II SA/Po 933/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2012r. wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. M. i M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012r. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia 1. ustanowić dla A. M. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. M. i M. M. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej przez nich skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w zakreślonym terminie uiścił wpis od skargi w należnej kwocie, a skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca argumentowała, że z uwagi na miesięczne wydatki nie stać jej na opłacenie pomocy prawnej. Wyszczególniła, że za prąd płaci 70 zł, wodę – 15 zł, śmieci – 17,80 zł, podatek od nieruchomości 22 zł, ubezpieczenie PZU 26 zł i 43 zł, telefon – 30 zł, środki czystości – 50 zł, leki - 300 zł, raty za dwa kredyty po 567,90 zł i 565,87 zł, ratę za nagrobek – 276 zł, za opał – 150 zł, łącznie 2.130,53 zł. Pozostałe środki wydają na życie. Skarżąca oświadczyła, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi tylko z mężem. Utrzymują się ze świadczeń emerytalnych skarżącej, w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie i skarżącego – [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie. Posiadają mieszkanie o powierzchni 65 m² oraz piwnicę o powierzchni 21 m², nieruchomość rolną o powierzchni 333,05 m² oraz budynki gospodarcze o powierzchni 24 m². Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżąca przedłożyła decyzje ZUS o wysokości emerytur, potwierdzenie uruchomienia kredytu w kwietniu 2012r. w wysokości 19.856 zł, z miesięczną ratą w wysokości 567,90 zł, decyzje o wysokości podatku od nieruchomości, rachunki za prąd wodę, ścieki, śmieci, dowód wpłaty ubezpieczenia PZU. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym (art. 245 §3 p.p.s.a.) następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Skoro skarżący w sprawie uiścił wpis od skargi, do którego zobowiązani byli oboje skarżący solidarnie, to przyjąć należało, że wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zwolnienie od dalszych ewentualnych kosztów (opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia wyroku 100 zł, wpisu od skargi kasacyjnej 100 zł). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak okoliczności uniemożliwiających skarżącej uiszczenie kolejnych ewentualnych kosztów sądowych niniejszego postępowania. Aktualnie wraz z mężem uzyskują stałe miesięczne świadczenia z ubezpieczenia społecznego w łącznej wysokości [...] zł. netto. Ponoszą terminowo wszystkie koszty koniecznego bieżącego utrzymania, a także raty za dwa kredyty i pożyczkę. Sytuacja finansowa skarżącej i jej męża jest na tyle dobra, że korzystając z jednego kredytu i pożyczki uzyskali w banku kolejny na cztery lata na łączną kwotę 19.856 zł. Oznacza to, że pozytywna sytuacja finansowa skarżącej i jej męża została oceniona przez profesjonalną instytucję finansową. Nadto, skarżąca nie podała przy tym, że zalega z terminowym uiszczaniem swoich wszystkich zobowiązań płatniczych, nawet tych cywilnoprawnych. W tym miejscu należy także podkreślić, że sam fakt korzystania z kredytów i pożyczek oraz ponoszenie z tego tytułu zobowiązań nie może być wystarczającym argumentem dla zwolnienia strony od ponoszenia kosztów zainicjowanego przez nią procesu przed sądem administracyjnym (por. post. NSA z 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, dostępne na www.cbois.gov.pl). Decyzję o zaciągnięciu tych zobowiązań skarżąca podjęła samodzielnie wiedząc o toczącym się postępowaniu administracyjnym i mogąc przewidzieć, że wniesie skargę do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, z oświadczenia skarżącej i dokumentacji źródłowej wynika, że po zaspokojeniu wszystkich niezbędnych wydatków bieżącego utrzymania, skarżąca potrafili zgromadzić wolne środki na poniesienie dalszych ewentualnych kosztów sądowych, zwłaszcza, że obowiązek ich zapłacenia będzie rozłożony w czasie. Skoro skarżąca ma możliwości wygospodarowania wolnych środków finansowych, to winna je w pierwszej kolejności przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy oddalić należy wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z drugiej strony wysokość środków, jakie skarżąca może wygospodarować z uzyskiwanych dochodów nie jest wystarczająca na pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należało zatem przyznać prawa pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska