II SA/Po 94/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2013 r. wniosku o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi L. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. /-/ W.Batorowicz L. L. w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że w zaistniałej sytuacji, gdy "chodzi wręcz o [jej] życie, zasadnym jest [...] wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia" w sprawie dotyczącej przymusowego skierowania jej do domu pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych. W skardze wskazała na swój podeszły wiek (84 lata) i brak zagwarantowanej pomocy prawnej ze strony organów, jako przeszkodę do zachowania terminu do wniesienia odwołania w terminie, zarazem zaznaczyła, że starość to nie choroba, a nigdy nie była leczona psychiatrycznie. Wyznaczony dla strony w ramach przyznanego jej prawa pomocy pełnomocnik procesowy nie wypowiedział się co do wniosku skarżącej, pomimo zawiadomienia go w dniu 10 kwietnia 2013 r. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wspomniana instytucja dotyczy aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza zaś "(...) spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowisku określonemu w nim jako odpowiedni." (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 295). Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie nadaje się do wykonania ani też nie wymaga takiego wykonania. Postanowienie to nie przyznaje stronie żadnych uprawnień ani nie nakłada na nią żadnych obowiązków podlegających wykonaniu. Postanowienie to wywołuje jedynie skutki procesowe, a zatem nie może być objęte wnioskiem o udzielnie ochrony tymczasowej. Ponadto należy wspomnieć, że art. 61 § 3 p.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Niemniej jednak, przyjmując nawet dopuszczalność wstrzymania w niniejszym postępowaniu w sprawie ze skargi na akt o charakterze procesowym wykonania decyzji organu I instancji – co nie jest w orzecznictwie jednolicie oceniane ze względu na odmienne interpretowanie zawartego w art. 61 § 3 p.p.s.a. pojęcia "w granicach tej samej sprawy" (por. postanowienia NSA z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 138/12 i z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2602/12 oraz odmienne stanowisko w postanowieniu NSA z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2683/12; orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) – stwierdzić należy, że wniosek sformułowany przez stronę, aktualnie reprezentowaną przez adwokata z urzędu, nie zawiera ani wyraźnie ani w sposób dorozumiany określonego żądania wstrzymania decyzji organu I instancji merytorycznie rozstrzygającej sprawę. W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek odpowiedniego określenia żądania dotyczącego ochrony tymczasowej i przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Niewskazanie we wniosku okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (tak J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2., LexisNexis, Warszawa 2006 r., s.189; por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 – orzeczenie dostępne jw.). Wprawdzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono również pogląd, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie w pełni opiera na zasadzie skargowości, zatem może być uwzględniony nie tylko wówczas, gdy strona go odpowiednio uzasadni (por. postanowienie z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 – orzeczenie dostępne jw.), jednakże postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, w konsekwencji sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku, mając na uwadze całokształt okoliczności wynikających z akt sprawy. Tylko tytułem wzmianki Sąd również zauważa, że w skardze został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Ze swej istoty adresatem takiego wniosku może być tylko organ II instancji (tu: Samorządowe Kolegium Odwoławcze, za pośrednictwem którego została wniesiona skarga w niniejszej sprawie), który powinien rozważyć formalną dopuszczalność i terminowość złożenia takiego wniosku (zawartego w skardze), a w razie jego pozytywnej weryfikacji rozpatrzyć wniosek merytorycznie, na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ W.Batorowicz