II SA/Po 918/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-02-15
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Wiesława Batorowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, dotyczący terminu uiszczenia należności i opłat rocznych, może być uwzględniony w trybie art. 155 KPA, a jeśli tak, to w jakim zakresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana ostatecznej decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w zakresie terminu uiszczenia należności i opłat rocznych, w trybie art. 155 KPA, jest możliwa, jeśli przemawia za nią interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd podkreślił, że obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a nie od dnia wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie, co wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji z uwzględnieniem tej wykładni.Stan faktyczny
Spółka K. wystąpiła o zmianę decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, domagając się, aby należność i opłaty roczne były płatne po faktycznym wyłączeniu gruntów, a nie od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Organ I instancji częściowo zmienił decyzję, ale nie uwzględnił wniosku w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę ponownego rozważenia kwestii terminu płatności opłat rocznych. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Starosty K., zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 roku sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 roku Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję S. K. z dnia [...] 2016 roku Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697,- zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] 2016 r., Nr [...], Starosta K. zezwolił K. sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów wymienionych w sentencji decyzji o łącznej powierzchni 0,4735 ha, zaliczonych do gruntów zrekultywowanych na potrzeby rolnictwa, położonych na terenie G. B. – części działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 116, [...], w obrębie [...]; na części działki nr [...] w obrębie S., a przeznaczonych pod planowaną budowę elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą (punkt 1 decyzji). W punkcie 2 decyzji Starosta K. ustalił należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej w wysokości [...] zł, wskazując, że należność należy uiścić w terminie do 60 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. W punkcie 3 decyzji organ ustalił opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntów wyłączonych z produkcji w wysokości [...] zł, wskazując o obowiązku jej uiszczania przez okres 10 lat w terminie do 30 czerwca każdego roku. Organ wskazał, że opłata roczna za dziewięć miesięcy 2017 roku wynosi [...] zł, którą należy uiścić do 30 czerwca 2017 r., zaś opłata za pozostałe trzy miesiące 2017 r. wynosi [...] zł, którą należy uiścić do 30 czerwca 2027 r.
Wnioskiem z dnia 16 maja 2016 r. K. sp. z o. o. wystąpiła do Starosty K. o zmianę decyzji z dnia [...] 2016 r., Nr [...], poprzez usunięcie punktu 1 sentencji decyzji, ewentualnie poprzez wskazanie w punkcie 2 sentencji decyzji, że wymienioną jednorazową należność Wnioskodawca zobowiązany jest uiścić po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, a nie w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna oraz poprzez wskazanie w punkcie 3 sentencji decyzji, że obowiązek wnoszenia stałych opłat rocznych nastąpi po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a nie począwszy od 2017 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż z uwagi na charakter inwestycji oraz planowaną zmianę przepisów inwestor nie jest w stanie określić, kiedy inwestycja będzie realizowana. W tej sytuacji uzasadniona jest zmiana decyzji we wnioskowanym zakresie i uzależnienie zapłaty należności oraz opłat rocznych od daty faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.
Organ I instancji wystąpił do stron postępowania o wyrażenie zgody na zmianę deczyji zgodnie z art. 155 k.p.a. Strony zgodę wyraziły.
Decyzją z dnia [...] 2016 r., Nr [...], S. K. zmienił decyzję z dnia 13 kwietnia 2016 r., Nr [...], w części dotyczącej zapłaty stałych opłat rocznych po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, w ten sposób, że w punkt 2 sentencji decyzji ustalił na rzecz K. sp. z o.o. w S. należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej w wysokości [...] zł, którą należy uiścić w terminie do 60 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Wskazano, iż pomniejszenie należności o wartość rynkową gruntów ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości nastąpi odrębną decyzją w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji i dostarczeniu dokumentu, z którego będzie wynikać wartość rynkowa gruntów objętych zezwoleniem na wyłączenie. W punkcie 3 sentencji decyzji ustalił na rzecz K. sp. z o.o. w S. opłatę roczną wynoszącą 10% należności z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntów wyłączonych z produkcji w wysokości [...] zł, którą należy uiszczać przez okres 10 lat w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku, rozpoczynając od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej, a powstanie tego obowiązku zostanie określone odrębną decyzją. W sentencji decyzji dodano punkt 4 o brzmieniu: Zobowiązać K. sp. z o.o. w S. do zawiadomienia Starosty K. o rozpoczęciu innego niż rolnicze użytkowanie gruntów związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia inwestycji. W punkcie II odmówiono zmian w pozostałym zakresie, tj. w przedmiocie usunięcia punktu 2 oraz 3 sentencji przedmiotowej decyzji oraz ewentualnego wskazania w punkcie 2 sentencji, iż ustaloną jednorazową należność wnioskodawca zobowiązany jest uiścić po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej.
W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, iż dokonując regulacji finansowych związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej, ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych rozróżnia dwie opłaty, tj.: należność i opłaty roczne. Art. 12 ust. 13 i 14 ww. ustawy określają terminy uiszczenia należności i opłat rocznych. W przedmiotowej decyzji ustalona należność została zgodnie z art. 12 ust. 6 pomniejszona o wartość rynkową gruntu, na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez R. S. z dnia 27 lutego 2016 r. Zgodnie z art. 12 ust. 13 ww. ustawy w przypadku należności, obowiązek jej uiszczania jest związany bezpośrednio z decyzją zezwalającą na wyłączenie gruntów i jest związany z uzyskaniem prawa do wyłączenia. Ustawodawca przewidział możliwość rezygnacji z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, otrzymuje zwrot należności odpowiednio do powierzchni gruntów wyłączonych z produkcji. Z uwagi na przepisy ustawy, właściciel – inwestor musi wnieść należność z tytułu wyłączenia niezależnie od faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, po czym ma możliwość odzyskania uiszczonej wpłaty w trybie wskazanym wyżej. Organ uznał, iż w świetle przywołanych przepisów nie ma możliwości uiszczenia ww. należności po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej. Podniesiono, iż zmiana decyzji na podstawie art. 155 Kpa może nastąpić wyłącznie w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej tą decyzją. Wniosek o zezwolenie na wyłączenie gruntów, złożony przez K. sp. z o.o., wiąże organ wydający decyzję kończącą postępowanie. Organ uznał, że wniosek o zmianę decyzji w ww. zakresie nie może być uwzględniony.
Starosta postanowił natomiast zmienić decyzję w przedmiocie zapłaty stałych opłat rocznych po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, tj. zmiany terminu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej i ustalenia opłat rocznych. Opłata roczna jest związana z dniem faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a więc z innym niż rolnicze użytkowanie gruntu, którą uiszcza się raz w roku za dany rok w terminie do 30 czerwca tego roku. Decyzją Nr [...] z [...] 2016 r. S. K. zezwolił na wyłączenie gruntów przeznaczonych pod planowaną budowę elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą oraz ustalił opłaty zgodnie z oświadczeniem o terminie realizacji inwestycji. Zmiana terminu rozpoczęcia inwestycji i faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji zależy od inwestora, jednakże zmiana decyzji w tym zakresie wymaga korekty należności (ponownego ustalenia należności bez uwzględnienia wartości rynkowej gruntu, którą pomniejszy się o wartość w dniu faktycznego wyłączenia) oraz ustalenia wysokości opłaty rocznej w danym roku, od dnia faktycznego wyłączenia. Mając powyższe na uwadze dokonano zmiany decyzji w punkcie 2 i 3, a ustalona należność zgodnie z obliczeniem: 0,4735 ha x [...] zł/ha = [...] zł zostanie pomniejszona o wartość rynkową gruntu w dniu faktycznego wyłączenia. Organ wskazał, iż o terminie realizacji inwestycji zgodnie z procesem budowlanym wnioskodawca jest zobowiązany do zawiadomienia organu oraz przedłożenia dokumentu potwierdzającego wartość rynkową gruntu w dniu faktycznego wyłączenia, celem ustalenia należności i terminu uiszczenia opłaty rocznej. Opłaty te zostaną określone odrębną decyzją.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniosła K. sp. z o. o., wnosząc o jej zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z wnioskiem z dnia 16 maja 2016 r., ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
– art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych polegające na błędnym ustaleniu, że obowiązek zapłaty jednorazowej należności aktualizuje się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej stała się ostateczna,
– art. 12 ust. 6 ww. ustawy polegającre na jego nie zastosowaniu mimo obowiązku ustalenia należności w oparciu o wartość gruntu z dnia jego wyłączenia,
– art. 12 ust. 13 ustawy poprzez jego zastosowanie mimo braku podstaw do tego, albowiem znajduje on zastosowanie do decyzji ustalającej wysokość należności, które to powinny być stwierdzone osobną decyzją po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji.
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu, braku dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym w szczególności polegające na wykorzystaniu niewłaściwego operatu szacunkowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej "Kpa"), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło istotę postępowania prowadzonego w trybie art. 155 Kpa. Wskazano m.in., iż postępowanie wszczęte w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do ustalenia zaistnienia przesłanek wymienionych tym przepisem. Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji uzależniona jest od zgody strony oraz uznania, że za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Odnosząc się do materialnoprawnych podstaw zaskarżonej decyzji Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 909, dalej również "ustawa o ochronie"). Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IlIa, Illb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Jak wynika z art. 11 ust. 1b ustawy, wniosek o wyłączenie z produkcji użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratoryjny. Art. 11 ust. 3 ustawy przewiduje, że decyzje, o których mowa w ust. 1-2 (a zatem zarówno konstytutywne, jak i deklaratoryjne), dotyczące gruntów wymienionych w art. 8, mogą być wydane po dniu wyłączenia gruntów z produkcji. Wyłącznie w przypadku kategorii gruntów wymienionych w art. 8 ust. 1 ustawy decyzja w trybie art. 11 ust. 1 albo ust. 2 ustawy może być wydana w odniesieniu do nieruchomości, której faktyczne odrolnienie już nastąpiło. W przypadku innych gruntów wydanie decyzji o odrolnieniu musi poprzedzać faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej.
Kolegium wyjaśniło, iż z wydaniem decyzji o odrolnieniu na podstawie art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy łączy się nałożenie należności i opłat rocznych. Na mocy art. 12 ustawy osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Na mocy art. 4 ustawy przez należności rozumie się jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji (pkt 12), zaś przez opłatę roczną – rozumie się opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia – przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia – przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji (pkt 13). Jednorazową należność płaci się tylko w razie trwałego wyłączenia gruntów z produkcji.
Zgodnie z art. 22b ustawy należności i opłaty roczne są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. W art. 12 ust. 13 i 14 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określono natomiast terminy uiszczania należności i opłat rocznych.
Dokonując analizy powołanych przepisów prawa materialnego wskazano, że należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji stała się ostateczna i nie ma znaczenia, kiedy nastąpiło faktyczne wyłączenie z produkcji, tj. rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie. Termin wymagalności należności jest ustalony w sposób bezwzględnie obowiązujący w art. 12 ust. 13 ustawy i nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracyjnego – organ nie ma więc kompetencji do jego przedłużania lub skracania. Tym samym brak jest prawnej możliwości przedłużenia terminu zapłaty należności i wskazanie, że Odwołująca się zobowiązana jest uiścić należność po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej.
Dalej Kolegium podniosło, że w decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Jednym z takich obowiązków jest obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych. Żaden przepis ustawy nie wskazuje jednak, że wysokość wskazanej należności i opłaty rocznej jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek uiszczania opłaty rocznej jest ściśle powiązany z faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji rolnej (leśnej) a uiszczone opłaty roczne, w razie rezygnacji z prawa do wyłączenia, nie podlegają zwrotowi. Powstanie obowiązku uiszczenia opłaty rocznej wiąże się z momentem faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a tym samym w tym zakresie uzależnione jest od woli inwestora. Konsekwencją powiązania obowiązku uiszczenia opłaty rocznej z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji jest sposób jej wyliczenia – obowiązek ten obejmuje okres liczony w dniach i miesiącach.
Kolegium uznało, iż wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, ewentualne nałożenie obowiązków, ustalenie należności oraz opłaty rocznej, stanowi jedną sprawę administracyjną. Nie jest dopuszczalne wydanie osobnej decyzji w przedmiocie samego wyłączenia, a następnie odrębnej decyzji o obowiązkach, należności i opłatach rocznych. Tym samym organ I instancji w sposób nieuzasadniony uznał, że powstanie obowiązku zapłaty opłaty rocznej zostanie ustalony odrębną decyzją. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy uiszczania opłaty wynika wprost z ustawy, dokonywanie jej obliczenia nie powinno odbywać w drodze decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności materialnotechnicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy, należność za wyłączenie gruntu z produkcji pomniejsza się o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Powołany przepis posługuje się pojęciem "gruntu". Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o gruntach bez bliższego określenia rozumie się przez to grunty rolne i leśne. Tym samym w przedmiotowej sprawie winny być wzięte wyłącznie grunty rolne wskazane w art. 2 ust. 1 ustawy. Ustalenie należności następuje przed faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji, wobec czego miarodajna jest cena gruntu dotychczas rolnego, a nie gruntu o nowym przeznaczeniu. Tym samym za niezgodne z prawem Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu I instancji, że pomniejszenie należności o wartość rynkową gruntów, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości, nastąpi odrębną decyzją w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji i dostarczeniu dokumentu, z którego będzie wynikać wartość rynkowa gruntów objętych zezwoleniem na wyłączenie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania Kolegium przyznało, że zaskarżoną decyzję należało uchylić, jednak nie podziela argumentacji zawartej w odwołaniu. W ocenie Kolegium, organ I instancji nie odniósł się i nie rozpoznał wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien uwzględnić rozważania poczynione przez zespół orzekający tut. Kolegium odnośnie możliwości określenia powstania obowiązku zapłaty opłaty rocznej odrębną decyzją. Organ powinien określić o jaką kwotę pomniejszona zostaje należność dokonując wszechstronnej oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, a zwłaszcza operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien wziąć pod uwagę ustalenia dokonane przez zespół orzekający, a uzasadnienie decyzji skonstruować zgodnie z art. 107 §3 k.p.a.
K. sp.z o.o. z siedzibą w S. wniosła skargę na powyższą decyzję, zrzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 8 i 9 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu, albowiem organ nie wyliczył ostatecznej kwoty należności, nie jest też w stanie podać informacji o niej;
– art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie niewłaściwe rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności polegające na wykorzystaniu niewłaściwego operatu szacunkowego, który nie jest aktualny na dzień wyłączenia gruntów z produkcji;
– art. 155 Kpa poprzez wydanie decyzji wykraczającej poza ramy zgody jakiej udzieliła skarżąca, która swym oświadczeniem nie obejmowała wszystkich zmian dokonanych przez organ, a nadto za dokonanymi zmianami nie przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony jako skarżącej;
– art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
2) przepisów prawa materialnego:
– art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 03 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych polegający na błędnym ustaleniu, że obowiązek zapłaty jednorazowej należności aktualizuje się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej stała się ostateczna, podczas gdy obowiązek ten aktualizuje się od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji,
– art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie polegający na jego nie zastosowaniu mimo obowiązku ustalenia należności w oparciu o wartość gruntu z dnia jego wyłączenia,
– art. 12 ust. 13 poprzez jego zastosowanie mimo braku podstaw do tego, albowiem znajduje on zastosowanie do decyzji ustalającej wysokość należności, które to powinny być stwierdzone osobną decyzją po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji.
Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zmianę poprzedzającej decyzji Starosty K. z dnia [...] 2016 r., w części w jakiej domaga się tego skarżąca zgodnie z wnioskiem z dnia 16 maja 2016r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca Spółka nie zgodziła się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji Kolegium. Odnosząc się do połączenia obowiązków uiszczania należności z faktem otrzymania decyzji zezwalającej na wyłączenie, a nie faktycznym wyłączeniem wskazano, że sam ustawodawca rozróżnia opłaty i należności. Opłata jednorazowa jest nierozerwalnie związana z faktycznym wyłączeniem produkcji rolniczej, albowiem zmienna do ustalenia jej wymiaru obejmuje właśnie wartość gruntu z chwili faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, o którą to wartość pomniejsza się opłatę jednorazową. SKO wskazuje na oczywistość, że wartość gruntu brana pod uwagę, winna odnosić się do wartości gruntu rolnego, a nie wartości tego gruntu po wyłączeniu. SKO pomija, że wartość gruntu rolnego sprzed wyłączenia też ulega zmianom. Innymi słowy, jeśli bierzemy pod uwagę wartość gruntu sprzed wyłączenia, to jest wartość gruntu jako gruntu rolnego, to i tak jego wartość może ulec zmianie. Dlatego też ustawodawca, którego racjonalność należy założyć, powiązał wartość pomniejszenia opłaty jednorazowej z datą faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. Istnieje trudność powiązania wszystkich opłat i należności w jednej decyzji o wyłączeniu produkcji rolniczej. Są inne podstawy wydania danych rozstrzygnięć, wreszcie inne zmienne a na końcu inne terminy płatności. Przy tym terminy płatności bynajmniej jednak nie zostały uregulowane w stosunku do opłaty jednorazowej, tak jak to wskazuje SKO, albowiem zdaniem skarżącej termin określony w art. 12 ust. 13 nie jest jedynym możliwym, a nawet jeśli, to znajduje zastosowanie to do decyzji ustalającej wymiar, a nie zezwalającej na wyłączenie.
Co do rozważań nad brakiem podstawy do wydania decyzji wskazano, że w danym stanie faktycznym na uwagę zasługuje okoliczność rozróżnienia należności jednorazowej oraz opłaty rocznej. Rozróżnienie ma miejsce tak definicyjnie, jak i z uwagi na podstawy prawne. Opłata roczna jest uregulowana przepisami, które w swym zakresie nie odwołują się do zmiennych wymagających ustalenia — wprost pomijają art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie. Przeciwnie, zawierają one konkretne dane umożliwiające wydanie przez organ rozstrzygnięcia ustalającego wymiar opłaty rocznej. Przy tym właśnie nie może zostać obojętnym, że opłata roczna nie podlega pomniejszeniu zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie. Intencją ustawodawcy było nie wiązać z opłatą roczną – a jedynie z opłatą jednorazową – wartości gruntu o którą pomniejszyć należy opłatę jednorazową. Mowa jest o wartości gruntu z chwili faktycznego wyłączenia z produkcji, a nie wydania decyzji o zgodzie na takie wyłączenie. Tym samym brak możliwości rozstrzygnięcia wszystkich elementów jednym aktem administracyjnym. O ile przy opłacie rocznej można czynić rozważania nad ewentualnym jej ustalaniem w formie czynności materialno-technicznej (albowiem dane do jej ustalenia czy wyliczenia są wskazane przepisem wprost, jako zespół danych do wykorzystania podczas przeprowadzenia matematycznych obliczeń — przykładowo 10% z kwot z art. 12 ust. 7), o tyle przy opłacie jednorazowej jest to całkowicie nietrafione. Po pierwsze dlatego, że przepisy odnoszące się do tejże opłaty nie wskazują kwot czy danych, a jedynie obejmują dyspozycją wartości, wymagane do ustalenia i wykorzystania. Po drugie dlatego, że nie jest powiedziane, jak te wartości ustalić, kto je ma ustalić i czy ma to być zrobione w jakieś określonej formie. Ustalanie opłaty jednorazowej nie stanowi operacji materialno-technicznej. Zasadnym wydaje się istnienie podstaw do wydania decyzji, a nie wykonywania operacji samoobliczenia czy innej materialno-technicznej.
Zdaniem skarżącej Spółki nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że decyzji ustalającej wymiar należności nie należy wydać po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji, albowiem nie stanowią o tym przepisy. Jest to o tyle niezrozumiałe, że przecież właśnie przepisy stanowią, ze opłatę jednorazową uiszcza się pomniejszoną o wartość gruntu z chwili faktycznego wyłączenia produkcji. Oznacza to, że każda wcześniej wydana decyzja będzie wadliwa o tyle, że może opierać się na wartości gruntu nie z chwili faktycznego jego wyłączenia. Oczywiście, o ile grunt ten – w chwili faktycznego wyłączenia od produkcji – będzie miał inną wartość od tej wykorzystanej do obliczenia opłaty jednorazowej. Organ ma obowiązek wskazania należności w sposób konkretny i rzeczywisty, w wymiarze nie podlegającym zmianom. W świetie tego, organ nie powinien w decyzji wyłączającej grunty z produkcji ustalać kwoty należności czy opłat. Skarżąca odwołała się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 08 sierpnia 2006r. w sprawie o sygn.akt. IV SA/Wa 859/06 oraz stanowiska Najwyższej Izby Kontroli w informacji o wynikach kontroli "Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej i jego skutki dla ewidencji podatkowej w gminach w latach 2007-2012". Organ I Instancji nie dysponował operatem szacunkowym sporządzonym na dzień faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, bo te jeszcze nie miało miejsca. Za chybione uznać należy wytyczne dla organu I Instancji, że tenże organ winien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego, zwłaszcza operatu szacunkowego, w którym ustalono wartość gruntu rolnego sprzed jego faktycznego wyłączenia z produkcji, co stanowi wprost naruszenie przepisu ustawy o ochronie (art. 12 ust. 6).
Zdaniem strony skarżącej materiał dowodowy został oceniony w sposób dowolny, gdyż organ nie był w stanie ocenić, ani wypowiedzieć się co do operatu szacunkowego, którego nie ma, a który jest niezbędny do rzetelnego i swobodnego zebrania i ocenienia materiału dowodowego, w tym ustalenia ostatecznej wysokości należności tytułem wyłączenia gruntu z produkcji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Odnosząc się do powołanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania Kolegium wskazało, że zaskarżoną decyzją nie utrzymało w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, a uchyliło ją i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. W treści zaskarżonej decyzji zawarto wytyczne dla organu I instancji – organ I instancji powinien uwzględnić rozważania poczynione przez zespół orzekający Kolegium odnośnie możliwości określenia powstania obowiązku zapłaty opłaty rocznej odrębną decyzją, powinien równeiz określić o jaką kwotę pomniejszona zostaje należność, dokonując wszechstronnej oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, a zwłaszcza operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło na podstawie art. 138 § 2 Kpa decyzję Starosty K. z dnia [...] 2016 r., Nr [...], która wydana została w związku z wnioskiem skarżącej Spółki o zmianę w trybie art. 155 Kpa decyzji Starosty K. z dnia [...] 2016 r., Nr [...] w przedmiocie zgody na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych położonych na terenie G. B., przeznaczonych pod planowaną budowę elektrowni wiatrowej wraz z towarzyszącą infrastrukturą. O zmianę ww. decyzji skarżąca Spółka wystąpiła wnioskiem z dnia 16 maja 2016 r., żądając usunięcia punktu 1 sentencji decyzji, ewentualnie poprzez wskazanie w punkcie 2 sentencji decyzji, że wymienioną jednorazową należność zobowiązana jest uiścić po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, a nie w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna oraz poprzez wskazanie w punkcie 3 sentencji decyzji, że obowiązek wnoszenia stałych opłat rocznych nastąpi po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a nie począwszy od 2017 r.
Zgodnie z treścią art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepis ten wyraża zasadę trwałości decyzji ostatecznej, której celem jest ochrona porządku prawnego. Oznacza to, że zmiana ostatecznej decyzji jest sytuacją wyjątkową, podlegającą ścisłej wykładni. Decyzje nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko w określonych i uzasadnionych przypadkach.
Stosownie do treści art. 155 Kpa. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wskazuje się w doktrynie, istotą postępowania w trybie art. 155 Kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071), LEX/el. 2016).
W realiach przedmiotowej sprawy organ administracji pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji we wnioskowanym zakresie (pkt II decyzji), zmienił natomiast decyzję z dnia 13 kwietnia 2016 r., w części dotyczącej zapłaty stałych opłat rocznych po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, w ten sposób, że w punkcie 2 sentencji decyzji ustalił należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej w wysokości 110 401,26 zł, którą należy uiścić w terminie do 60 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. W punkcie 3 sentencji decyzji ustalił opłatę roczną wynoszącą 10% należności z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntów wyłączonych z produkcji w wysokości 11 040,13 zł, którą należy uiszczać przez okres 10 lat w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku, rozpoczynając od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej, a powstanie tego obowiązku zostanie określone odrębną decyzją. W sentencji decyzji dodano punkt 4, którym zobowiązano Spółkę do zawiadomienia Starosty o rozpoczęciu innego niż rolnicze użytkowanie gruntów związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji. Z powyższego wynika, iż Starosta K. z istotnym naruszeniem art. 155 Kpa przekroczył granice sprawy rozpatrywanej w tym trybie, bowiem dokonał zmiany decyzji ostatecznej poza zakresem wniosku Spółki, które zainicjowało przedmiotowe postępowanie. Zatem już z tej przyczyny decyzja organu I instancji wymagała uchylenia.
Przepis art. 155 Kpa. umożliwia zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wskazuje się w doktrynie, istotą postępowania w trybie art. 155 Kpa. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071), LEX/el. 2016). Z analizy art. 155 Kpa. wynika, że organ, który wydał decyzję ostateczną może ją uchylić lub zmienić, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona nabyła prawo na podstawie decyzji; b) strona wyraziła zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, c) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, d) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jedynie łączne spełnienie powyższych przesłanek umożliwia uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie przewidzianym w tym przepisie. Organ orzekający na podstawie art. 155 Kpa ma zbadać wystąpienie przesłanek określonych w tym, przepisie, a nie dokonywać jeszcze raz całościowego, merytorycznego badania sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 569/11, LEX nr 1252109; uchwała SN z dnia 15 grudnia 1984 r., III AZP 8/83, OSNC 1985, Nr 10, poz. 143).
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, iż przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę decyzji, o której zmianę Spółka wystąpiła, nie pozwalają na jej zmianę. W tej sytuacji nie rozważano w ogóle, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Tymczasem, w opinii Sądu, zachodzi potrzeba ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiło się stanowisko prezentujące odmienną od dotychczas przyjętych wykładnię istotnych dla rozpatrzenia sprawy przepisów prawa materialnego, którą Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w całości podziela.
Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem – art. 11 ust. 1a ww. ustawy. Na zakres tych obowiązków wskazuje art. 12 ust. 1, zgodnie z którym osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych – także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W dalszych ustępach art. 12 uregulowane zostały szczegółowe zasady obliczania i ponoszenia tych obciążeń. Z kolei pojęcie "wyłączenia gruntów z produkcji" zostało zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 ustawy i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. A zatem wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która zgodnie z art. 11 ust. 1 może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zapis art. 11 ust. 1a ustawy, mówiący o określeniu w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów rolnych lub leśnych obowiązków związanych z wyłączeniem, oznacza tylko tyle, że w decyzji tej należy wymienić, które z obowiązków wskazanych w art. 12 ust. 1 będą obciążały adresata tej decyzji. Wywiązanie się z nałożonych obowiązków powstaje natomiast dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1199/14).
Powyższą argumentację rozwinął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 224/115 (wyroki publikowane na stronach internetowych NSA, w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "art. 12 ust. 13 ustawy nie stanowi normy szczególnej względem art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepisy te dotyczą bowiem różnych kwestii. Artykuł 12 ust. 1 dotyczy powstania obowiązku uiszczenia należności w związku z wyłączeniem z produkcji gruntu rolnego lub leśnego, który jak wynika z treści tego przepisu, powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji; zaś art. 12 ust. 13 dotyczy terminu w jakim taka należność powinna zostać uiszczona przez podmiot, który uzyskał decyzję o wyłączeniu z produkcji gruntu, a więc wymagalności w spełnieniu ww. obowiązku. Skoro ustawa wiąże powstanie obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji rolnej czy leśnej, to w typowej sytuacji wystąpienia przez określony podmiot z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji, tj. w sytuacji gdy nie doszło jeszcze do rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntu, taki obowiązek powstaje nie w momencie wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji, lecz od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W tym zakresie należy przywołać legalną definicję "wyłączenia gruntów z produkcji" zawartą w art. 4 pkt 11 ww. ustawy. Co innego, gdy doszło do faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji przed uzyskaniem decyzji w tym przedmiocie. Na określoną kolejność w tym zakresie wskazuje treść art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten posługuje się pojęciem "uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji". Przepis ten nie posługuje się zatem pojęciem "uzyskania lub wydania decyzji". Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego uzyskanie zezwolenia należy wiązać z ostatecznością decyzji. Dopiero wtedy można stwierdzić, że w stosunku do strony postępowania w jego sferze praw i obowiązków jakie wywołuje decyzja o wyłączeniu gruntu z produkcji pojawił się obowiązek uiszczenia należności. Ostateczna decyzja jest wykonalna, chyba że zawarto w niej rygor natychmiastowej wykonalności. A więc legalne faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji może nastąpić dopiero, gdy taka decyzja stanie się ostateczna. Oznacza to, że przypadek określony w art. 11 ust. 1 ww. ustawy dotyczy sytuacji, w której strona w związku z zamiarem wyłączenia gruntów rolnych z produkcji uzyskuje decyzję zezwalającą na wyłączenie, a następnie dokonuje faktycznego wyłączenia. Stąd w art. 11 ust. 1a ww. ustawy wskazano, że w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nieleśne określa się (a nie nakłada) obowiązki związane z wyłączeniem. To "określenie" ma jedynie funkcję informacyjną, co powinno skutkować tylko stosownym pouczeniem w decyzji. Definicja językowa pojęcia "określać" oznacza: 1. «ująć w słowa, nadać nazwę, wymienić charakterystyczne cechy»; 2. «podać czas, miejsce, wielkość itp. czegoś»; 3. «stać się przyczyną czegoś». Nie mieści się w tym pojęciu "nakładanie" na kogoś obowiązku. W sferze praw i obowiązków nakładanie polega na obciążeniu kogoś wynikającymi z przepisów prawami i obowiązkami. Natomiast art. 12 ust. 1 ustawy wyraźnie wskazuje kiedy powstaje ten obowiązek, a mianowicie od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Dlatego w ogólności art. 12 ww. ustawy wiąże pojawienie się obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem z gruntów z produkcji, a nie z wydaniem decyzji w przedmiocie wyłączenia. To zupełnie inna sytuacja, niż ta wynikająca z nielegalnych działań strony, które zostały objęte dyspozycją art. 28 ust. 2.
Z tego względu dopiero po ustaleniu, że doszło do rozpoczęcia innego niż rolnicze czy leśne użytkowaniu gruntów, możliwe jest stwierdzenie od kiedy dokładnie powstał obowiązek uiszczenia należności. Ponadto Naczelny Sąd Adminsiatrcyjny uznał, iż wcześniejsza konieczność uiszczenia należności wynikającej z powstałego obowiązku, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ww. ustawy, nie wynika w sposób oczywisty z treści art. 12 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten dotyczy bowiem zwrotu uiszczonej należności, zaś zgodnie z art. 12 ust. 1 obowiązek uiszczenia powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Poza tym nasuwających się ewentualne rozbieżności pomiędzy ww. przepisami i tak nie można interpretować na niekorzyść strony (ogóle zasady interpretacyjne: in dubiis benigniora praeferenda sunt – w przypadku wątpliwości wybiera się życzliwsze rozwiązanie; ubi ius incertum, ibi ius nullum – gdzie prawo niepewne, tam nie ma prawa; in dubio mitius – w razie wątpliwości łagodniej; non nocere – nie szkodzić), tym bardziej jeżeli nie jest to sprzeczne z celem ustawy." Sąd podkreślił, iż “określone skutki ustawa ta wiąże właśnie z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji, co prowadzi do powstania obowiązku związanego z uiszczeniem stosownych należności ustalanych na datę faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. A więc dopiero po dokonaniu przez stronę faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, organ będzie mógł wydać decyzję ustalającą wysokość owej należności. Takie bowiem działanie odpowiada działalności organów administracyjnych w demokratycznym państwie prawnym. Zatem dopiero po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji, organ wyda decyzję ustalającą wysokość poszczególnych obowiązków i termin ich uiszczenia. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek uiszczenia należności w związku z wydaną decyzją o wyłączeniu gruntów z produkcji wynika z przepisów ustawy (art. 12 ust. 1). Istotne, aby w tym zakresie decyzja o wyłączeniu gruntów z produkcji zawierała stosowną treść informacyjną wynikającą z art. 11 ust. 1a. Finalizacja tego obowiązku powinna zaś nastąpić w decyzji ustalającej wysokość należność. To od wydania tej decyzji powinien biec stronie termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 13 ww. ustawy. W innym wypadku niepotrzebna byłaby organowi informacja o faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji, skoro i tak mógłby ustalić należność przed faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji".
Podzielając powyższą wykladnię Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stwierdził, że uwzględnienie żądania skarżącej Spółki i zmiana decyzji we wnioskowanym zakresie jest możliwe, co wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy przez rozpatrujące sprawę organy administracji. Wydane w sprawie decyzji organów obu instancji powinny zostać uchylone, a sprawa ponownie rozpatrzona, z uwzględnieniem wyżej przytoczonej wykładni przepsiów. Skarga w całości okazała się zatem zasadna. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło