II SA/Po 932/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Postanowieniem referendarza sądowego z 15 grudnia 2015r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzeczeniem z 18 lutego 2016r. Skarżący T. K. w dniu 20 października 2016r., po raz kolejny, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał na "brak środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika w urzędu, brak dochodu, brak oszczędności, brak pracy z powodu odmowy zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy", "brak dostępu do pomocy oferowanej przez powiatowy urząd pracy oraz pomocy społecznej, która odmówiła przyznania z powodu braku posiadania meldunku i adresu lokalu własnego zamieszkania – których po prostu nie ma". Nadto powołał się na "trudności w znalezieniu pracy z powodu braku tej pracy oraz z powodu braku meldunku formalnego i też adresu lokalu własnego zamieszkania, a także z powodu nieprzyjemnych czynności", opieszałości, naruszenia prawa, które od wielu lat skarży, a także złośliwych pomówień o jego osobie powodujących nieprzychylność wielu osób w tym okolicznych pracodawców, wobec jego osoby. W dalszej części wniosku skarżący wskazał, na brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz brak prowadzenia własnego gospodarstwa domowego. Podał, że brak nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz brak przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, nadto brak majątku. Skarżący wskazał na brak tytułu do uzyskiwania dochodów oraz na brak tego dochodu. Posiada zobowiązania z tytułu pożyczek prywatnych, obecnie w sumie już około [...] zł od znajomych i bliskich osób za wieloletnie utrzymywanie z powodu braku pracy, a przez to dochodu na utrzymanie się. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") odpowiedział pismem z dnia 13 listopada 2016r. W odpowiedzi na każdy z punktów wezwania podał, że wszystko zostało podane w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczonego w dacie 20 października 2016r. i żądał podania podstawy prawnej uzasadniającej żądanie złożenia dodatkowych oświadczeń i wyjaśnień, w tym także podstawy prawnej podania przez skarżącego kosztów ponoszonych przez inne osoby niż tylko skarżący. Udzielił negatywnej odpowiedzi na pytanie dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 §1 pkt 1 a) P.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd wnosząc skargę w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej, skarżący z mocy prawa nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 P.p.s.a.). Wobec powyższego skarżący zwolniony jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia wszystkich kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej - art. 239 §1 pkt 1 a) P.p.s.a. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, co skutkuje umorzeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy w powyższym zakresie (art. 249 a P.p.s.a.). Następnie wskazać należy, że w zakresie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu skarżący składał już wniosek w tym zakresie i został on rozpoznany odmownie, zatem korzysta z przymiotu prawomocności. Ponowny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu winien być więc rozpoznany w oparciu o treść art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części Wojewódzki Sąd Administracyjny ostatecznie uznał, że skarżący powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie podnoszonych przez siebie okoliczności. Natomiast skarżący, mając świadomość stwierdzonych braków w złożonym oświadczeniu majątkowym, nie uzupełnił go o niezbędne informacje. Złożone przez skarżącego oświadczenia nie wyjaśniają okoliczności co do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącego o braku czegokolwiek nie może być uwzględniane bezkrytycznie, tym samym nie jest wystarczające, a konieczność wykazania tych okoliczności ciąży na stronie. Podkreślono, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i może mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie wydatków związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W aktualnym wniosku o prawo pomocy z 20 października 2016r. tak samo jak w poprzednim, skarżący powołał się zwłaszcza na brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, brak dochodów, brak pracy, brak jakiegokolwiek majątku, wartościowych ruchomości i brak oszczędności oraz na brak pomocy ze strony urzędu pracy i pomocy społecznej. Również w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, stwierdził, że wszystkie informacje udzielił we wniosku. Uzupełnienie wniosku ograniczył do polemiki z treścią wezwania i kwestionował podstawę prawną do zobowiązania skarżącego do uzupełnienia wniosku. Skarżący, tak samo jak poprzednio, poza własnymi oświadczeniami, nie udzielił żadnych informacji potwierdzających jego stan rodzinny, majątkowy i finansowy, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych w celu uwiarygodnienia i udokumentowania podnoszonych twierdzeń. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz aktualnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżący nie wykazał, że bieżąca sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Nadal bowiem skarżący odwołuje się jedynie do braku jakichkolwiek środków, uniemożliwiając weryfikację tych twierdzeń. W istocie nadal nie przedstawił żadnych konkretnych danych pozwalających zobrazować rzeczywistą sytuację rodzinną, majątkową i finansową skarżącego, nie wskazuje dowodów, które potwierdzałyby faktyczną sytuację w jakiej się znajduje. Z uwagi na powyższe skoro skarżący nadal nie udziela, wolnych od wątpliwości, pełnych informacji służących ocenie jego sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, to okoliczności istotne dla rozpoznania wniosku po prawo pomocy nie uległy zmianie od daty wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Uznać należy, że brak jest przesłanek do zmiany stanowiska w tym przedmiocie. Jak już wskazywano w postanowieniach wydanych w sprawie rozpoznania pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ma ono charakter wyjątkowy i jest przyznawane osobom, które poza własnymi oświadczeniami wykażą trudną sytuację materialną i brak możliwości pozyskania we własnym zakresie środków na pokrycie kosztów postępowania. W sytuacji skarżącego, który powołuje się jedynie na brak czegokolwiek i uchyla się od udzielenia konkretnych danych zmierzających do merytorycznej oceny jego realnej kondycji finansowej i nie przedstawia jakichkolwiek dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację, nie ma podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Co więcej, z uzasadnień poprzednich postanowień w przedmiocie prawa pomocy skarżący dowiedział się jakie informacje i dane winien podać by jego wniosek mógł być merytorycznie oceniony, co do jego zasadności. Skarżący tego wymogu ponownie nie dopełnił. Wobec powyższego uznać należy, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie, aby skarżącemu przyznać prawo pomocy w części i ustanowić dla niego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. i art. 249a P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska