II SA/Po 926/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 08 września 2004r. sprawy ze skargi J. i E. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania: 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J. i E. N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Zygmont /-/ T. M. Geremek Burmistrz Gminy i Miasta N. decyzją z dnia [...] – [...] na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 15 ust 2 Ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. Nr 87 poz. 960 z 2001 roku) po rozpatrzeniu wniosku J. N. w sprawie wymeldowania z pobytu stałego państwa J. i E. N. zameldowanych na pobyt stały w miejscowości S. odmówił wymeldowania J. i E. N. z pobytu stałego w miejscowości S. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wnioskodawczyni J. N. we wniosku złożonym [...] podała, że wyżej wymienione osoby od 1.11.2001 roku zamieszkują w miejscowości J. - w byłym budynku szkoły. Do wniosku dołączono kserokopię pisemnej wypowiedzi, której autor oświadcza: "jesteśmy w J., była szkoła" i podaje nr telefonu oraz kserokopię pisma z dnia 25.09.2001roku, w którym J. N. komunikuje E. N., że z dniem [...] "wypowiada mu lokal" zarzucając adresatowi utrudnianie jej korzystania z posesji i zapowiada wystąpienie do Sądu o jego eksmisję. Organ I instancji ustalił, że J. N. jest właścicielką nieruchomości położonej w S., w skład której wchodzi lokal oznaczony "S. nr [...] ", a obecnie po zmianie numeracji nr[...]. Ustalono również, że E. N. i jego matka J. N. nie opuścili miejsca stałego zameldowania- J. N. w dniu [...] osobiście odebrała pod adresem "S. nr [...]" przesyłkę zawierającą zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania. E. N. zeznał natomiast, że w miejscu swojego zameldowania posiada rzeczy osobiste i czasami tam nocuje, a fakt ten potwierdził sołtys wsi S. Wobec powyższego Burmistrz Gminy i Miasta N. uznał, że nie została spełniona jedna z przesłanek, od których zależy wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego, polegająca na opuszczeniu lokalu, w którym jest się zameldowanym i dlatego odmówił wymeldowania J. i E. N. Jednocześnie podał, że wbrew oczekiwaniom J. N. wymeldowanie nie ma jakiegokolwiek wpływu na dobrowolne bądź przymusowe opuszczenie lokalu przez E. i J. N. W obszernym odwołaniu od tej decyzji J. N. szczegółowo przedstawiła swoją sytuację rodzinną, zdrowotną i mieszkaniową podnosząc, że E. N. ( brat jej zmarłego męża) i jego matka nie mieszkają w S. nr [...] , a stwarzają jedynie takie pozory. Odwołująca podała też, że J. N. mieszka w S. u córki T. R. i syna jej G., a E. N. mieszka obecnie w mieszkaniu swej siostry w N.- Osiedle Wypoczynkowe- Blok [...] . W jej mieszkaniu przetrzymuje zaś tylko swoje rzeczy i sprzęty, które są mu zbędne. J. N. podkreśliła też kategorycznie, że nie wyrażała zgody na zameldowanie kogokolwiek na stałe w jej mieszkaniu, a w "gestii władz miejskich" leży, aby zabrać lokatorów z jej domu i umożliwić jej i dzieciom zamieszkanie w S. Wojewoda decyzją z dnia [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpoznaniu odwołania J.N. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu J. i E. N. z lokalu w miejscowości S. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta N. narusza przepisy Prawa materialnego – art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem organu II instancji zostały bowiem spełnione przesłanki konieczne do dokonania wymeldowania. J. i E. N. nie mają żadnych uprawnień do zajmowania spornego lokalu i nie zamieszkują w nim w sposób stały, opuścili lokal w dniu [...] i nie dopełnili obowiązku wymeldowania się. W motywach swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż zainteresowanym nie towarzyszy zamiar stałego zamieszkiwania w S. nr [...], ponieważ nie mieszkają w nim na stałe i nie stanowi on dla J. i E. N. wyłącznego centrum życiowego. Podał także, że przepisy o ewidencji ludności w pierwszym rzędzie pełnią funkcję rejestracyjną, co oznacza, iż zameldowanie następuje głównie po to, by w interesie państwa rejestrować miejsce faktycznego pobytu obywateli. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w P. wnieśli J. i E. N. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący domagali się uchylenia decyzji Wojewody i "skierowania sprawy do dalszego postępowania przez organy I lub II instancji" w celu wydania decyzji o ich nie wymeldowaniu ze spornego lokalu albo o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie wyrokiem, że brak jest podstaw do wymeldowania. W uzasadnieniu skargi J.N. i E. N. wskazali, że nie zostały spełnione przesłanki, które uzasadniałyby ich wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu położonym w S. nr [...] , o czym świadczy skierowanie pod ten właśnie adres przez organ administracji zaskarżonej decyzji i potwierdzenie jej odbioru. Według skarżących to, iż sporadycznie któreś z nich nie przebywa w tym lokalu nie upoważnia do stwierdzenia, że lokal ten opuścili bez wymeldowania się. Znajdują się bowiem w nim rzeczy osobiste, gospodarstwo domowe i tam też koncentrują się ich sprawy życiowe. J. i E . N. powołali się również na prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu wynikające jeszcze z przyzwolenia udzielonego przez A. N. (zmarłego ojca E. N. ), którego J. N. ich nie pozbawiła. Skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia skargi przez Sąd z uwagi na to, że wykonanie decyzji Wojewody może spowodować znaczną szkodę. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Postanowieniem z dnia [...] Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Podstawę materialno - prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. nr 87 poz. 960 z 2001 roku ze zmianami), zgodnie z którym organ gminny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W stosunku do stanu prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji nastąpiła istotna zmiana. Od dnia [...] wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 roku sygn. akt K 20/01 ( Dz.U. Nr 78 poz. 716 z 2002 roku) przepis art. 9 ust 2 cytowanej wyżej ustawy utracił moc wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Sąd podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że po tym wyroku Trybunału Konstytucyjnego do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10.04.1974 roku niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Tak więc należy skupić się obecnie jedynie na wykładni przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, że powyższa przesłanka powinna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu i wyprowadzeniem się do innego mieszkania ( wyrok NSA z 19.02. 2002 roku V SA 1917/01- niepublikowany). Opuszczenie lokalu to natomiast nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zamiar zaś winien dać się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Ponadto opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć też charakter stały. Organ administracyjny publicznej ma obowiązek z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego. Należy zaznaczyć, że w odwołaniu od decyzji Burmistrza J. N. wskazała miejsce aktualnego pobytu E. N. i jego matki. Organ odwoławczy nie przeprowadził jednak w tym zakresie żadnych dowodów i nie poczynił ustaleń, gdzie jest obecnie centrum życiowe J. i E. N. Wojewoda w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji przyjął, że skarżący opuścili lokal położony w S. nr [...] w dniu [...], nie zamieszkują w nim w sposób stały i nie towarzyszy im zamiar stałego zamieszkiwania pod wyżej wymienionym adresem i dlatego uchylił decyzję Burmistrza i orzekł o wymeldowaniu J. i E. N. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w świetle całokształtu sprawy nieuprawnione było z punktu widzenia art. 80 kpa uznanie za udowodnioną okoliczność zamiaru opuszczenia przez skarżących spornego lokalu, która wymaga zerwania związków z dotychczasowym lokalem i założenia nowego ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał ogólnie, że fakt nie zamieszkiwania stałego w spornym lokalu potwierdzają zeznania stron- uczestników postępowania jak i osób obcych. Wojewoda nie wyjaśnił jednak dlaczego odmówił wiary zeznaniom E. N., który zeznał, iż czasami nie przebywają z matką w mieszkaniu znajdującym się w S. ( głównie z powodu niskich temperatur i niesprawnego komina), ale w lokalu tym posiadają cały sprzęt potrzebny do życia oraz rzeczy osobiste. W świetle rozważań poczynionych wcześniej powyższe może przemawiać za utrzymywaniem związków z dotychczasowym lokalem. Świadczyć o tym związku może także odbieranie korespondencji pod adresem "S. Nr [...]", na którą to okoliczność zwrócił uwagę organ I instancji. Zmienność poglądów prawnych wyrażanych w decyzjach odwoławczych na tle tego samego stanu faktycznego, wymaga zawsze bliższego, dokładniejszego uzasadnienia takiej zmiany. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji przez organ II instancji, który ma obowiązek uwzględnić zmiany w stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W przedmiotowej sprawie Wojewoda Wielkopolski orzekł co do istoty- odmiennie niż organ I instancji nie wyjaśniwszy w uzupełniającym postępowaniu dowodowym, gdzie rzeczywiście przebywają E. i J. N., w szczególności, czy ich centrum życiowe znajduje się w miejscach wskazanych przez J. N. oraz czy wymienieni czynią jedynie pozory zamieszkiwania w S. pod nr [...]. Uprawnienia Sądu Administracyjnego ograniczone są jedynie do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kontrolując z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Wojewody Sąd stwierdza więc naruszenie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego orzekał organ odwoławczy oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego ( art. 7, 77, 80, 107 § 3, art. 136 kpa) które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera a i c ustawy z dnia 30.08.2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy, a w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powyższej ustawy- odpowiednio jak w punkcie 2 i 3 wyroku. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Zygmont /-/ T. M. Geremek K.P.