II SA/Po 967/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia budynku z użytkowania; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej również – WINB) decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem Z. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej również – PINB) z [...] r. w przedmiocie wyłączenia budynku z użytkowania. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. działając na podstawie art. 68 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 i 108 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) nakazał wyłączyć z użytkowania budynek gorzelni z częścią mieszkalną, położony przy ul. T. w K. gm. K.. Organ nakazał umieścić na przedmiotowym budynku zawiadomienie o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania , a także doraźnie zabezpieczyć budynek przed zawaleniem oraz wygrodzić strefę niebezpieczną. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu [...] r. w Urzędzie Pocztowym w P. (k. 143 akt adm.) pismo zatytułowane "odwołanie" złożyła Z. J. zamieszkująca przy ul. T. w K. Żądaniem odwołania objęto uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania lub ewentualnie uchylenie decyzji pierwsoinstancyjnej w całości i wydanie decyzji o odstąpieniu od orzeczenia o wyłączeniu przedmiotowego budynku z użytkowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, iż przymiot strony postępowania w sprawie wyłączenia przedmiotowego budynku z użytkowania wywodzi z faktu, iż jest najemcą lokalu mieszkalnego położonego w Koniku przy ul. T.. Skarżąca wskazała przy tym na umowę z dnia [...] r. z aneksem z [...] r. W dalszej części odwołania skarżąca przedstawiła merytoryczne zarzuty uzasadniające – w jej ocenie - uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 104 kpa oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż o charakterze strony postępowania nie decyduje wola osoby zainteresowanej, lecz określony przepis prawa. Z. J. wywodzi swój status strony postępowania w sprawie wyłączenia przedmiotowego budynku z użytkowania ze stosunku najmu. WINB podkreślił jednak, że żaden przepis prawa nie przyznaje lokatorowi budynku jakichkolwiek uprawnień, jak również nie nakłada na osobę posiadającą taki status żadnych obowiązków. Z faktu wynajmowania mieszkania nie wypływały dla skarżącej więc jakiekolwiek uprawnienia do zaskarżenia decyzji PINB. Nie mogła ona, bowiem zostać uznana za stronę postępowania. Stosunek najmu jest stosunkiem o charakterze zobowiązaniowym, a nie administracyjnoprawnym i ze swej istoty nie przynależy do materii uregulowanej w sprawach prawa administracyjnego, podlegającej kognicji organów administracji publicznej. W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniosła Z. J. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W skardze podniesiono, że skarżąca jest najemcą lokalu położonego w K. przy ul. T., a poprzednim najemcą tego lokalu był jej mąż. Na poparcie tych faktów skarżąca przedstawiła kopie umów najmu. Wskazano, że interes prawny skarżącej polega na konieczności obrony trwałości i stałości uprzywilejowanego stosunku prawnego łączącego ją z Agencją Nieruchomości Rolnych. Umowa najmu przedmiotowego lokalu zawarta została, bowiem na preferencyjnych warunkach – wedle złożonego w skardze oświadczenia – polegających na zwolnieniu z konieczności opłacania czynszu. Wskazano, że skarżąca nabyła prawo do bezpłatnego mieszkania z tytułu pracy w państwowych gospodarstwach rolnych. Jako podstawę utrzymywanego stanu rzeczy wskazano art. 47 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Wskazano też, że w myśl art. 4, art. 11 ust. 2 pkt 4 i ust. 9 oraz art. 32 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) podmiotem zobowiązanym do zapewnienia skarżącej lokalu zamiennego jest gm. K., jednak przydzielenie tego lokalu nie nastąpi już na uprzywilejowanych warunkach. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na tym, że sąd rozpoznając sprawę bada, czy do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa normującym zasady postępowania, a jeżeli tak, to czy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że intencją Z. J. było zakwestionowanie legalności wydanej w trybie art. 68 Prawa budowlanego, decyzji nakazującej wyłączenie z użytkowania budynku, w którym znajduje się lokal, którego skarżąca jest najemcą. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pierwotnie najemcą lokalu położonego w K. przy ul. T. był zmarły mąż skarżącej, a następnie głównym najemcą lokalu mieszkalnego składającego się z 5 pokoi, kuchni, przedpokoju, wc, łazienki stała się skarżąca (k. 9 i 11). Kwestią sporną okazał się status skarżącej w postępowaniu w przedmiocie wyłączenia przedmiotowego budynku z użytkowania. W ocenie najemczyni lokalu znajdującego się w budynku wyłączonym z użytkowania, niesłusznie odmówiono jej statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze w pierwszej kolejności wskazać, że w myśl wytycznych zawartych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego prowadzące postępowanie administracyjnej organy są obowiązane m.in. prawidłowo ustalić krąg stron postępowania. W myśl art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w kodeksie postępowania administracyjnego, jednak jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu musi być on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., C.H.Beck, warszawa 2006, s. 225). Jednoznaczne w tym przedmiocie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, iż istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. postanowienie NSA z 19.02.2009 r. sygn. II OZ 157/09). W świetle powyższego o interesie prawnym Z. J. w postępowaniu w sprawie wyłączenia z użytkowania budynku w którym wynajmuje ona lokal mieszkalny można byłoby mówić wyłącznie w sytuacji gdyby można było wskazać konkretny przepis prawa materialnego zawierający normę prawa przewidującą, w tym określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu, tj. najemcy, powstanie określonego obowiązku lub przyznanie konkretnego uprawnienia. Tymczasem, z woli ustawodawcy art. 68 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego nakłada obowiązki na określone w nim podmioty. Adresatami tych obowiązków są jednak - wyłącznie właściciele lub zarządcy obiektów budowlanych - a treścią obowiązków jest opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania oraz zapewnienie lokali zamiennych lub mieszkań zastępczych. Dyspozycja art. 68 pkt 1 i 2 wskazuje wyraźnie, iż decyzje podejmowane na jego podstawie - nie dotyczą obowiązków prawnych najemców lokali - a więc najemcy lokali, nie posiadają w tych sprawach przymiotu stron postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 08.04.1998 r. sygn. IV SA 928/96). Skarżąca nie jest właścicielem, ani zarządcą obiektu budowlanego położonego w K. przy ul. T. stąd z powołanego przepisu nie można wywieść jej interesu prawnego w niniejszej sprawie. Podnoszone przez skarżącą w toku postępowania argumenty świadczyć mogę ewentualnie o istnieniu po jej stronie interesu faktycznego, wynikającego z faktu, iż od wielu lat zamieszkuje w lokalu przy ul. T.. Jednakże, interes faktyczny nie może być utożsamiany z interesem prawnym, bowiem za interes prawny można uznać tylko taki interes, który stwarza korzystną sytuację prawną dla danego podmiotu. Interes faktyczny zaś jest to stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Wydana w trybie art. 68 Prawa budowlanego decyzja pozostaje bez wpływu na sferę praw i obowiązków najemcy, określonych przepisami prawa. Dochodzenie roszczeń z tytułu umowy najmu , także w zakresie zapewnienia lokali zamiennych następuje w trybie ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie prawa lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału i ustalonego na jego podstawie stanu taktycznego nie budzi wątpliwości, że Z. J. nie legitymowała się tej sprawie interesem prawnym, dlatego prawidłowo WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego z jej odwołania (por. uchwała NSA z 05.07.1999 r., sygn. OPS 16/98). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia tej sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona. /-/ E. Podrazik /-/ E. Brychcy /-/ A. Łaskarzewska