II SA/Po 938/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-11-19
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Barbara Drzazga, Maria Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nigdy nie podjęła zatrudnienia, ale sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego powodu nie może podjąć pracy, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjmując, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia jest spełniona tylko przez osoby, które faktycznie zrezygnowały z podjętej już pracy. Taka interpretacja jest niezgodna z konstytucyjną zasadą równości. Sąd stwierdził, że sam fakt sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, który skutkuje niemożnością podjęcia lub kontynuowania pracy zarobkowej, jest wystarczający do spełnienia tej przesłanki, niezależnie od tego, czy osoba opiekująca się wcześniej pracowała, czy też nigdy nie podjęła zatrudnienia.Stan faktyczny
Skarżąca E.H. ubiegała się o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ nigdy wcześniej nie pracowała zawodowo. Skarżąca argumentowała, że pobierała wcześniej świadczenie pielęgnacyjne i stan zdrowia męża nadal wymaga stałej opieki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i określił, że decyzja ta nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 16a w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3, art. 24 ust. 1 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) na skutek wniesionego odwołania, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2014 r., którą organ I instancji na podstawie art. 16a, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 20, art. 24 ust. 1 i ust. 2a, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 25 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r, poz. 567) oraz § 7 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 30) - odmówił E. H. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. H. z powodu braku faktycznej rezygnacji z zatrudnienia.
Kolegium Odwoławcze w motywach rozstrzygnięcia wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż J. H. orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] marca 2010r. został zaliczony jako osoba niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji do dnia 31 marca 2013r., a następnie orzeczeniem z [...] lutego 2013r. mąż skarżącej został zaliczony jako osoba niezdolna do pracy oraz trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Tym samym legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z E.H. Decyzją SKO z [...] grudnia 2010r. skarżąca korzystała z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem na okres od 01 października 2010r. do 31 marca 2013r.
Organ odwoławczy ustalił, że mąż skarżącej wymaga stałej opieki, a jedyną osobą która tą opiekę może sprawować jest żona, która z uwagi na zły stan zdrowia męża nie może pracować. Skarżąca w 2012r. nie uzyskała żadnego dochodu, jej mąż uzyskał dochód w wysokości [...]zł. Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Skarżąca nie pracuje zawodowo i nigdy nie pracowała, nie jest również zarejestrowana w urzędzie pracy. Mąż otrzymuje emeryturę z ZUS, która jest głównym źródłem utrzymania rodziny. Stan zdrowia męża skarżącej wymaga pomocy osoby drugiej w codziennym życiu w zakresie niektórych czynności życiowych, sam porusza się po mieszkaniu i najbliższym otoczeniu. Mimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności jest osobą zdolną do samoobsługi.
Ustalony zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi [...]zł na osobę miesięcznie i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Organ I, jak i II instancji uznał, iż wnioskodawczyni ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do nabycia tego prawa - nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Nigdy bowiem nie pracowała zawodowo.
Organy stwierdziły, że tak ustalone okoliczności są wystarczające, aby uznać, że w badanej sprawie przesłanka rezygnacji wnioskodawczyni z zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, nie została spełniona.
E.H. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismem doręczonym do organu 31 lipca 2014. oraz uzupełniającym pismem doręczonym 4 sierpnia 2014r.,
domagając się uchylenia decyzji obu organów i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Argumentowała, że pobierając świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed nowelizacją ustawy, spełniła przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nadto 25 lutego 2013r. mąż ponownie został uznany za niezdolnego do pracy i trwale niezdolnego do egzystencji. Do 31 marca 2013r. wypłacono jej zasiłek opiekuńczy. Na skutek wniesionego wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy pracownik pomocy społecznej dokonał nieuzasadnionej odmiennej oceny stanu zdrowia męża skarżącej czego skutkiem była odmowa przyznania świadczenia. Podkreślała, że stan zdrowia męża nadal wymaga pomocy osoby trzeciej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania skarżącej E. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] lutego 2013r., w którym został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy oraz niezdolnego do samodzielnej egzystencji.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 – zwana dalej: "ustawa nowelizującą") i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z art. 16a ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organ I instancji przyjął, że w przedmiotowej sprawie świadczenie to nie przysługuje, gdyż brak jest powodu do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, a istniejącą koniecznością opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem. Skarżąca nigdy bowiem nie podjęła zatrudnienia, gdy mąż zachorował opiekowała się nim. Kolegium podkreślało, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie tego świadczenia powiązano jedynie z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. Ponadto – jak wynika z akt sprawy - skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne do 31 marca 2013 r., kiedy to wygasało orzeczenie o niezdolności do pracy i niezdolności do egzystencji męża skarżącej. Przy czym zauważyć należy, że mąż skarżącej z dniem 25 lutego 2013r. uzyskał kolejne orzeczenie o niezdolności do pracy i trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji bez ograniczenia czasowego na przyszłość.
Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ocenie Sądu prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Mianowicie, w rozpoznawanej sprawie organy dokonując wykładni art. 16a ust. 1 ustawy przyjęły, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 1 ustawy sprzed nowelizacji), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie - zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).
Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagradzaniem (rekompensatą) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to właśnie Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). A zatem to sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, i nie ma tu żadnego znaczenia czy osoba opiekująca się zrezygnowała z trwającego zatrudnienia czy też w ogóle z samego podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu, byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny podejmowanie przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować dla spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem w istocie nie jest podjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, której konsekwencją jest niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.
Reasumując, w ocenie Sądu nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia - nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".
Potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego (wyr. TK z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13, publ. OTK-A 2013/9/134, Dz. U. poz. 1557). W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować". Trybunał uznał za naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych, naruszając ich bezpieczeństwo prawne oraz bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych. Trybunał wskazał, że "pułapka prawna" polega w tej sprawie na tym, że obywatel, opierając się na ustanowionych przez ustawodawcę przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do stabilności przepisów prawa, dokonał istotnych wyborów życiowych, nie podejmując pracy zarobkowej lub rezygnując z zatrudnienia, a następnie - w rezultacie wygaśnięcia decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie niespełniania nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, czy choćby specjalnego zasiłku opiekuńczego - utracił prawo do pobierania świadczenia i nie jest w stanie, ze względu na wcześniejszą rezygnację i trudną sytuację na rynku pracy, uzyskać ponownie zatrudnienia".
Z kolei postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: czy art. 16a ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przywołał m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku opierający się na założeniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje także osobom, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.
Trybunał Konstytucyjny w dalszej części swego orzeczenia stwierdził, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".
Zatem rzeczą sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie, która pobierała zasiłek pielęgnacyjny na podstawie decyzji, która wygasła z dniem 31 marca 2013r. było dokonanie spośród możliwych sposobów wykładni art. 16a ust. 1 ustawy takiego, który przyniósłby rezultat zgodny z przepisami Konstytucji RP. Przedstawiona na wstępie rozważań prawnych w niniejszym uzasadnieniu interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy do rezultatu takiego prowadzi.
W tym miejscu należy także rozważyć kwestię znaczenia nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567). Zgodnie z art. 17 pkt 2 tejże ustawy, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przybiera od dnia 1 stycznia 2015 r. następujące brzmienie: "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Przywraca się zatem uszczegółowienie przesłanek nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego znajdujące się uprzednio wśród przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r.). Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę należy zmianę tę uznać za zabieg ustawodawczy mający na celu usunięcie rozbieżności w orzecznictwie, do których doprowadziła ustawa nowelizująca z dnia 7 grudnia 2012 r. przez ograniczenie określenia przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego do sformułowania: "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W istocie zmiana ta precyzuje jedynie treść przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w zgodzie z normami konstytucyjnymi. Jak wspomniano bowiem wyżej, na niekonstytucyjne skutki możliwej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzącej do utraty praw słusznie nabytych, zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r.
Mając powyższe na uwadze zupełnie chybiony jest argument organów, że w niniejszej sprawie nie ziściła się przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnych mężem z tego powodu, że skarżąca nigdy nie podjęła aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie okoliczność ta jest bez znaczenia, skoro skarżąca z uwagi na opiekę nad mężem nie pracowała i z uwagi na legitymowanie się jej męża orzeczeniem o niezdolności do pracy i trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji pobierała świadczenie pielęgnacyjne.
To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia, czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 01.01.2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nadto zauważyć, należy, że niedopuszczalne są samodzielne oceny organów administracji dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej i stwierdzenia, że pomimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności jest on osobą zdolną do samoobsługi. Wiążące jest bowiem orzeczenie Lekarza Orzecznika stwierdzające niezdolność do pracy i trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Nadto wydanie przez lekarza takiego orzeczenia jest przesłanką uprawniającą do ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy.
W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium Odwoławczego, jak orzeczono w punkcie I wyroku. W pkt II wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny określonych w art. 16a ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię tego przepisu, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 p.p.s.a. Zwrócić także należy uwagę na wejście w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014, poz. 567), która realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt K 27/13 wprowadziła dla osób, jeżeli spełniają warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., nowy rodzaj świadczenia rodzinnego - zasiłek dla opiekuna. Istnieje konieczność sprawdzenia, czy skarżąca o taki zasiłek ubiegała się i czy nie został skarżącej na jej wniosek przyznany, skoro w skardze także wnosiła o przyznanie jej prawa do zasiłku dla opiekuna. Zasiłek ten i specjalny zasiłek opiekuńczy są świadczeniami, które wykluczają się bowiem wzajemnie. Gdyby zatem zasiłek dla opiekuna skarżącej w istocie przyznano to rzeczą organu administracji byłoby umorzenie postępowania w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło