II SA/Po 957/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2018r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] Starosta [...] (zwany dalej "Starostą") – powołując się na art. 6 pkt 2, art. 124 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej "u.g.n.") – po rozpatrzeniu wniosku spółki E. sp. z o.o. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej we [...], stanowiącej działki [...], obręb [...], ark. mapy [...] zapisane w księdze wieczystej [...] jako współwłasność nieżyjących: F. K. i Z. K.. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w związku z planowaną inwestycją polegającą na założeniu i przeprowadzeniu przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...] – [...]. Wyrażać się ono miało w możliwości podwieszenia przez inwestora na działce [...] napowietrznych przewodów na odcinku około 3 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii) o powierzchni około 27 m2, z kolei na działce [...] – podwieszeniu napowietrznych przewodów na odcinku około 108 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii) o powierzchni około 976 m2. Przebieg linii opisano na dwóch mapach stanowiących załączniki 1 i 2 do decyzji, z których każda ilustruje obszar ograniczenia na poszczególnych działkach. Powyższą decyzję doręczono stronom: K. K. (k. 19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), D. H. (k. 20 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) oraz pełnomocnikowi Eltel Networks Energetyka S.A. (k. 18 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Przesyłka do R. T. nie została przez nią odebrana, co spowodowało, że nastąpił skutek doręczenia w trybie zastępczym (k. 4 i 5 akt administracyjnych organu pierwszej instancji; zob. art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej "K.p.a."). Od decyzji Starosty z dnia [...] 2018 r., [...] odwołanie złożyła D. H. w imieniu własnym oraz także w imieniu siostry R. T. i brata K. K.. Do odwołania załączyła oryginały pełnomocnictw od rodzeństwa. Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą") – wskazując, że rozpatruje odwołanie D. K. – utrzymał decyzję Starosty w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Skargę od decyzji Wojewody złożyła D. H. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia i naruszenie jej interesu prawnego. W obszernych motywach skargi argumentowała, że nieruchomość, której dotyczy sprawa, niewłaściwie była traktowana w toku postępowania jako nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym. Tymczasem skarżącej i rodzeństwu niewątpliwie przysługują prawa do nieruchomości, przynajmniej w zakresie w jakim znajduje to potwierdzenie w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] 2014 r., [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po F. K.. W konsekwencji wobec ustalonych spadkobierców należało dopełnić warunku rokowań, o których stanowi art. 114 u.g.n. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sąd uwzględnił skargę w związku z dostrzeżonym z urzędu uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, do którego doszło na etapie rozstrzygania sprawy przez Wojewodę. Bezspornym jest w sprawie, że przynajmniej w części prawa do spadku po F. K. – byłym właścicielu nieruchomości objętej ograniczeniem w zakresie sposobu korzystania orzeczonym przez Starostę – nabyli K. K., D. H. i M. T. (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] 2014 r., [...] na k. 77 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wymienione osoby były zatem stronami postępowania administracyjnego. Od decyzji Starosty z dnia [...] 2018 r., [...] odwołanie złożyła D. H. w imieniu własnym oraz jednoznacznie to zaznaczając – także w imieniu siostry R. T. oraz brata K. K.. Do odwołania załączyła oryginały stosownych pełnomocnictw. Z treści decyzji Wojewody z dnia [...] września 2018 r., [...] wynika, że rozpoznano jedynie odwołanie D. H.. Co prawda, na stronie 2 decyzji organ odnotował, że odwołanie złożyła D. H. w imieniu własnym oraz rodzeństwa, jednakże poza tą sprawozdawczą wzmianką w kolejnych fragmentach odwołania odnosi się wyłącznie do argumentów pochodzących od jednej osoby. Na stronie 7 odwołania Wojewoda zaznaczył wręcz, że odnosi się do zarzutów D. H.. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 127 i nast. K.p.a. postępowanie przed organem drugiej instancji może być prowadzone tylko na podstawie odwołania, a jeżeli jest kilku odwołujących się, na podstawie tych odwołań. Organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. wydaje jedną decyzję, w której powinien rozstrzygnąć o wszystkich odwołaniach. Skuteczne wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej strony postępowania administracyjnego nakłada więc na organ odwoławczy obowiązek łącznego ich rozpatrzenia w jednym terminie (z zastrzeżeniem oczywiście, że odwołania niedopuszczalne lub wniesione z uchybieniem terminu należy rozpoznać odrębnie w stosownym trybie procesowym – zob. art. 134 K.p.a.). Powyższy wymóg jest logiczną konsekwencją zasady, że w jednej sprawie nie może być wydanych kilka decyzji ostatecznych. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania drugiego odwołania wniesionego przez inną osobę. Dlatego niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, obligującym do uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje bowiem daleko idące, nieakceptowalne skutki prawne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., II OSK 2146/11 oraz z dnia 8 kwietnia 2014 r., II OSK 2638/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wskazano, w sprawie administracyjnej objętej obecnie rozpatrywaną skargą złożone zostały odwołania pochodzące od D. H. i za jej pośrednictwem także pochodzące od K. K. i R. T.. Organ drugiej instancji w trybie procesowym rozpoznał tylko odwołanie D. H.. Wynika to jednoznacznie z części wstępnej decyzji Wojewody. Dodać można, że nie wymienienie innych odwołujących się w tej decyzji nie może być traktowane jako oczywista omyłka, która dałaby się usprawiedliwić (konwalidować) z powołaniem na jej uzasadnienie. Organ odwoławczy tylko wzmiankuje złożenie odwołań przez trzy osoby, jednak z części merytorycznych rozważań nie da się wyprowadzić wniosku, że niepodważalną intencją organu było rozpoznanie odwołań osób innych aniżeli D. H.. Sąd zaznacza uzupełniająco, że z uwagi na charakter decyzji Starosty objętej odwołaniami, także na etapie postępowania odwoławczego należy zachować szczególną staranność w zakresie jednoznacznego sformułowania przedmiotowych i podmiotowych elementów rozstrzygnięcia. Decyzja Starosty z dnia [...] 2018 r., [...] dotyczyła ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, a więc jest aktem wywołującym następstwa w sferze uprawnień rzeczowych uprawnionych osób. Jest szczególnie niepożądanym z perspektywy pewności obrotu prawnego, aby rozstrzygnięcia tego rodzaju obciążone były wadami pozwalającymi podawanie ich w wątpliwość, zwłaszcza gdy chodzi o zasadnicze elementy (w tym przypadku sferę podmiotową). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że Wojewoda uchybił art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji z dnia [...] 2018 r., [...]. Sąd zaznacza zarazem, że nie badał merytorycznych zarzutów skargi, jako że w sytuacji nie rozpatrzenia wszystkich złożonych odwołań sprawę należało postrzegać jako nie załatwioną w obu instancjach administracyjnych. W zaistniałym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 200 zł (zob. dowód wpłaty na k. 2 akt sądowych). Ponowie rozpatrując sprawę Wojewoda weźmie pod uwagę, że odwołania w sprawie zostały wniesione nie tylko przez D. H., ale także za jej pośrednictwem przez K. K. i R. T.. Organ zweryfikuje przy tym terminowość wniesienia tychże odwołań, a jeżeli zostały wniesione skutecznie, rozpozna je łącznie w jednej decyzji.