II SA/Po 96/10

II SA/Po 96/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w następującym składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 roku Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2, art. 3, art. 7 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593) odmówił udzielenia G. L. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego. Organ wskazał w uzasadnieniu, że w dniu [...] czerwca 2009 roku G. L. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w P. stosowny wniosek. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, a jako osoba bezrobotna jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Łączny dochód, jaki osiągnęła w maju 2009 roku wynosił 310,06 zł, a zatem wedle art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej kwalifikowała się do przyznania pomocy. Dostarczone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie było zdaniem organu niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż stwierdzało jedynie istnienie 5 ubytków próchnicowych, których leczenia, jako osoba bezrobotna, mogła dokonać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, o czym była informowana. W tej sytuacji G. L. została wezwana pismem z dnia [...] września 2009 roku do przedstawienia w terminie 7 dni zaświadczenia od stomatologa o stanie zębów, ze wskazaniem sposobu leczenia poszczególnych zębów. Dokumentu takiego skarżąca jednak nie przedstawiła, co należy oceniać wedle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jako przejaw braku współdziałania. Dopiero bowiem uzyskanie żądanej informacji pozwala ocenić, czy niezbędny zabieg stomatologiczny możliwy jest do zrealizowania w ramach posiadanego przez skarżącą ubezpieczenia zdrowotnego. Trudno również określić w takim wypadku rzeczywisty koszt ewentualnego leczenia. Pismem z dnia [...] listopada 2009 roku G. L. odwołała się od tej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie od 2007 roku odmawia udzielenia jej pomocy finansowej na leczenie stomatologiczne, które jest płatne (600 zł na jeden ząb). G. L. powołała się nadto za zły stan zębów (zapalenie), a także na możliwość zakażenia organizmu. Oświadczyła, że nie ma pieniędzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy zgodził się co do wyliczeń dochodu skarżącej oraz przyznał, że spełnia ona kryterium dochodowe do przyznania pomocy. Powodem nieudzielenia pomocy finansowej było nieprzedstawienie – pomimo wezwania pismem z dnia [...] września 2009 roku – pisemnej informacji od lekarza stomatologa o stanie zębów, ze wskazaniem chorych zębów i sposobu ich leczenia. Niedostarczenie powyższego dokumentu należało uznać za brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym, co w rezultacie prowadziło do wydania decyzji odmownej. Kolegium podkreśliło, iż udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego i zasiłku specjalnego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uzależnione jest od uznania administracyjnego. W niniejszej sytuacji organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 roku G. L. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca podniosła, że od dnia [...] sierpnia 2007 roku organy administracji publicznej odmawiały jej świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego. W konsekwencji doszło do powstania stanów zapalnych i zniszczenia jej zębów; skarżąca korzysta ze środków przeciwbólowych. Działanie zarówno Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławcze narusza zatem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, który stwierdza, że zasiłek przysługuje na leki i leczenie, a konieczne leczenie zębów w przypadku skarżącej jest wyłącznie płatne. O konieczności podjęcia leczenia dentyści zdecydowani już dnia [...] sierpnia 2009 roku. Jednocześnie G. L. zaznaczyła, że nie ma obecnie pracy, a zatem nie może samodzielnie pokryć kosztów terapii. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej można przyznać zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów związanych z kupnem żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei wedle art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera te podmioty w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, przez co umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Działania podejmowane przez nią zmierzać mają jednocześnie do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 tejże ustawy). Korelatem tego wsparcia jest nałożony w art. 4 ustawy obowiązek współdziałania osób uzyskujących pomoc z organami administracji publicznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Niewywiązywanie się z powyższego obowiązku może być w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej podstawą odmowy przyznania danego świadczenia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pismem z dnia [...] września 2009 roku skarżąca została zobowiązania do przedstawienia w ciągu 7 dni od daty otrzymania pisma pisemnej informacji od lekarza stomatologa o stanie jej zębów, oraz o potrzebie i sposobie ich leczenia. Pozyskanie tych danych było dla prawidłowego załatwienia niniejszej sprawy konieczne. Pismo powyższe skarżącej doręczono skutecznie w dniu [...].09.2009 r. Jak ustalił Prezydent Miasta P., G. L. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Zgodnie z kolei z art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135), bezrobotny, o ile nie został ubezpieczony z innego tytułu, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. W rezultacie może on korzystać ze świadczeń gwarantowanych, wyszczególnionych w oparciu o art. 31d powołanej ustawy m.in. w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. Nr 140 poz. 1144). W takiej sytuacji nieprzedstawienie przez skarżącą żądanego zaświadczenia lekarza-stomatologa uniemożliwiło organom administracji pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Istotą pomocy społecznej jest bowiem pomoc obywatelom w szczególnie dla nich trudnej sytuacji życiowej. Wsparcie to nie ma jednak bynajmniej charakteru obligatoryjnego, lecz zależy od uznania administracyjnego. Należy nadto zauważyć, że korzystanie z pomocy społecznej powinno nastąpić dopiero wtedy, gdy nie istnieją inne możliwości zaspokojenia określonej potrzeby. Brak przedmiotowego zaświadczenia lekarskiego nie pozwala na stwierdzenie, czy niezbędny dla skarżącej zabieg medyczny mieści się w katalogu, stanowiącym załączniki do powołanego rozporządzenia, czy też wykracza poza minimum świadczeń gwarantowanych i z tej racji mógłby zasługiwać na odpowiednią pomoc finansową. Trudno byłoby również określić precyzyjnie koszt ewentualnego leczenia, gdyż w tej mierze nie jest możliwe poprzestanie jedynie na zapewnieniach skarżącej. Zwrócić trzeba ponadto uwagę, że zignorowanie nałożonego obowiązku stanowi również przejaw braku współdziałania. Takie stanowisko prezentuje także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2008 roku, sygn. akt I OSK 1428/07, LEX nr 488491. Jednocześnie, w opinii Sądu, organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły ram uznania administracyjnego. Orzecznictwo podkreśla niezmiennie, iż przyznanie bądź odmowa przyznania określonego świadczenia pomocy społecznej nie może mieć charakteru dowolnego, lecz powinno znajdować odzwierciedlenie w dokładnym ustaleniu stanu faktycznego i starannym wyjaśnieniu przesłanek danego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2007 roku, sygn. akt I OSK 1857/06). Z akt sprawy wynika, że wywiad środowiskowy był kilkakrotnie przeprowadzany, a pismo z dnia [...] września 2009 roku miało na celu ustalenie, czy wniosek skarżącej jest w istocie zasadny – wcześniej zgromadzony materiał dowodowy był bowiem niewystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżone decyzje w sposób dostateczny wyjaśniają motywy, jakimi kierowały się organy administracji. Rozstrzygając w granicach niniejszej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia ani zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej. Decyzje organów obu instancji odpowiadają bowiem prawu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę należało oddalić. /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz /-/ E.Podrazik MK