II SA/Po 94/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2014r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z [...] 2014r. ([...]) Starosta [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b, art. 2 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2013r. poz. 674 ze zm.) orzekł o uznaniu J. J. od dnia 2 lipca 2014r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania J. J. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż J. J. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w K. w celu rejestracji jako bezrobotna. Wyżej wymieniona w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania odbyła przez 365 dni (w okresie od 1 lipca 2013r. do 30 czerwca 2014r.) staż w związku z uczestnictwem w projekcie [...] Nr [...] "[...]" współfinansowanego ze środków Z Europejskiego Funduszu Społecznego i budżetu Państwa, którego beneficjentem jest Miasto K. Zdaniem organu wobec J. J. nie można zastosować art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem nie była ona zatrudniona, lecz odbywała staż na podstawie umowy o staż bez nawiązywania stosunku pracy i otrzymywała z tego tytułu stypendium stażowe a nie wynagrodzenie za pracę. Ponadto J. J. otrzymała stypendium w wysokości: - od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2013r. 1580,- zł miesięcznie; - od 1. Stycznia 2014r. do 30 czerwca 2014r. 1680,- zł miesięcznie. Minimalne wynagrodzenie za pracę kształtowało się tymczasem na poziomie: - w 2013r. 1600 zł; - w 2014r. 1680 zł. Stypendium J. J. było wolne od podatku dochodowego w zakresie zwolnienia przedmiotowego, (art. 21 ust. 1 pkt 136 i 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem organu J. J. nie spełniła tym samym, wymogu wskazanego w art. 71 ww. ustawy, iżby osiągany przychód (stypendium) był równy lub wyższy wysokości najniższego wynagrodzenia. Drugą przesłanką jaką należy spełnić by uzyskać zasiłek dla bezrobotnych zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jest opłacanie składek na Fundusz Pracy od kwot wynoszących co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. W przypadku J. J. nie opłacano składek na Fundusz Pracy, ponieważ w katalogu osób, od których istnieje obowiązek odprowadzenia takich składek od wysokości wynagrodzenia pracownika pełnoetatowego na mocy art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie uregulowano kwestii naliczania i odprowadzania składki na Fundusz Pracy od stypendium za straż finansowany ze środków europejskich, natomiast dochód z tytułu odbywania stażu uzyskany jest przez uczestników na podstawie umowy o odbywanie stażu, która nie jest umową o pracę. Z tych względów organ uznał, iż J. J. nie spełnia wymogów od których uzależniona jest możliwość przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. J. podnosząc, iż w jej przypadku podmiot wypłacający jej stypendium z tytułu odbywania stażu był zobligowany do opłacenia składek na Fundusz Pracy, ponieważ od stypendium były opłacane składki na ubezpieczenie emerytalno rentowe. Skoro składka na Fundusz Pracy nie była odprowadzana, to znaczy, że skorzystano z art. 104b ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym Pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy. J. J. podniosła również, iż zarówno w 2013r jak i w 2014r. wypłacano jej stypendium w kwocie wyższej aniżeli kwota najniższego wynagrodzenia. Decyzją z [...] grudnia 2014r. ([...]) Wojewoda Wielkopolski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji Starosty z [...] 2014r. wskazując, że argumentację tę podziela, w szczególności co braku przesłanek do przyznania J. J. zasiłku dla bezrobotnych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła J. J. powtarzając argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji z [...] 2014r. W odpowiedzi na skargę wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie dalszych rozważań wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie administracyjnej była interpretacja przepisu art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy i ustalenie czy skarżącej przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych w oparciu o ten przepis, skoro w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania odbywała ona przez 365 dni staż w związku z uczestnictwem w projekcie [...] Nr [...] "[...]", współfinansowanym z środków Europejskiego Funduszu Społecznego i budżetu Państwa, którego beneficjentem jest Miasto K. Zgodnie z ww. przepisem prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych. Art. 71 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przewiduje dodatkową przesłankę od której uzależniona jest możliwość przyznania zasiłku dla bezrobotnych, wskazując, że świadczenie to przysługuje jeżeli: osoba ubiegająca się, w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) była zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, b) wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, c) świadczyła usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, d) opłacała składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, e) wykonywała pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, f) wykonywała pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, g) opłacała składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie niewymienionym w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia, h) była zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant, i) była zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia do 365 dni, o których mowa powyżej zalicza się między innymi również okresy niewymienione w art. 71 ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r, poz. 121) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w kontekście przedstawionych w skardze zarzutów należy zauważyć, iż wbrew zawartemu w uzasadnieniu decyzji Wojewody zapewnieniu, iż dokonał wnikliwej analizy sprawy, próżno szukać jakiegokolwiek odniesienia do postawionego w odwołaniu bardzo konkretnego zarzutu, iż Starosta [...] w sposób nieprawidłowy ustalił, iż w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2013r. J. J. otrzymywała stypendium w kwocie niższej niż wysokość najniższego wynagrodzenia. Powyższe stanowi niewątpliwie naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji z 17 grudnia 2014r. Odnosząc się do merytorycznej oceny tej kwestii przedstawionej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, (a zaakceptowanej przez Wojewodę Wielkopolskiego), Sąd uznał, iż nie ma racji Starosta [...] wskazując, iż skarżąca otrzymywała w 2013 roku stypendium w wysokości poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia, które wynosiło 1600,- zł brutto. Otóż minimalne wynagrodzenie brutto to kwota wynagrodzenia przed odliczeniem składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczkę na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych. W 2013r. dla kwoty minimalnego wynagrodzenia brutto 1600,- zł były to następujące kwoty: - składka na ubezpieczenie społeczne: 219,36 zł; - składka na ubezpieczenie zdrowotne: 124,26 zł; - zaliczka na podatek dochodowy: 75,- zł. Zatem minimalne wynagrodzenie netto wynosiło w 2013r : 1181,38 zł. Nawet uwzględniając fakt, iż od stypendium należnego skarżącej nie pobierano zaliczki na podatek dochodowy, wypłacana jej suma 1580,- zł stanowiła kwotę po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W rzeczywistości więc kwota brutto stypendium skarżącej wynosiła w 2013r. 2029,51 zł, (k. 12 akt sądowych). Powyższe wskazuje, że warunek wskazany w art. 71 ust. 2 pkt. 4 ustawy o promocji zatrudnienia był w przypadku skarżącej spełniony, ponieważ wysokość jej stypendium brutto 2029,51 zł znacznie przekraczała kwotę minimalnego wynagrodzenia brutto (1600,- zł) obowiązującego w 2013r. Drugą wymienioną w art. 74 ust. 2 pkt 4 przesłanką, jakiej nie dopatrzyły się organy, a od spełnienia której uzależnione jest przyznanie zasiłku dla bezrobotnych, jest konieczność odprowadzania w okresie zatrudnienia - lub równoważnej z zatrudnieniem działalności – składek na Fundusz Pracy. Co do tej kwestii zauważyć należy, iż organ I instancji zamiast dokonać samodzielnie wykładni przepisów i ocenić, czy w zakresie odbywanego przez J. J. stażu istniała konieczność odprowadzenia składek na Fundusz Pracy, prowadził korespondencję z beneficjentem programu czyli Miastem K. oczekując wyjaśnienia przez tę gminę przedmiotowej kwestii. Starosta skupił się w istocie na okoliczności faktycznej, iż w przypadku J. J. składki na Fundusz Pracy nie były faktycznie opłacane i bardzo ogólnie argumentował w uzasadnieniu decyzji z [...] 2014r., że skarżąca nie jest osobą należącą do katalogu osób wymienionego w art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia. Dla Sądu nie budzi wątpliwości, iż to czy składki na fundusz Pracy były faktycznie odprowadzane czy też nie, jest okolicznością o znaczeniu drugorzędnym. Istotne jest wyłącznie to, czy obowiązek taki w przypadku stażysty istniał zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na podstawie art. 104. ustawy o promocji zatrudnienia obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, (...) opłacają: 1) pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby: a) pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym, b) wykonujące pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, c) wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz za osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, d) wykonujące pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, e) pobierające stypendia sportowe, f) otrzymujące świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym, świadczenie górnicze lub górniczy zasiłek socjalny lub wynagrodzenie przysługujące w okresie świadczenia górniczego, stypendium na przekwalifikowanie lub kontraktu szkoleniowego - przewidziane w odrębnych przepisach, g) za żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy niespełniających warunków do nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej, za których, po zwolnieniu ze służby lub rozwiązaniu stosunku pracy, odprowadzono składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od uposażenia lub wynagrodzenia wypłaconego w okresie służby lub stosunku pracy na podstawie przepisów odrębnych, h) za funkcjonariuszy, którzy w chwili zwolnienia ze służby spełniają jedynie warunki do nabycia prawa do policyjnej renty inwalidzkiej, w przypadku przekazania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe; 1a) (uchylony) 2) rolnicze spółdzielnie produkcyjne, spółdzielnie kółek rolniczych lub spółdzielnie usług rolniczych - za swoich członków, z wyjątkiem członków, którzy wnieśli wkład gruntowy o powierzchni użytków rolnych większej niż 2 ha przeliczeniowe; 3) inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyjątkiem: a) duchownych, b) pobierających na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłek stały, c) pobierających na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ca) pobierających na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna, d) podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, e) żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej, f) odbywających zastępcze formy służby wojskowej, g) przebywających na urlopach wychowawczych oraz pobierających zasiłek macierzyński, h) pobierających świadczenie szkoleniowe, o którym mowa w art. 70 ust. 6, i) osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, j) osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Analiza ww. przepisu a w szczególności pkt. 3 ustępu 1 wskazuje, iż osoba nienależąca do katalogu osób wymienionych w art. 104 ust. 1 pkt 1 i 2, która w związku ze swoją aktywnością uzyskuje przychód co najmniej równy minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, stanowiący podstawę do ustalenia składki na ubezpieczenie emerytalno rentowe, podlega również obowiązkowi uiszczenia składki na Fundusz Pracy. Przepis ten nie zawiera żadnego wyłączenia dotyczącego stażystów, nie wskazuje również aby działalność podlegająca "oskładkowaniu" na Fundusz Pracy musiała stanowić świadczenie pracy. Zdaniem Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że przepis ten dotyczy również stażystów, o ile spełniają wskazane w nim warunki. Reasumując stwierdzić należy, iż stażysta uzyskujący stypendium w wysokości co najmniej równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, stanowiące podstawę do ustalenia składki na ubezpieczenie emerytalno rentowe, podlega również obowiązkowi uiszczenia składki na Fundusz Pracy. Stażysta uzyskujący stypendium, od którego opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne i składki na Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, może ubiegać się o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych, (art. 71 ust. 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy, (Dz. U. z 2013r. poz. 674 ze zm). Stwierdzając powyższe Sąd zważył, iż orzekające w sprawie organy naruszyły przepis prawa materialnego – art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy, a naruszenie to miało oczywisty wpływ na treść zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił również poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] 2014r, (pkt. I wyroku). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd nie miał możliwości orzec o obowiązku zwrotu kosztów sądowych, zważywszy, iż skarżąca żądania takiego nie zawarła w skardze. Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta [...] będzie zobligowany ponownie rozpoznać sprawę J. J., uwzględniając zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu interpretację przepisów i wnioski Sądu.