji procesowej skarżących na wstępnym etapie formalnego badania wniosku o wznowienie postępowania.
W przedmiotowej sprawie spełniona natomiast została przedmiotowa przesłanka odmowy wznowienia postępowania. Skarżący w złożonym wniosku o wznowienie postępowania powołali przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy uzasadnia wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę uzyskaną na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą wyeliminowano z obrotu prawnego w trybie nieważnościowym. Mieć jednakże należy na względzie, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 2/12 (Lex nr 1225395), stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zatem, w świetle powyższej uchwały, skoro wniosek o wznowienie postępowania został w rozpatrywanym przypadku oparty na żądaniu wznowienia postępowania na podstawach określonych w art. 156 § 1 kpa, to uznać należy, że taki wniosek nie został oparty o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Powyższa okoliczność stanowi podstawową przesłankę do wydania w rozpatrywanym przypadku postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jak również przesądza o bezpodstawności zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących konieczności wznowienia postępowania z urzędu.
Sąd ma na uwadze, iż rozpatrzenie wniosku skarżących o wznowienie postępowania nastąpiło przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały sygn. I OPS 2/12. Zważyć jednakże należy, że uchwała z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12 podjęta została w następstwie wystąpienia przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały w składzie poszerzonym całej Izby NSA. Uchwała należy do tzw. uchwał abstrakcyjnych, podejmowanych w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ich przedmiotem są więc wątpliwości prawne, które nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, str. 48). Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika jednak, że również w indywidualnych sprawach uchwały abstrakcyjne posiadają tzw. ogólną moc wiążącą, co powoduje, iż omawiana uchwała z 14 grudnia 2009 r. wiąże sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, C. H. Beck Warszawa 2004, str. 221 i nast.). Z kolei przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z powyższego przepisu wyprowadza się wniosek, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca dla składów orzekających sądu administracyjnego. Związanie to oznacza, że sądowi rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy tym przez pojęcie "stanowisko wyrażone w uchwale" należy rozumieć jedynie wykładnię wyrażoną w sentencji uchwały i tylko w granicach uzasadnionych treścią wniosku lub postanowienia (por. wyrok NSA z 20 października 2011 r. sygn. I OSK 1817/10 Lex nr 1131489). Uwzględniając zatem art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd w niniejszej sprawie akceptuje poglądy wyrażone w powyższej uchwale, które znajdują zastosowanie również na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy. Powoduje to konieczność uznania, że zaskarżonym w sprawie postanowieniem prawidłowo odmówiono wznowienia postępowania w związku z wnioskiem skarżących z dnia [...] września 2010 r.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie uwzględnienia treści doręczonego skarżącym zawiadomienia Starosty J. z dnia [...] września 2010 r. wskazać należy, iż z treści art. 149 § 1 kpa wynika jednoznacznie, że dla wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu niezbędne jest uprzednie wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania. Takiej czynności procesowej organ I instancji nie przeprowadził, co potwierdzają akta administracyjne sprawy, w których brak jest postanowienia o wznowieniu postępowania. Przepisy kodeksu wyraźnie regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Komentatorzy ustawy wskazują, że skoro art. 149 § 1 k.p.a. formalizuje wznowienie postępowania poprzez uzależnienie wznowienia od stosownego postanowienia, to znaczy, że nie można wznowić postępowania per facta concludentia (w sposób dorozumiany na podstawie podjęcia innych czynności przez organ). Czynności podjęte przez organ z urzędu przed wydaniem takiego postanowienia nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2007 r., I OSK 1390/06, ONSA WSA 2008, nr 6, poz. 91; OSP 2009, z. 11, poz. 118).
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Wobec powyższego organy administracji publicznej prawidłowo na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowiły o odmowie wznowienia postępowania.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło