II SA/Po 953/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant referent stażysta Martyna Dziubałka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], z powołaniem na przepisy art. 2, art. 3 ust.1.3 i 4, art. 4, art.7, art. 8 ust.1 pkt 1, art.11, art.14, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 nr 175 poz.1362) Prezydenta Miasta P. odmówił przyznania K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie (zwrot) kosztów zakupu: żywności w łącznej kwocie 95,60 zł, doładowania telefonu w łącznej wysokości 45 zł, zakup pompy wodnej w wysokości 90 zł, patelni w wysokości 20 zł, kieliszków do szampana w wysokości 18 zł, usług kserograficznych w wysokości 42,90 zł, a ponadto na pokrycie kwoty opłaconych kosztów sądowych w wysokości 300 zł oraz na zakup opału w wysokości 400 zł. Od tej decyzji odwołanie złożył K. K., wyrażając w ten sposób niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło ustalenia faktyczne organu I instancji i stwierdziło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej; zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Kolegium stwierdziło, że podstawą odmowy przyznania pomocy finansowej było stwierdzenie, że odwołujący wniósł o przyznanie pomocy w większości na cele, które nie mogą być uznane za niezbędne potrzeby życiowe osób i rodzin, na zaspokojenie której przyznawane są zasiłki celowe z art. 39 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ przedstawił wyjaśnił również, że aktualnie pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należy interpretować przy zastosowaniu kryterium stworzenia warunków do godnej egzystencji. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2000 r. sygn. akt SA 2212/99 (LEX nr 53935) organ odwoławczy wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ odwoławczy podniósł, że w pierwszej kolejności skupił się na tej grupie wymienionych w złożonych przez klienta wnioskach potrzeb, które mogą być uznane za potrzeby niezbędne. Co do zgłoszonej potrzeby w zakresie zasiłku na żywność Kolegium podniosło, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji klient otrzymuje pomoc na ten cel w wysokości po 400 zł miesięcznie i ma przyznane na ten cel świadczenie od [...] lutego 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r., a są to w ocenie Prezydenta Miasta P. środki wystarczające na zaspokojenie tej potrzeby. Kolegium wskazało także na to, że K. K. miał przyznany na okres od [...] lutego 2013. r. do [...] kwietnia 2013 r. zasiłek okresowy w wysokości 271 zł miesięcznie. Dalej organ odwoławczy podniósł, że w domku zamieszkiwanym przez skarżącego nie ma pieca węglowego, a jedynym źródłem ciepła jest piecyk elektryczny. Ponadto stwierdził, iż żadna z pozostałych zgłoszonych przez stronę potrzeb nie jest niezbędną potrzebą bytową, a tylko na zaspokojenie takich potrzeb może być przyznany zasiłek celowy. W ocenie Kolegium organ I instancji miał podstawy do odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Podkreślił, że pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego, w tym przypadku Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, K. K. wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji administracyjnej, ale oprócz wycinków prasowych nie sprecyzował swoich zarzutów. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna i dlatego należało ją oddalić. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kontrolowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tj. w szczególności: pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a jest nim bez wątpienia zasiłek celowy, przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, które co prawda nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja w zakresie przyznania prawa do zasiłku celowego powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). W niniejszej sprawie należało przede wszystkim rozważyć, czy potrzeby, o jakich zaspokojenie wystąpił skarżący, są potrzebami "niezbędnymi" w myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd organu, że w konkretnych okolicznościach sprawy potrzeby zgłaszane przez skarżącego były zbyt daleko idące, szczególnie w kontekście uzyskanej dotychczas pomocy społecznej. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Właśnie taką funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stąd też należy podkreślić, że art. 3 ustawy o pomocy społecznej nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Przeciwna interpretacja byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2012 r. sygn. I OSK 1795/11 (dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczneia.nsa.gov.pl), uznał za niezasadne stanowisko, że w razie spełniania ustawowych przesłanek każda potrzeba skarżącego winna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku. Jak to już wyżej zostało wspomniane, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń może zostać uznany przez organ za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać tylko te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Skarżący otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na żywność w kwocie 400 zł i Sąd podziela argumentację organów, że pozostałe świadczenia, o jakie wystąpiła storna, nie mieściły się w zakresie potrzeb niezbędnych. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W szczególności, w stwierdzonym stanie faktycznym odmowa udzielenia pomocy z uwagi na okoliczność, że zakup nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej jest zgodna z prawem. Mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, nie sposób uznać, że odmowa przyznania pomocy finansowej, jest sprzeczna z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Wobec regularnego, comiesięcznego wsparcia finansowego, można było oczekiwać od skarżącego, że odpowiednio zabezpieczy we własnym zakresie środki na rozmaite potrzeby w ramach własnej aktywności. I tak też w istocie się stało, bowiem skarżący w większości dokonał już wydatków na potrzeby, które zostały wskazane w jego wnioskach, zatem w istocie domagał się on zrefinansowania kosztów potrzeb, które zaspokoił we własnym zakresie. Co się zaś tyczy udzielenia mu pomocy na pokrycie kosztów sądowych w sprawie karnej, w której występuje jako oskarżyciel prywatny (k. 7 akt adm.), skarżący powinien skorzystać z możliwości uzyskania odpowiedniego zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Na okoliczność tę trafnie zwrócił uwagę organ I instancji. Zdaniem Sądu postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Wydanie decyzji administracyjnej w sprawie udzielenia stronie pomocy w zakresie zgłoszonych poprzedzono, zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy (§ 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego; Dz.U. 2012, poz. 712). Podkreślenia wymaga fakt, że korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na żądaniu od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż w swej istocie nie wnosi żadnych nowych przesłanek, które mogłyby podważyć decyzję Kolegium z dnia 20 czerwca 2013 r. Skarga ograniczona jest do zbioru kserokopii artykułów prasowych i dokumentów skarżącego, które nie są związanych z rozpatrywaną sprawą. Żaden z tych dokumentów nie wskazywał na tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ocenę postępowania przed organem I instancji ani do postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.