II SA/Po 950/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skarg A. J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A" z siedzibą w P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...), (...), (...) w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych; oddala skargi. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ W. Batorowicz Wnioskiem z dnia 04 czerwca 2009 r. A. J. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "A" z siedzibą w P. zwróciła się do Urzędu Miasta Poznania o przywrócenie terminu do wniesienia II raty opłaty za wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalu położonym w P. przy ul. (...) (nr zezwoleń: (...), (...), (...)). Uzasadniając powyższy wniosek wskazano, że z uwagi na obłożną chorobę wnioskodawczyni, udokumentowaną stosownymi zaświadczeniami lekarskimi, niemożliwe stało się uiszczenie opłaty w zakreślonym przez ustawę terminie. Tym samym płatność została uregulowana z naruszeniem terminu w dniu (...) czerwca 2009 r. Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...), Prezydent Miasta P. nie uwzględnił wniosku A. J. o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty II raty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży przy ul. (...) w P. Organ wskazał, że zgodnie art. 111 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wnoszona na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach, w terminie do 31 stycznia, 31 maja oraz 30 września danego roku kalendarzowego. Terminy do dokonania opłaty za zezwolenie są terminami materialnymi, nieprzywracalnymi, dlatego też przywrócenie terminu do wniesienia opłaty uznać należało za niedopuszczalne. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. J. podtrzymując, że nieziszczenie opłaty było konsekwencja choroby, na którą zapadła. Wskazano, że wniosek o przywrócenie terminu spełniał wymogi określone w przepisach prawa, czynność, której wnioskodawczyni uchybiła, została dokonana zaraz po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej jej dokonanie opłaty, zaś brak przywrócenia terminu pociągnie dla skarżącej daleko idące skutki związane z pozbawieniem jej licencji na sprzedaż napojów alkoholowych. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń: (...) wydanego w dniu (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5%; (...) wydanego w dniu (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18 % oraz (...) wydanego w dniu (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18%. Postanowieniem z dnia (...) lipca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. o nieuwzględnieniu wniosku o przywróceniu terminu do uiszczenia opłaty. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podkreślono, że termin do wniesienia opłaty jest terminem materialnym, nie podlegającym przywróceniu. Decyzjami z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...) (A), (...) (B) oraz (...) (C), Prezydent Miasta P. stwierdził wygaśnięcie z dniem (...) czerwca 2009 r. kolejno zezwoleń nr (...) z dnia (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5%; (...) z dnia (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18 % oraz (...) z dnia (...) grudnia 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18%, wydanych dla A. J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A" z siedzibą w P. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia wskazano, że wobec nieuiszczenia w ustawowo zakreślonym terminie II raty opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, organ na podstawie art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zobowiązany był do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na podawanie alkoholu w lokalu pod adresem ul. (...) w P. Odwołanie od powyższych decyzji wniosła A. J. reprezentowana przez radcę prawnego A. Z., zarzucając jej naruszenie art. 18 ust. 12 pkt 5 oraz art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jak również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podtrzymano argumentację dotyczącą braku uiszczenia stosownej opłaty w terminie przewidzianym ustawowo oraz podano, że wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w istocie stoi w sprzeczność z aksjologiczną wykładnią ustawy o wychowaniu w trzeźwości, bowiem w istocie skutkuje pozbawieniem organu środków na wykonanie celów nałożonych w powyższej ustawie. Podkreślono, że wymagana opłata, choć po terminie, została jednak wniesiona, co nie może uzasadniać wprowadzenie dotkliwej sankcji jaką jest utrata uprawnienia. Samo opóźnienie nie może być bowiem traktowane jako naruszenie prawa skutkujące utratą zezwolenia. W dalszej kolejności podkreślono, że za niedopuszczalne należało uznać wszczęcie postępowania w przedmiocie wygaśnięcia zezwoleń, w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało jeszcze zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu. Nieodwołanie się w treści zaskarżonych decyzji do argumentów podnoszonych przez skarżącą zakwalifikować natomiast należało jako działanie naruszające ogólne zasady postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia (...) października 2009 r., nr (...), (...) oraz (...), utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. w przedmiocie wygaśnięcia zezwoleń na podawanie napojów alkoholowych w lokalu przy ul. (...) w P. W uzasadnieniu powyższych rozstrzygnięć powołano treść art. art. 18 ust. 12 pkt 5 oraz art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i wskazano, że niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu korzystania z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych skutkować musiało wydaniem decyzji o wygaśnięciu przedmiotowych zezwoleń. Skargi na powyższe rozstrzygnięcia wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. J. reprezentowana przez radcę prawnego A. Z. Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2009 r., nr (...), dotyczącą sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5%, została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po 950/09, na decyzję nr (...), dotyczącą sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18 %, została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 951/09, natomiast na decyzję (...), dotyczącą sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 18%, została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 952/09. W uzasadnieniu powyższych skarg podtrzymano argumenty wskazane w treści odwołania od decyzji organu I instancji, wskazując, że brak uiszczenia opłaty nie wynikał z jej zawinionego działania. Podtrzymano, że wydanie decyzji o wygaśnięciu zezwoleń jest sprzeczne z aksjologicznym uzasadnieniem opłaty przewidzianej przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz wskazano, że sankcja w postaci wygaśnięcia zezwolenia, z uwagi na opóźnienie wniesionej opłaty, jest nieproporcjonalnie uciążliwa i narusza zasadę wolności prowadzenia działalności gospodarczej. W dalszej kolejności wskazano, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie uzależniają możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie podawania napojów alkoholowych od terminowości dokonania stosownej opłaty. Następnie podniesiono, że z uwagi na fakt, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając przedmiotową sprawę nie odniosło się do zarzutów podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego, uznać należały, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o ich oddalenie. Postanowieniem Sądu z dnia 28 stycznia 2010 r., wydanym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprawy o sygn. akt II SA/Po 951/09 oraz II SA/Po 952/09 połączono ze sprawą o sygn. akt II SA/Po 950/09 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadząc je dalej pod sygnaturą II SA/Po 950/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi okazały się niezasadne. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem (...) czerwca 2009 r. kolejno trzech zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, wydanych dla A. J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A" z siedzibą w P. Zgodnie z art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jednym z warunków, których spełnienie jest niezbędne dla prowadzenia działalności polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych w miejscu spożycia lub poza miejscem spożycia jest okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych, w terminach do dnia 1 lutego, 1 czerwca, 1 października każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem, odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego dokonanie opłaty, o której mowa w art. 111, wydanego przez gminę. Opłata, o której mowa w art. 111 powyższej ustawy jest opłatą za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, która winna być wnoszona na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. Niedopełnienie warunku uiszczenia opłaty z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych obarczone jest sankcją w postaci cofnięcie zezwolenia, co wynika wprost z treści art. 18 ust. 12 pkt 5, który stwierdza, że zezwolenie powyższe jest cofane w przypadku niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7 W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w zakreślonym przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości terminie, skarżąca nie uiściła opłaty z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych. Wystąpiła ona jednakże do organu administracji publicznej właściwego w sprawie o przywrócenie terminu do uiszczania opłaty. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2009 r. nie uwzględnił powyższego wniosku argumentując, że termin uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest terminem materialnym nie podlegającym przywróceniu. Stanowisko powyższe uznać należy, za prawidłowe, bowiem jak wskazuje ugruntowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego termin zakreślony dla wniesienia określonej opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z 31 marca 2009 r., sygn. II GSK 817/08). W konsekwencji, nie uiszczenie opłaty w zakreślonym terminie skutkować musi sankcją w postaci wygaśnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podkreślić bowiem trzeba, iż w myśl art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. skutek w postaci wygaśnięcia konkretnego typu zezwoleń jest przewidzianą wprost przez prawo – bezwarunkową i bezwzględną konsekwencją niedotrzymania terminów dokonywania opłaty za korzystanie z przyznanych zezwoleń (por. wyrok NSA z 27 października 2009 r., sygn. akt II GSK 81/09). Obowiązek uiszczenia opłaty oraz skorelowana z nim sankcja w postaci wygaśnięcia posiadanego zezwolenia ma bowiem konstrukcję obowiązku wynikającego bezpośrednio z mocy ustawy. Oznacza to, że niezrealizowanie obowiązku dokonania opłaty przez podmiot uprawniony powoduje, po stronie organu administracji, obowiązek wydania decyzji o wygaśnięciu posiadanego zezwolenie. Wydanie powyższej decyzji nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że nie leży w sferze uznania podmiotu rozstrzygającego sprawę, lecz ma charakter przymusowy. Tym samym wydanie decyzji nie może zostać poprzedzone dokonaniem wykładni celowościowej czy też funkcjonalnej, lecz stanowi czynność techniczną organu, gdyż w zasadzie powoduje jedynie potwierdzenie stanu prawnego wynikającego wprost z przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Za nietrafne uznać należy podnoszone zarzuty dotyczące wadliwego prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Podkreślenia wymaga, że w świetle regulacji prawnych przyjętych w tym zakresie przez ustawodawcę, wszczęcie postępowania administracyjnego przed rozpatrzeniem przez organ odwoławczy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Również podnoszone, zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym, zarzuty dotyczące naruszenia przez organy administracji publicznej zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą zostać uznane za trafne. Zgodnie z postanowieniami Konstytucji jak i ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) ustawodawca może wprowadzić wyjątek od ogólnej zasady wolności działalności gospodarczej, poprzez wskazanie, że dla prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej konieczne jest spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych przepisami ustawy. Jedną z ustaw, nakładających na przedsiębiorcę dodatkowe obowiązki, jest, zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Rozpoczęcie działalności określonej w powyższej ustawie musi bowiem zostać poprzedzone uzyskaniem stosownego zezwolenia. Stąd z mocy woli ustawodawcy wykonywanie działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych jest uzależnione od spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymogów określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 o wychowaniu w trzeźwości. A contrario, nie wypełnienie obowiązków, o których mowa w powyższej ustawie skutkować musi zakazem prowadzenia określonej działalności. Tym samym, skoro w przedmiotowej sprawie skarżąca dopuściła się naruszenia warunków koniecznych dla uzyskania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, organy administracji, w świetle obowiązującego prawa, były obowiązane do podjęcia działań zmierzających do cofnięcia wydanych zezwoleń. Równocześnie Sąd podkreśla, że sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych nie jest sankcją o charakterze ostatecznym. Skarżąca nie jest bowiem pozbawiona możliwości ponownego ubiegania się o koncesję w następnym roku kalendarzowym, przy czym z mocy regulacji art. 12 ust. 13, wniosek taki może zostać złożony dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia. Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2009 r. wydane zostały zgodnie z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi oddalił. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ W.Batorowicz MK