II SA/Po 982/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012r. [...] [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Argumentował, że jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną od wielu lat. Pozostaje na utrzymaniu żony, która zarabia około [...] zł brutto. Wnioskodawca oświadczył, że czynsz za mieszkanie wynosi 600 zł, energia elektryczna i gaz – 380 zł, leki – 200, baterie do aparatu słuchowego – 120 zł. Pozostałą część dochodu żony przeznaczają na życie. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnim synem. Posiadają mieszkanie, nie mają innych wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Wskazał, że kwota 200 zł utrudni, a nawet zagrozi egzystencji. Oświadczył, że występuje w ważnym interesie społecznym, w ochronie środowiska naturalnego. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej, wnioskodawca został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W piśmie z dnia 11 stycznia 2013r. przesłanym drogą elektroniczną skarżący wskazał, że wykonanie wezwania wiąże się z dodatkowymi opłatami, na które jako osoba bezrobotna nie może sobie pozwolić. Powtórzył, że pozostaje na utrzymaniu żony, która utrzymuje skarżącego oraz ich syna studiującego na 5 roku studiów dziennych na UAM w P. Wskazał, że wyciągi z banku kosztują, wyciąg z urzędu skarbowego kosztuje, zaświadczenie o nieprowadzeniu działalności gospodarczej kosztuje. Oświadczył, że podał koszty eksploatacji mieszkania, a kserokopie rachunków kosztują, więc ich nie przedłożył. Wskazał, że nie posiada źródeł dochodu, a pensja ledwo wystarcza na życie. Nadto podał, że leków nie wykupuje bo są drogie, aparatu słuchowego nie używa bo baterie są drogie. Pismo wysłał pocztą elektroniczną, bo za 3,60 zł można kupić dwa bochenki chleba. Nie przedłożył żadnej dokumentacji źródłowej. Stosownie do 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania i rodziny. Zauważyć należy, że regulacja zawarta w powyższym przepisie stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie wnioskodawca opierał się na twierdzeniu, że jest bezrobotny i trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z dochodu jego żony. Pomimo wezwania nie przedłożył żadnej dokumentacji źródłowej, która uwiarygodniłaby jego twierdzenia co do sytuacji finansowej rodziny. Powtórzył oświadczenia jakie zawarł we wniosku o prawo pomocy dodając, że przedłożenie dokumentacji wiąże się dodatkowymi kosztami. Tymczasem wnioskodawca zobowiązany został przede wszystkim do złożenia dodatkowych oświadczeń o swoim stanie finansowym i majątkowym w kwestii dochodów stałych, jak i dorywczych jego oraz żony i syna (skoro syn studiuje na studiach dziennych może ubiegać się i korzystać ze stypendiów naukowych, czy socjalnych - brak informacji w tym zakresie). Nadto skarżący nie wskazał, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy, nie podał czy z tytułu niepełnosprawności uzyskuje jakieś świadczenia z ubezpieczenia społecznego lub z pomocy społecznej. Składając roczne zeznanie PIT (swoje i żony) winien dysponować jego potwierdzoną kserokopią, którą może skanować i przesłać w wersji elektronicznej, skoro skarżący odpowiada w tej właśnie formie na wezwanie do uzupełniania wniosku o prawo pomocy. Skarżący potwierdził, że posiada rachunek bankowy, może zatem oświadczyć jakie było jego saldo w okresie ostatnich 6 miesięcy, a jeżeli posiada rachunek internetowy nie ma potrzeby zwracania się do banku o wystawienie wyciągów z rachunku, gdyż dysponuje stałym dostępem do zestawień wpływów i wydatków na takim rachunku. Zestawiania te można załączyć do odpowiedzi na wezwanie do uzupełniania prawa pomocy i przesłać drogą internetową. Wnioskodawca nie podał także szczegółowego spisu miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Dane, które podał we wniosku są niepełne i nieprecyzyjne, skoro rachunki za prąd i gaz rozliczane są co dwa miejsce, nadto korzysta z Internetu, a nie podał wszystkich stałych wydatków, jakie ponosi. Skoro wnioskodawca zadeklarował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnim synem, zatem należało ocenić aktualną sytuację majątkową i finansową zarówno jego, jak i pozostałych członków rodziny. Brak pełnej i potwierdzonej informacji w zakresie możliwości finansowych do poniesienia kosztów niniejszego postępowania przez żonę i syna wnioskodawcy należało, zatem zinterpretować na niekorzyść skarżącego. Wobec powyższych okoliczności, niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (obecnie 200 zł tytułem wpisu od skargi), chociażby w części. Należy w tym miejscu podkreślić, że brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy wnioskodawcy i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, chociażby w części. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska