II SA/Po 911/25

Dnia 5 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 24 stycznia 2024 roku nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium oddala skargę. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J. M. (zwanej dalej "studentką" lub "skarżącą") na decyzję Rektora Uniwersytetu (zwanego dalej "Rektorem") z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 29 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej nr [...] z dnia 15 listopada 2022 r. (zwanej dalej "decyzją stypendialną"), w której przyznano skarżącej stypendium Rektora Uniwersytetu w kwocie [...]zł miesięcznie na rok akademicki [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: [...], chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia. Odwoławcza Komisja Stypendialna, w drodze decyzji stypendialnej, przyznała skarżącej w dniu 15 listopada 2022 r. stypendium w ww. kwocie. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. Rektor wszczął z urzędu postępowanie w sprawie niezgodności decyzji stypendialnej z prawem. Podstawą wszczęcia postępowania była informacja o nieprawidłowym przyznaniu studentce stypendium z uwagi na niezaliczenie przez nią w terminie roku studiów w rozumieniu § 23 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu (zwanego dalej "Regulaminem"), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu. Decyzją z dnia 29 listopada 2023 r., nr [...], Rektor uchylił decyzję stypendialną. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, iż studentka nie zaliczyła w wymaganym terminie wszystkich zajęć dydaktycznych obowiązujących na danym roku studiów, a zatem nie spełniała wszystkich warunków do uzyskania stypendium określonych w Regulaminie świadczeń dla studentów. Studentka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym studentka wskazała, że składając wniosek o przyznanie stypendium pozostawała w pełnym przekonaniu, że spełnia wszystkie kryteria do jego otrzymania. Ponadto skarżąca podniosła, że złożyła wszystkie dokumenty wymagane w ramach procedury ustalania prawa do stypendium Rektora. W jej ocenie warunkowy wpis na drugi semestr studiów z obowiązkiem powtórzenia niezaliczonego przedmiotu "[...]" stanowi spełnienie kryterium regulaminowego. Studentka podniosła również, że pozostawała w zaufaniu do organów uczelni rozpatrujących wniosek o przyznanie stypendium, które zadecydowały o jego przyznaniu. Decyzją z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...], Rektor utrzymał w mocy swoją własną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Rektor podniósł, że na Uniwersytecie obowiązuje Regulamin świadczeń dla studentów, zgodnie z którym stypendium Rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (§ 22 ust. 1 Regulaminu). Jednocześnie stypendium Rektora może otrzymać wyłącznie student, który zaliczył w terminie rok studiów, tzn. w wymaganym terminie zaliczył wszystkie zajęcia dydaktyczne obowiązujące na danym roku studiów i uzyskał co najmniej 40 pkt. Osiągnięcia studenta, uzyskane w poprzednim roku studiów, oceniane są metodą punktową. Punkty przyznaje się osobno za: średnią z ocen, osiągnięcia naukowe, artystyczne i sportowe (§ 23 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów). Z informacji uzyskanej w toku postępowania w przedmiotowej sprawie wynika, że studentka nie zaliczyła jednego przedmiotu w semestrze zimowym [...] tj. "[...]". Okoliczność ta nie została uwzględniona przez Odwoławczą Komisję Stypendialną przy pierwotnym rozpoznaniu wniosku. Rektor stwierdził, że studentka nie spełniła podstawowego warunku uzyskania stypendium Rektora, określonego w § 23 ust. 1 Regulaminu, tj. nie zaliczyła w wymaganym terminie wszystkich zajęć dydaktycznych obowiązujących na danym roku studiów. Z tego powodu nie powinna otrzymać przedmiotowego stypendium. Okoliczność, iż wniosek o przyznanie stypendium został wcześniej zweryfikowany przez właściwe organy Uczelni, które stwierdziły, iż studentce przysługuje stypendium, w żaden sposób nie powoduje, że Rektor nie może skorzystać ze swojego uprawnienia do uchylenia decyzji niezgodnej z prawem, przewidzianego w art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm., zwanej dalej "p.s.w.n."). Rektor stwierdził, iż bezpodstawne jest twierdzenie studentki, że warunkowy wpis na kolejny semestr z obowiązkiem powtórzenia niezaliczonego przedmiotu stanowi zaliczenie w terminie roku studiów. Studentka nie zaliczyła w terminie roku studiów, w związku z czym otrzymała warunkowy wpis na kolejny semestr. Jednocześnie na uwadze mieć należy, że studentka zaliczyła przedmiot w dniu 1 lutego 2023 r., a zatem warunek zaliczenia roku został przez studentkę spełniony już po wydaniu decyzji przyznającej stypendium. Do czasu zdania tego egzaminu studentka nie mogła uzyskać formalnego zaliczenia semestru. W dacie przyznawania stypendium studentka nie spełniała warunku terminowego zaliczenia roku tj. w wymaganym terminie nie zaliczyła wszystkich zajęć dydaktycznych obowiązujących na danym roku studiów. Na skutek rozpoznania skargi wniesionej przez studentkę, reprezentowanej przez pełnomocnika – r. R. – wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r. o sygn. akt II SA/Po 221/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obydwie decyzje Rektora oraz umorzył postępowanie administracyjne. Zdaniem Sądu, chociaż Rektor miał prawo do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stypendialnej, to jednak nie mógł zlekceważyć przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a."). Sąd zgodził się z Rektorem, że warunkowe zaliczenie przedmiotu jest okolicznością wyłączającą prawo do przyznania stypendium, ale mimo to decyzje Rektora były naznaczone wadą prawną. Z przepisów zarówno ustawy jak i Regulaminu jednoznacznie wynika, iż zarówno wysoka średnia ocen jak i osiągnięcia naukowe lub sportowe odnoszą się wyłącznie ocen i osiągnięć uzyskanych w roku studiów poprzedzającym rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stypendium. Ponadto powyższe regulacje w sposób jednoznaczny łączą uprawnienie do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów ze zdaniem egzaminów w wyznaczonym terminie. Sąd stwierdził, że zachodzi konieczność uchylenia decyzji Rektora i umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na pewność obrotu prawnego jak również ogólne zasady postępowania w tym zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Uzasadniając to stanowisko Sąd podniósł, iż zgodnie § 23 ust. 5 Regulaminu student opisuje swoje osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w karcie osiągnięć, wg wzoru stanowiącego załącznik nr 3B do niniejszego Regulaminu i dołącza dowody w postaci poświadczonych kopii zaświadczeń, certyfikatów, dyplomów, itp. oraz opinię opiekuna naukowego, pracownika CKF lub CKS. Natomiast w myśl § 25 ust. 2 Regulaminu Prodziekan ds. studiów potwierdza na wniosku studenta zdobytą liczbę punktów, a następnie wszystkie wnioski wraz z kartami osiągnięć studentów oraz listami rankingowymi dziekanaty przekazują Prorektorowi ds. Studiów. Sąd zauważył, tak jak skarżąca, że wniosek w zakresie terminowości i zdobytych punktów podlegał ocenie Prodziekana ds. studiów. Skarżąca dodatkowo podniosła, iż w tym zakresie wniosek nie jest uzupełniany przez studenta, a przez Dziekanat. Powyższe niejako potwierdza cytowany wyżej § 23 ust. 5 Regulaminu. Ponadto powyższe okoliczności nie były również kwestionowane przez organ czy to w toku postępowania administracyjnego czy też w odpowiedzi na skargę. Prodziekan ds. studentów wiedział o sytuacji skarżącej na długo przed złożeniem wniosku o udzielenie stypendium. Wiedział mianowicie o udzieleniu skarżącej warunkowego wpisu z obowiązkiem zaliczenia przedmiotu niezdanego w terminie. Prodziekan sam to oceniał i nie dostrzegł bezzasadności żądania skarżącej. Natomiast sama Odwoławcza Komisja Stypendialna mając na uwadze wskazaną i potwierdzoną przez uprawniony do tego podmiot tj. przez Prodziekana ds. studentów średnią ocen powyższego już nie weryfikował. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż to nie na skutek błędu Odwoławczej Komisji Stypendialnej, a wyłącznie na skutek uchybień ze strony Prodziekana ds. studentów, który w takiej sytuacji nie powinien potwierdzać terminowego zaliczenia roku studiów, doszło do przyznania stypendium Rektora. W ocenie Sądu uchylenie w takiej sytuacji decyzji stypendialnej stanowiło naruszenie zasady zaufania, praworządności i pewności obrotu prawnego. To podmiot przyznający stypendium, a na gruncie niniejszej sprawy przede wszystkim podmioty współdziałające winny w toku rozpoznawania sprawy dołożyć wszelkich starań aby fakty zostały w sposób należyty ustalone, w szczególności, że w kwestii terminowości i średniej ocen to nie skarżąca, a wyłącznie uprawniona jednostka Uczelni dokonuje stosownych adnotacji na wniosku na które skarżąca nie ma wpływu. Obowiązki studenta w zakresie wypełniania wniosku o przyznanie stypendium Rektora, zgodnie z cytowanymi postanowieniami Regulaminu, powyższego nie obejmuje. Co innego, gdyby to skarżąca wprowadziła w błąd organy uczelni. Wówczas można by przypisać jej umyślność w uzyskaniu decyzji stypendialnej, która byłaby naznaczona wadami prawnymi. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej złożonej przez Rektora, reprezentowanego przez pełnomocnika – r. Z. – wyrokiem z dnia 10 grudnia 2025 r. o sygn. akt III OSK 2181/24, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał jemu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd Kasacyjny zgodził się z zarzutem błędnej wykładni przepisu art. 86 ust. 4 p.s.w.n. przeprowadzonej przez Sąd I instancji w zakresie, w jakim kompetencja do uchylenia decyzji komisji stypendialnej nie może mieć miejsca, gdy niezgodność decyzji stypendialnej wynika z działań pracowników uczelni. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z powołanym przepisem rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Przepis art. 86 ust. 4 p.s.w.n. nie określa, aby zakres hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie obejmował ustalanie, kto spowodował wydanie decyzji niezgodnej z przepisami prawa ani też, aby miało znaczenie przy dopuszczalności stosowania tego przepisu naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania. Jedyną podstawą do uchylenia już wydanej decyzji na podstawie art. 86 ust. 4 p.s.w.n. jest to, że została ona wydana niezgodnie z przepisami prawa. Tym samym przepis ten kreuje odrębny tryb wzruszania decyzji administracyjnych. Każda decyzja komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej może być przez rektora danej uczelni uchylona, jeżeli jest niezgodna z przepisami prawa. Jeżeli Sąd I instancji podniósł, że Rektor naruszył zasadę praworządności, to powinien dokonać nie tylko wykładni tej zasady, ale i zastosować ją do stanu faktycznego tej sprawy. Także i zasada pewności obrotu prawnego oraz zasada zaufania nie zostały poddane interpretacji w zakresie ich naruszenia w tej sprawie. Sąd I instancji powinien wskazać, czy uzasadnionym jest pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej – co także przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – decyzji w obrocie prawnym. Co najwyżej można uznać, że Sąd I instancji ocenił naruszenie zasady zaufania do organu administracyjnego objętej treścią art. 8 § 1 k.p.a., jednakże należało dodatkowo wyjaśnić, czy kierując się tą zasadą organ nie przestrzegał proporcjonalności, bezstronności lub równego traktowania. Należało też ocenić, czy zasada budowania zaufania może w okolicznościach tej sprawy uzasadniać pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy prawa materialnego. Brak wyjaśnienia zastosowania art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. stanowił niewątpliwie wadę zaskarżonego wyroku, trafnie podniesioną w zarzutach skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie wskazał także, z jakiego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego wyinterpretował zasadę pewności obrotu prawnego i jakie znaczenie miała ta zasada przy uchylaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny polecił tut. Sądowi, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd I instancji dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji i po stwierdzeniu, że stan faktyczny został poprawnie ustalony skontrolował poprawność zastosowanych przepisów prawa materialnego, kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku. W każdym przypadku Sąd I instancji powinien wskazać właściwą podstawę prawną w zakresie treści rozstrzygnięcia. Uznając ewentualnie - czego w tej sprawie na tym etapie rozpoznania nie przesądził Naczelny Sąd Administracyjny - że zaskarżona decyzja lub zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu naruszają prawo, Sąd I instancji winien wskazać podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawę zarejestrowano na nowo oraz wylosowano nowy skład orzekający. Na rozprawę w dniu 5 lutego 2026 r. stawił się wyłącznie pełnomocnik Rektora. Pełnomocnik ten podtrzymał stanowisko zajęte w odpowiedzi na skargę i podniósł za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Rektor miał prawo uchylić decyzję stypendialną. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy i odbyciu narady. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zanim Sąd przejdzie do właściwych rozważań w tej sprawie, należy tylko przypomnieć o związaniu Sądu wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, który stał się podstawą do ponownego rozpoznania niniejszej sprawy (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Należy zatem przywołać główną tezę ww. wyroku Sądu Kasacyjnego, iż przepis art. 86 ust. 4 p.s.w.n. uprawnia rektora uczelni do uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium, niezależnie od okoliczności, jaka legła u podstaw wydania tejże decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny daje zatem do zrozumienia, że "naruszenie to naruszenie" i uprawnia to Rektora do uchylenia decyzji stypendialnej. Nie jest istotne, czy naruszenie ma charakter proceduralny, czy materialny. Nie jest istotne także to kto dokonał naruszenia i na jakim etapie. Jednocześnie Sąd Kasacyjny nie określił, w jaki sposób ma być prowadzone dalsze postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd w składzie orzekającym jest związany ww. poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. nie może od niego odstąpić i musi postąpić według tego poglądu. Naczelny Sąd Administracyjny nie narzucił tut. Sądowi tego, w jaki sposób ma orzec. Niezgodność z prawem to stan obiektywny. Jest to sytuacja, w której czynność została dokonana w sposób, który nie spełnia znamion prawidłowości dokonania tej czynności z uwagi np. na reguły sensu czynności konwencjonalnej. Ustawodawca pozwala wielokrotnie na eliminowanie takich czynności (tu: decyzji stypendialnej). Jest to droga do "uzdrowienia" sytuacji wywołanej czynnością niezgodną z prawem. W niniejszej sprawie doszło do wydania decyzji stypendialnej, chociaż takowa nigdy nie powinna zostać wydana. Wynika to z tego, że Prodziekan do spraw studiów błędnie uznał, iż skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania stypendium. Ten sam Prodziekan wiedział jednocześnie, że skarżąca nie uzyskała wymaganego zaliczenia przedmiotu i nie mogła uzyskać stypendium. Było to wprost sprzeczne z § 23 Regulaminu. Pomimo tej wiedzy, zezwolono Odwoławczej Komisji Stypendialnej na dalsze procedowanie niedopuszczalnego wniosku skarżącej. Nie zmienia to faktu, że stypendium oczywiście nie należało się skarżącej, co zgodnie stwierdziły w tej sprawie obydwa sądy administracyjne. Rektor ujawnił ten fakt i miał prawo zastosować przepis art. 86 ust. 4 p.s.w.n. Sąd w składzie orzekającym ocenia decyzję Rektora jako trafną, ponieważ jest to działanie o charakterze czysto formalnym. Z faktu uchylenia decyzji stypendialnej nie będą wynikały dalsze konsekwencje prawne. Jak trafnie podniósł Europejski Trybunał Praw Człowieka, nie można czynić organowi władzy publicznej zarzutu, że stara się naprawić błędy, choćby były one popełnione z winy tegoż organu. Niezasadne byłoby natomiast żądanie zwrotu świadczenia, o którego niezasadności wypłaty stwierdzono w drodze decyzji (wyrok ETPC z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt 48921/13 w sprawie Čakarević vs. Chorwacja, System Informacji Prawnej LEX nr 2481513). Tylko pod tym względem Sąd w składzie orzekającym akceptuje zaskarżoną decyzję. Ponieważ przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie przewidują możliwości żądania od skarżącej zwrotu przyznanego stypendium, Sąd uznał, iż Rektor miał prawo uchylić decyzję stypendialną, mimo że odpowiedzialność za powstałe błędy spadają w całości na administrację uczelnianą. Dalece niezasadne byłoby oczekiwanie, że teraz skarżąca miałaby zwrócić świadczenie stypendialne, ponieważ władze Uniwersytetu popełniły błędy formalne. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdził ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 7 w związku z art. 80 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Stan faktyczny, wbrew temu co uważa skarżąca, został należycie ustalony i oceniony przez Rektora. Ujawniono bowiem naruszenie (z własnej winy) przepisów prawa, co obligowało Rektora do zastosowania art. 86 ust. 4 p.s.w.n. Powołany przepis nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że każde zidentyfikowanie niezgodności decyzji stypendialnej z prawem oznacza konieczność jej uchylenia. Nie naruszono art. 8 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim skutkowałoby to uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd rozumie, że skarżąca może czuć się oszukana, ponieważ najpierw organ przyznał świadczenie, a później, po ujawnieniu swojego błędu, uchyla prawo do świadczenia. Sąd wskazuje jednak, że nie ma żadnej podstawy prawnej, aby Rektor mógł żądać zwrotu świadczenia stypendialnego, dlatego ta okoliczność pozwala na stwierdzenie, że nie naruszono art. 8 § 1 k.p.a. Nie naruszono także przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca wyczerpująco odnosiła się do wszystkich twierdzeń podniesionych w sprawie. Uczyniła to we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po wydanej decyzji w pierwszej instancji, jaki w skardze do tut. Sądu. Nie można zatem twierdzić, że skarżąca została pozbawiona możliwości udziału w sprawie, ponieważ zapoznanie się z dokumentacją dowodową niczego by nie zmieniło. Przepisy Regulaminu zostały prawidłowo zastosowane. To, że mogło dojść do nieprawidłowego oznaczenia numeru zarządzenia Rektora, nie zmienia tego, że Rektor prawidłowo zrekonstruował podstawę do przyznania świadczenia i wyciągnął prawidłowe wnioski dotyczące konieczności uchylenia decyzji stypendialnej. Nie naruszono zatem § 23 Regulaminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi i jej zarzutów. Kierując się przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, jakie skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji, a które to przesłanki powinny być brane pod uwagę z urzędu. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.