II SA/Po 945/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgodny na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. i J. B. wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Nie posiadają wykształcenia prawniczego i nie są w stanie sami prowadzić niniejszej sprawy. Oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci. Posiadają dom o powierzchni [...] m² o wartości około [...]zł położony w miejscowości B. oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Nadto posiadają traktor i przyczepę oraz oszczędności w gotówce w wysokości [...] zł. Skarżący podał, że prowadzi produkcję zwierzęcą, z której dochód miesięczny wynosi [...] zł miesięcznie i ma na utrzymaniu całą rodzinę. Skarżący wyszczególnili, że ponoszą stałe koszty utrzymania (żywność, opłaty za media, odzież i paliwo) na łączną kwotę [...]zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący zostali oddzielnie wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwania prawidłowo doręczone skarżącym w dniu 16 stycznia 2017r. (k. 57, 58 akt sąd.) pozostały bez odpowiedzi. W dniu 26 stycznia 2017r. uiszczono tytułem opłaty za skargę kwotę w wysokości [...] zł. Skarżący zostali zobowiązani przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (rodzice, dziadkowie, rodzeństwo) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano do podania, rodzaju i wielkości prowadzonej produkcji rolnej, w tym wartości ze sprzedaży brutto, kosztów prowadzonej działalności, wysokości dopłat do produkcji rolnej. Zobowiązano także do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskują skarżący i wszyscy członkowie rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżących w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawcy realnie rozporządzają. Zobowiązano też skarżącego do podania szczegółowych informacji o posiadanych nieruchomościach i samochodach. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżących i rodziny, oraz ich udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżący rzeczywiście dysponują. Skarżący nie udzielili żadnej odpowiedzi, nie złożyli żadnych oświadczeń, nie przedłożyli także dokumentacji źródłowej, co do sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a takimi osobami w niniejszej sprawie są skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawców. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano ich do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżących, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składają osoby fizyczne, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawców. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że skarżący zadeklarowali oszczędności w kwocie [...]zł. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożyli żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i rodzinnego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać ich na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części. Sprecyzowania i potwierdzenia wymagało zatem, ustalenie stanu rodziny, wszystkich i rzeczywistych dochodów skarżących i rodziny oraz kosztów ich utrzymania. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżących i rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej skarżących. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżących, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska