II SA/Po 927/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. B. na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych oddala skargę II SA/Po 927/13 Uzasadnienie Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez R. B. w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), jest uchwała Rady Gminy K. z dnia [...] 2012 r., Nr [...] r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaskarżoną uchwałę wydano na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.), dalej też jako ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach lub ustawa. W uchwale Rada Gminy w K. uchwaliła m.in., co następuje: W § 1 ust. 1 określono, że zgodnie z przyjętą na terenie Gminy K. średnią ilością wytworzonych odpadów przez jednego mieszkańca w ciągu miesiąca w wysokości 120 litrów, w zamian za uiszczoną przez właścicieli nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbierane są: 1) frakcja mokra – zmieszane odpady komunalne; 2) frakcja sucha – papier, metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe zebrane w selektywny sposób; 3) szkło i opakowania szklane zebrane w selektywny sposób; 4) komunalne odpady niebezpieczne i problemowe w szczególności: przeterminowane leki i chemikalia, opony, zużyte przenośne baterie i przenośne akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny zebrane e selektywny sposób; 5) odpady biodegradowalne, w tym zielone zebrane w selektywny sposób; 6) odpady wielkogabarytowe. W § 2 ust. 1 określono, że komunalne odpady zmieszane zebrane w pojemniki, koloru czarnego lub szarego, o minimalnej pojemności 120 litrów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbierane będą raz na dwa tygodnie, przy czym odbieranie następuje w ten sam dzień tygodnia. Z kolei w ust. 2 określono, że frakcja sucha zebrana w pojemniki lub/i w worki o pojemności 110 litrów koloru niebieskiego będzie odbierana raz w miesiącu wg harmonogramu, szkło i odpady opakowaniowe ze szkła, zebrane w pojemniki lub/i worki o pojemności 110 litrów będą odbierane raz na kwartał wg harmonogramu, odpady niebezpieczne i problemowe zebrane w pojemniki lub/i w worki o pojemności 110 litrów koloru żółtego będą odbierane raz w roku wg harmonogramu, odpady biodegradowalne zebrane w pojemniki lub/i w worki o pojemności 60 litrów koloru brązowego będą odbierane raz na dwa tygodnie wg harmonogramu, odpady komunalne wielkogabarytowe będą odbierane dwa razy w roku; pozostałe po segregacji odpady komunalne, zebrane w pojemniki o pojemności 120 litrów koloru czarnego lub szarego będą odbierane raz w miesiącu wg harmonogramu. Zgodnie z § 3 odpady komunalne powstałe na nieruchomościach zamieszkałych i niezamieszkałych, które zostały posegregowane niezgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, traktowane będą jak odpady komunalne zmieszane. W § 4 określono zasady odbierania odpadów niebezpiecznych i problemowych, a w § 5 zasady przyjmowania odpadów przez gminny Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów komunalnych (PSZOK). Uchwałę opublikowano w dniu 5 lutego 2013 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego pod poz. 1175. Powyższa uchwała została zmieniona uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia [...] 2013 r. w ten sposób, że dotychczasowy § 1 otrzymał oznaczenie ust. 1, oraz dodano ust. 2 , który zobowiązał podmiot odbierający odpady komunalne do dostarczenia właścicielom nieruchomości pojemników i worków do selektywnej zbiórki odpadów. Uchwała zmieniająca została ogłoszona w dniu 5 sierpnia 2013 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego pod pozycją 4802. W dniu 10 lipca 2013 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa wskazując, że naruszenie to dotyczy limitu wytwarzanych odpadów komunalnych przez jednego mieszkańca w ciągu miesiąca w wysokości 120 litrów. Rada Gminy K. w oświadczeniu z dnia 24 lipca 2013 r. odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismo wraz z oświadczeniem zostało doręczone skarżącemu w dniu 31 lipca 2013 r. Skargę na powyższą uchwałę wniósł skarżący w dniu 30 sierpnia 2013 r. (data nadania przesyłki pocztowej), zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, polegające na wydaniu aktu prawa miejscowego wskazującego przyjęcie średniej ilości i limitu wytwarzanych odpadów przez jednego mieszkańca w ciągu miesiąca w wysokości 120 litrów. Zdaniem skarżącego, wprowadzenie limitu wytwarzanych odpadów jest sprzeczne z zamysłem ustawy o odpadach mającą na celu wyeliminowanie zjawiska negatywnego wpływu odpadów na środowisko. W odpowiedzi na skargę, organ oświadczył, że na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadził limit odbieranych od mieszkańców odpadów komunalnych w zamian za uiszczoną opłatę w wysokości 120l/os/m-c, określoną na podstawie uśrednionych ilości wytworzonych odpadów komunalnych przez jednego mieszkańca z terenu gminy w latach poprzednich. Organ zakwestionował ponadto legitymację skargową R. B. ze względu na brak wykazania przez skarżącego jego indywidualnego i bezpośrednio naruszonego interesu prawnego. Na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. skarżący oświadczył, że jest współwłaścicielem zamieszkiwanej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do kompetencji rady gminy należy stanowienie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji tego organu. Natomiast w myśl art. 6r. ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności ilość odpadów komunalnych odbieranych od właściciela nieruchomości, częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Podejmując akty niższej rangi niż ustawa, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym (por. art. 94 i art. 7 Konstytucji R.P.). Zakres regulacji, która może zostać wprowadzona danym aktem wykonawczym, jest wyznaczany przez przepis upoważniający. Zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Na wstępie należy stwierdzić, że skarga czyni zadość wymogom formalnym i przesłankom jej skuteczności. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy, obciążonym obowiązkami w zakresie utrzymania czystości i porządku (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz adresatem praw i obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi wymienionych w Rozdziale 3a - Gospodarowanie odpadami komunalnymi przez gminę. W konsekwencji posiada interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 50 § 1 p.p.s.a. Ponadto, złożenie skargi poprzedzone zostało pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 52 § 1 p.p.s.a. Skargę złożono w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co bezspornie wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy. (art. 53 § 2 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała, oparta na delegacji zawartej w art. 6r. ust. 3 ustawy, ma określać szczegółowo sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wyliczającej dalej przykładowe zakresy regulacji a to: a) ilość odpadów komunalnych odbieranych od właściciela nieruchomości, b) częstotliwość odbierania odpadów od właściciela nieruchomości, c) sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Oceniając legalność zaskarżonej uchwały na tle tak sformułowanej delegacji ustawowej należy dalej wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy (ust.1) Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności (...) 3) obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi; 4) nadzorują gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym realizację zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości; 5) ustanawiają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej następujące frakcje odpadów: papieru, metalu, tworzywa sztucznego, szkła i opakowań wielomateriałowych oraz odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w tym odpadów opakowaniowych ulegających biodegradacji; 6) tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób zapewniający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, w tym wskazują miejsca, w których mogą być prowadzone zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego pochodzącego z gospodarstw domowych (ust.2). Na podstawie art. 4 ustawy rada gminy uchwala regulamin, który określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących: a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych, 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: 1) wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r. ust. 3, obowiązki te przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi; W rozdziale 3a ustawy "Gospodarowanie odpadami komunalnymi przez gminę" określono następujące zasady: W art. 6c ust. 1 postanowiono, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W ust. 2 wskazano, że rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Dalej zgodnie, z art. 6h ustawy właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Analizując treść zaskarżonej uchwały, Sąd uznał, że jej zapisy nie naruszają powołanych wyżej przepisów ustawy, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 147 § 1 p.p.s.a. W szczególności Sąd nie dopatrzył się w sformułowaniach uchwały, wbrew stwierdzeniu skarżącego i organu, wyznaczenia limitu wytwarzanych odpadów. Jak wskazują zapisy § 2 uchwały, określone w nich zostało jedynie, że odpady komunalne mają być gromadzone w pojemnikach czy też workach o określonych kolorach, o minimalnej pojemności 120 litrów, z wyjątkiem odpadów biodegradowlanych, dla których minimalną pojemność określono na 60 litrów. Zapisy powyższe nie wskazują, żeby ilość pojemników czy worków o wymienionej wyżej pojemności, odbieranych następnie zgodnie z harmonogramem, była ograniczona, tzn. żeby np. co dwa tygodnie miał być odbierany jedynie jeden pojemnik o pojemności 120 litrów zawierający odpady komunalne zmieszane. Również zapisy § 1 ust. 1 uchwały nie zawierają limitu odpadów, które gmina miałaby odbierać za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przepisie tym jest mowa jedynie o średniej ilości wytworzonych odpadów przez jednego mieszkańca w ciągu miesiąca (120 litrów), ale zapis ten nie został w żaden sposób powiązany z ograniczeniem odbioru ilości odpadów przez gminę. Należy też zauważyć, że oprócz zmieszanych odpadów komunalnych, co najmniej raz w miesiącu mają być odbierane odpady określone jako frakcja sucha, odpady biodegradowlne i odpady pozostałe po segregacji. Mając na uwadze minimalną pojemność pojemników czy worków określoną dla ww. rodzajów odpadów należy uznać, że zgodnie z uchwałą, gmina winna odebrać co najmniej 530 litrów odpadów w miesiącu z terenu jednej nieruchomości. Skoro zatem, zarzut skarżącego o wprowadzeniu przez zaskarżoną uchwałę limitu wytworzonych odpadów odbieranych przez gminę w zamian za uiszczoną przez właścicieli nieruchomości opłatę nie znalazł potwierdzenia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.