II SA/Po 923/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Wiesława Batorowicz /spr/ Protokolant st. sekr.sąd. Henryka Pawlak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi K.B., M.P., J.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 200,-zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ J. Szaniecka Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działający z upoważnienia Prezydenta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot części nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] stanowiącej część działki [...] arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym P. Spółdzielni Mieszkaniowej. - stanowiącej działkę nr [...] i część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym P. Spółdzielni Mieszkaniowej, odpowiadających części dawnej nieruchomości z księgi wieczystej kw nr [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie jednak z art. 229 ustawy roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem jej wejścia w życie nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W sprawie niniejszej na nieruchomościach objętych decyzją ustanowiono prawo użytkowania wieczystego w następujących datach: - działka nr [...] oddana została P. Spółdzielni Mieszkaniowej w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1988r. i w tym dniu ujawnione w księdze wieczystej kw nr [...], - działka nr [...] oddana została w użytkowanie wieczyste P. Spółdzielni Mieszkaniowej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej kw nr [...] w dniu [...] maja 2001r. na wniosek złożony w 1997r. Zgodne z przepisem art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu czyli od 1997r. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami weszła w życie 01 stycznia 1998r., a zatem spełniony został warunek z art. 229 cyt. ustawy co skutkowało, zdaniem organu, wznowieniem postępowania. Odwołanie od decyzji złożyli K. B., M. P., J. K., domagając się zwrotu wywłaszczonych działek. Decyzją z dnia [...] września 2004r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podając identyczne motywy, które przywołał organ I instancji tzn. zaistnienie sytuacji z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis wyklucza uwzględnienie roszczeń art. 136 ust. 3 jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy ustanowiono na nieruchomościach prawo użytkowania wieczystego. Skargę na decyzję Wojewody ego wnieśli K. B., M. P., J. K., domagając się jej uchylenia. W skardze podniesiono, iż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło w czasie toczących się postępowań o zwrot nieruchomości co było naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powołując się na motywy wskazane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazywano. W niniejszej sprawie żądaniem zwrotu objęta była nieruchomość stanowiąca własność Miasta P. Tym samym Miasto P. było stroną postępowania administracyjnego, które dotyczyło żądania zwrotu należącej do niego nieruchomości. Decyzja organu pierwszej instancji podpisana została przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Prezydent Miasta P. – miasta na prawach powiatu – wywodził swe kompetencje do wydawania decyzji w przedmiocie wywłaszczonej nieruchomości z faktu, że sprawował równocześnie funkcje starosty (grodzkiego). Nie można więc podważyć, że decyzję w I instancji wydał organ właściwy w myśl art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poza sporem było, że Miasto P. jest miastem na prawach powiatu, którego prezydent wykonuje zadania starosty zgodnie z art. 90 i 92 ustawy z dnia 05 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1592 ze zm.) w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Prezydent Miasta P. był zatem organem osoby prawnej będącej stroną postępowania. Sąd doszedł do wniosku, że prezydent spełniający funkcje starosty nie może równocześnie występować w interesie gminy jako strona w tej sprawie i jako organ rozpoznający te sprawę. Zachodzi bowiem wyłączenie prezydenta miasta na prawach powiatu od udziału w postępowaniu w sprawie o jakiej mowa w art. 24 § 1 kpa. Prezydent jest pracownikiem gminy, co wynika z art. 2 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1593 ze zm.). Poza tym prezydent miasta jest ustawowym przedstawicielem gminy będącym stroną postępowania, co wynika z art. 31 o samorządzie gminnym. Wobec tego zachodzi przyczyna wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 4 kpa. Przedstawione argumenty sprawiają, że Sąd w pełni aprobuje uchwałę 7 sędziów NSA z 19 maja 2003r., sygn. OPS 1/03 (ONSA z 2003r. nr 4 poz. 115), w której to uchwale wyrażono stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcje starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego, do załatwienia tej sprawy, jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność, iż decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa. Jak to wyjaśniono, w sprawie niniejszej zachodziła sytuacja odpowiadająca wskazanej podstawie wznowieniowej. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. zawiera skierowany do Sądu bezwzględny nakaz uchylenia aktów dotkniętych naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponieważ doszło do naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia przepis ten znajdował pełne zastosowanie. W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W punkcie III określone zostało, że decyzja nie może być wykonana (art. 152 p.p.s.a.). /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ J. Szaniecka jw