II SA/Po 927/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. B. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2012r. Nr [...] w przedmiocie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący R. B. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł złożył wniosek o prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Dochód rodziny netto po odliczeniu pożyczek i kredytów pozostały do utrzymania trzyosobowej rodziny wynosi około [...] zł. Kwotę tą przeznacza na utrzymanie domu, dziecka, dojazdy do pracy i bieżące wydatki. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz córką. Łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą [...] zł brutto. Wnioskodawca oświadczył, że posiada współwłasność w ¼ domu o powierzchni [...] m², nie posiada oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Wskazał, że posiada samochód osobowy marki Suzuki Granad Vitara z 2006r. Nadto oświadczył, że ma obciążenia z tytułu kredytu w banku z ratą [...] zł oraz pożyczkę z ratą w wysokości [...] zł Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżący i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2012r.). Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Zwrócono się do skarżącego o podanie czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak to z jakim wynikiem finansowym oraz do opisania posiadanych nieruchomości i podania jakie przynoszą dochody i jakich kosztów utrzymania wymagają. Wezwano także skarżącego do podania jakie on oraz żona posiadają samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Powyższe wezwanie, odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 14 października 2013r. do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi (k. 34 akt sąd.). Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Niewystarczające jest bowiem samo powoływanie się na wysokie obciążenie z tytułu kredytów i pożyczek oraz koniecznego utrzymania bez głębszego wyjaśnienia i uzasadniania w tym względzie. Wnioskodawca prócz wysokości rat kredytu i pożyczki nie podał spisu kosztów koniecznego utrzymania rodziny. Tymczasem prawo pomocy przysługuje dopiero wtedy, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania, stronie nie pozostają już żadne wolne środki. Nadto, skarżący nie wyjaśnił, czy posiada nieruchomości, które można wydzierżawić lub sprzedać, co stanowi ujemną przesłankę skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, nie odzwierciedla zatem pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska