II SA/Po 935/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. C. działającego przez przedstawiciela ustawowego P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z dnia 25 października 2022r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. postanowieniem z dnia 25 października 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 13 września 2022 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 01 września 2022 r. o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, w składzie. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. wyjaśnił, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 08 lutego 2022 r., nr [...] małoletni K. C. został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres do 31 sierpnia 2024 r. K. C. działający przez przedstawiciele ustawowego P. C. (dalej również jako: "strona") wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. , wnosząc o ustalenie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ II instancji orzeczeniem z dnia 24 marca 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, a rozstrzygnięcie powyższe zostało zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.. Następnie w dniu 01 września 2022 r. pomimo niezakończenia postępowania przed sądem powszechnym strona złożyła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. ponownie wniosek o wydanie orzeczenia. Postanowieniem z dnia 13 września 2022 r., nr [...], Powiatowy Zespół we W. z uwagi na niezakończone postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. zawiesił postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Pismem z dnia 20 września 2022 r. strona złożyła zażalenie na postanowienie Powiatowego Zespołu we W.. Rozpoznając wniesione zażalenie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. wskazał, że zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Ponadto, zgodnie z art. 47714 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie orzeka na podstawie nowych okoliczności, które powstały po dniu wniesienia odwołania a uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do rozpoznania wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności. Z kolei w myśl art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a.") organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności warunkiem rozpatrzenia wniosku o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia jest posiadanie prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności. Strona nie posiada prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności gdyż postępowanie przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. w sprawie ustalenia niepełnosprawności nie zostało zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem. Dla zapewnienia prawidłowości postępowania o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia niezbędne jest uprzednie ustalenie przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności stanu wynikającego z wydanego wcześniej prawomocnego orzeczenia. Podkreślić przy tym należy, że toczące się postępowanie odwoławcze przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powoduje, że wydane przez Wojewódzki Zespół orzeczenie a tym samym i Powiatowy Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności może zostać zmienione lub uchylone przez sąd. Zatem osiągnięcie pewności co do stanu faktycznego wynikającego z wcześniej wydanego orzeczenia o niepełnosprawności może nastąpić wyłącznie na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucam naruszenie: 1. § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności poprzez błędną wykładnię i uznanie, że warunkiem rozpatrzenia wniosku o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia jest posiadanie prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności, w sytuacji gdy taki warunek z ww. przepisu nie wynika, 2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a w zw. z art. 97 § 1 pkt 1-4 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania w sytuacji, gdy brak było podstawy do wydania tego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 124 § 2 K.p.a. oraz art. 107 § 4 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. polegającym na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji w sytuacji niewłaściwego zastosowania norm określonych w przepisach art. 124 § 2 K.p.a. oraz art. 107 § 4 K.p.a. polegającego na pominięciu w treści postanowienia organu I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia i uzasadnienia prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 4. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 oraz art. 10 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zaniechano zbadania całości okoliczności istotnych dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej kolejny wniosek dotyczący stopnia niepełnosprawności (złożony w niniejszej sprawie) złożony został ze względu na znaczącą zmianę stanu zdrowia K. C.. U dziecka zdiagnozowano dystrofię mięśniową. Dziecko wymaga leczenia, rehabilitacji i stałej opieki. W związku z powyższym, ze względu na wystąpienie nowych okoliczności, zasadne było wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w którym dodatkowo uwzględnia się, że K. C. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wydanie takiego orzeczenia było możliwe na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przy czym wbrew twierdzeniom organu II instancji powyższa regulacja nie wskazuje, że warunkiem rozpatrzenia wniosku o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia jest posiadanie prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności. Jak wynika z § 15 ust. 2 rozporządzenia w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Wykładnia językowa i celowościowa powinna prowadzić do wniosku, że złożenie takiego wniosku jest możliwe niezależnie od uprawomocnienia się uprzednio wydanej decyzji. Postępowanie, które toczy się przed Sądem Rejonowym P. w P. nie dotyczy kwestionowania orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Odwołanie dotyczy kwestii wymagania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Uznać należy, że K. C. posiada zatem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i jego przedstawiciel mógł wystąpić z wnioskiem analizowanym w niniejszym postępowaniu. Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniami organów obu instancji, iż zawieszenie postępowania jest zasadne ze względu na oczekiwanie na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego P. w P.. Postępowanie, które toczy się przed ww. sądem pod sygn. akt V U [...] nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sprawa dotyczy postanowienia wydanego przez organ administracji, stąd podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teskt jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, na mocy którego zawieszono postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Podstawę wydania skarżonego postanowienia stanowił art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z jego treścią, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji. W sprawie jest bezspornym, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 08 lutego 2022 r., nr [...] małoletni K. C. został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres do 31 sierpnia 2024 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, a rozstrzygnięcie powyższe zostało zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.. Oznacza to, że decyzja organu odwoławczego nie stała się prawomocna wobec jej zaskarżenia do sądu powszechnego. Nie jest także sporne, iż do daty zawieszenia postępowania postępowanie toczące się przed sądem powszechnym nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Kwestią sporną pozostaje natomiast to, czy postępowanie toczące się przed sądem powszechnym po zaskarżeniu orzeczenia Zespołu Wojewódzkiego z dnia 24 marca 2022 r. stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a w rezultacie czy może stanowić podstawę zawieszenia postępowania toczącego się na wniosek z dnia 01 września 2022 r. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny. I tak, w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2900/16 (publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku złożonego w trybie § 15 ust. 1 rozporządzenia, jest zatem istnienie w obrocie prawnym orzeczenia na czas określony oraz upływ terminu w nim przewidzianego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powyższym wyroku, wskazujące, że pomiędzy zaskarżonym do sądu powszechnego orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz wnioskiem obecnie złożonym istnieje bezpośredni związek. W przypadku zastosowania przez Sąd powszechny rozpoznający odwołanie, art. 47714 § 6 k.p.c., czyli w razie uchylenia orzeczenia organu i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, niepełnosprawny w ogóle nie będzie posiadał orzeczenia, na podstawie którego mógłby wystąpić z wnioskiem o jego zmianę. Wobec powyższego, złożonemu przez skarżącego wnioskowi z 01 września 2022 r. nie mógł zostać nadany dalszy bieg, z uwagi na zagadnienie wstępne (kwestia prawna - ustalenie prawa), które ujawniło się w toku postępowania i jednocześnie ma istotny związek z prowadzoną sprawą. I tak, w sytuacji wyeliminowania poprzedniego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu, brak będzie podstaw do uznania zasadności wniosku o wydanie ponownego orzeczenia. Nie można bowiem wydać ponownego orzeczenia, gdy nie istnieje wcześniejsze orzeczenie o niepełnosprawności. Natomiast w sytuacji zmiany orzeczenia przez sąd powszechny, wydane przez organ nowego orzeczenia na skutek rozpoznania kolejnego wniosku skarżącego, nosiłoby wadę w postaci odmiennego rozstrzygnięcia aniżeli w ustalonym przez sąd powszechny wyroku. W świetle powyższych rozważań uznać należało, że postępowanie toczące się w sprawie odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu stanowi okoliczność obligującą organy administracji do zwieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a Z tych względów, stosownie do art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.