II SA/Po 946/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 16 akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie stać go na ich pokrycie. Według załączonego zestawienia jego dochód roczny w 2014r. wynosił [...] zł, strata do września 2015r. wyniosła [...] zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że jedynym dochodem rodziny jest działalność gospodarcza skarżącego, z której miesięczny przeciętny dochód w 2014r. wynosił [...] zł, w 2015r. jest strata. Żona skarżącego nie pracuje, dzieci też nie uzyskują dochodów. Nadto skarżący oświadczył, że miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wynoszą [...] zł. W części dotyczącej posiadanego majątku skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m², grunt rolny o powierzchni [...] ha, który jest uprawiany. Posiada samochód [...] z 2004r. do obsługi firmy oraz samochód osobowy [...] z 2007r. Skarżący posiada kartę kredytową do kwoty [...]zł. Do wniosku skarżący załączył zestawienie przychodów z działalności gospodarczej oraz wydatków za 2014r., z którego wynika że posiada 90% udziałów w tej działalności i jego dochód wyniósł [...]zł. Załączył także zestawienie roczne za 2015r. z którego wynika, że strata miała miejsce w miesiącu styczniu, lutym i wrześniu, a w miesiącach od marca do sierpnia z działalności skarżący osiągnął zysk. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący podał, że nie posiada żadnych lokat, korzysta z firmowej karty kredytowej z limitem do [...] zł (aktualnie wykorzystał [...]zł.), z prywatnej karty kredytowej z limitem do kwoty [...]zł (wykorzystał [...]zł.). Terminowo płaci raty z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup sprzętu AGD w [...] [...] zł i [...] [...]zł. Nie ma żadnych zająć komorniczych. Posiada nieruchomość – dom mieszkalny, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, drugą nieruchomość gdzie prowadzi działalność gospodarczą oraz kolejną nieruchomość gdzie nie jest prowadzona działalność gospodarcza i która nie jest wynajmowana - pustostan. Skarżący podał, że od kwietnia 2011r. zatrudnia jednego pracownika. Z działalności rolniczej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Otrzymuje dopłaty, które w 2014r. wyniosły łącznie około [...]zł. Stałe koszty utrzymania rodziny wynoszą łącznie [...]zł. Skarżący podał, że wraz z nim zamieszkują jego rodzice, którzy otrzymują świadczenia emerytalne – matka [...]zł oraz 10% udziału w firmie skarżącego, ojciec [...]zł. miesięcznie. Nadto skarżący ponosi koszty leków oraz rehabilitacji i związane z tym koszty dojazdów. Skarżący powtórzył, że mieszka z żoną oraz dwójką dzieci. Ma samochód [...]z 2004r. do obsługi firmy oraz samochodów osobowy [...]z 2004r. Skarżący przedłożył kserokopie: - raporty kasowe za okres od lipca do października 2015r. obrazujące wysokość dziennej sprzedaży, - PIT-36 za 2014r. skarżącego, z którego wynika jego przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania [...]zł. i dochód brutto [...]zł - dowody zapłaty ubezpieczenia KRUS, rat pożyczkowych, kosztów mediów, podatku od nieruchomości, wynagrodzenia pracownika, - PIT-36 za 2014r. matki skarżącego, która uzyskała przychód z tytułu emerytury i 10 % działalności gospodarczej w łącznej wysokości [...]zł, poniosła koszty jego uzyskania [...]zł, łączny dochód brutto wyniósł [...] zł. - wyciągów z rachunku bankowego w [...] Banku z saldem na dzień 31 maja 2015r. w wysokości [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł), 30 czerwca 2015r. [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł), 31 lipca 2015r. [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł), na dzień 31 sierpnia 2015r. [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł), 30 września [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł), 31 października 2015r. [...]zł (wpływy [...]zł, obciążenia [...]zł). - deklaracji VAT za okres od stycznia do października 2015r. - wyciągów z rachunku bankowego w [...] BP z dodatnim saldem oraz w Banku [...], w którym obsługuje działalność rolniczą z obrotami w wysokości średnio [...]zł (saldo na 30 października 2015r. [...]zł). Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której aktualne na październik rozliczenie księgowe wykazuje stratę. Jakkolwiek działalność jest kontynuowana, generuje na bieżąco przychody rzędu około [...]zł miesięcznie, jest więc to działalność opłacalna. Pomimo straty skarżący ma środki za poniesienie kosztów zatrudnienia jednego pracownika. W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy działalność ta jest nadal kontynuowana. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych). Koszty przewyższające przychód w istocie skarżący poniósł. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. post. NSA z 25 września 2012r., sygn. akt I GZ 228/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Z przedłożonej dokumentacji oraz oświadczeń skarżącego wynika, że nie ma żadnych zaległości płatniczych, ani egzekucji komorniczych, terminowo reguluje wszystkie należności rodziny, w tym [...] zł miesięcznie na zakup odzieży i obuwia. Zauważyć przy tym należy, że skarżący wraz ze swoją rodziną zamieszkuje z rodzicami, zatem koszty utrzymania domu rozkładają się na dwie rodziny. Skarżący uzyskuje również dodatkowe dochody z działalności rolniczej i z dopłat z ARiMR. Nadto skarżący dysponuje trzema rachunkami bankowymi, co wieże się z dodatkowymi kosztami ich prowadzenia, które skarżący ponosi. W okresie ostatnich 6 miesięcy na rachunkach bankowych salda były dodatnie i skarżący dysponuje wolnymi środkami, także w kartach kredytowych, w wysokości pozwalającej pokryć koszty sądowe niniejszego postępowania w całości. Nadto skarżący, prócz domu i nieruchomości, gdzie aktualnie prowadzi działalność gospodarczą, posiada trzecią wolną nieruchomość, którą może wydzierżawić lub sprzedać. Ma więc możliwości pozyskania dodatkowych środków. Posiadanie nieruchomości jest bowiem negatywną przesłanką przyznania prawa pomocy, stanowi bowiem wartościowym majątek nieruchomy, który pozwala na uzyskanie dodatkowych środków finansowych, w tym na zapłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania sądowego oraz realnych możliwości majątkowych i zarobkowych wnioskodawcy wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania rodziny. Tych przesłanek przyznania prawa pomocy skarżący nie wykazał. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska