II SA/Po 989/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. F., K. M-H, A. O., B. S., K. S., M. W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie przekazania prowadzenia przedszkola postanawia odmówić A. F. przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca A.F. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Argumentowała, że na skutek przekazania przedszkola Stowarzyszeniu nie przedstawiono jej nowych warunków pracy, czego skutkiem będzie rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 grudnia 2015r. Skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja od 1 stycznia 2016r., z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy, nie pozwala na pokrycie kosztów sadowych. Wskazała, że od 1 stycznia 2016r. będzie na wcześniejszej emeryturze i jej dochody drastycznie zmaleją. Skarżąca podała, że samotnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni [...] m² o wartości [...]zł. położony w O. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie skarżącej za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżąca podała, że posiada kredyt hipoteczny z ratą miesięczną w wysokości [...] zł, koszty utrzymania mieszkania – gaz, prąd w wysokości [...]zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do pełnej sytuacji finansowej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT). Ustalenie wszystkich i rzeczywistych dochodów rodziny rzutuje, bowiem na możliwości finansowe skarżącej w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Następnie zobowiązano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Wezwano także skarżącą do podania jakie posiada samochody, oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż wysokość realnie ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Skarżąca została także zobowiązana do podania i opisania wszystkich posiadanych, dzierżawionych i wynajmowanych nieruchomości wraz z podaniem wysokości przychodów jakie przynoszą oraz kosztów ich utrzymania. Posiadany majątek trwały stanowi bowiem potencjalne źródło dodatkowych dochodów, co wymagało wyjaśnienia. Pismem z 27 stycznia 2016r. skarżąca odpowiedziała, że odstępuje od nadania dalszego biegu sprawie. Oświadczyła, że obecnie nie pracuje i stara się o świadczenie nauczycielskie kompensacyjne. Nie udzieliła w związku z tym żadnych wyjaśnień, ani nie złożyła oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej i finansowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. Z istoty prawa pomocy wynika, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniać należy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, dochodów i kosztów utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca zadeklarowała łączne dochody rodziny na kwotę [...] zł netto miesięcznie oraz stałe ponoszone koszty kredytów, utrzymania mieszkania na łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Wyjaśnienia wymagało zatem także, czy różnica między dochodami, a wskazanymi kosztami jest przeznaczana na pokrycie dalszych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania skarżącej, czy stanowi wolne środki. Prawo pomocy przysługuje bowiem jedynie wtedy, gdy po uiszczeniu wszystkich niezbędnych i koniecznych wydatków utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki finansowe, które skarżąca mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, chociażby w części. Niewystarczające jest gołosłowne twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Brak współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej i finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na ustalenie w jakiej części może uiścić koszty niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska