II SA/Po 989/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. F., K. M-H, A. O., B. S., K. S., M. W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie przekazania prowadzenia przedszkola postanawia odmówić B. S. przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca B.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Argumentowała, że na skutek przekazania przedszkola Stowarzyszeniu nie przedstawiono jej nowych warunków pracy, czego skutkiem będzie rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 grudnia 2015r. Skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja od 1 stycznia 2016r., z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy, nie pozwala na pokrycie kosztów sadowych. Skarżąca podała jedynie, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, pełnoletnią córką oraz z małoletnim synem. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² o wartości [...] zł. położone w O. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie skarżącej za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie, jej męża z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżąca podała, że posiada kredyt mieszkaniowy z ratą miesięczną w wysokości [...] zł, pożyczkę – rata [...] zł., czynsz najmu mieszkania wynosi [...] zł miesięcznie, media [...] zł, ubezpieczenie majątku [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do pełnej sytuacji finansowej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zwłaszcza mąż, oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT). W tym zakresie zwrócono się także o podanie, czy jest prowadzona działalność gospodarcza, jeżeli tak to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie wszystkich i rzeczywistych dochodów rodziny rzutuje, bowiem na możliwości finansowe skarżącej w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Następnie zobowiązano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Wezwano także skarżącą do podania jakie ona i osoby z którymi mieszka posiadają samochody, oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania całej rodziny, gdyż wysokość realnie ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Skarżąca została także zobowiązana do podania i opisania wszystkich posiadanych, dzierżawionych i wynajmowanych nieruchomości wraz z podaniem wysokości przychodów jakie przynoszą oraz kosztów ich utrzymania. Posiadany majątek trwały stanowi bowiem potencjalne źródło dodatkowych dochodów, co wymagało wyjaśnienia. Pismem z 28 stycznia 2016r. skarżąca odpowiedziała, że odstępuje od nadania dalszego biegu sprawie. Oświadczyła, że udokumentowanie wszystkich dochodów jest niemożliwe. Nie posiada faktur na bieżące utrzymanie siebie i rodziny. Pozostaje z mężem w związku małżeńskim, gdzie nie ma rozdzielności majątkowej i mąż nie wyraża zgody na prezentowanie przed sądem oświadczeń i dokumentów. Nie udzieliła w związku z tym żadnych wyjaśnień, ani nie złożyła oświadczeń dotyczących jej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. Z istoty prawa pomocy wynika, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniać należy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, dochodów i kosztów utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca zadeklarowała łączne dochody rodziny na kwotę [...] zł netto miesięcznie oraz stałe ponoszone koszty kredytów, utrzymania mieszkania, leczenie i ubezpieczenia na łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Wyjaśnienia wymagało zatem także, czy różnica między dochodami, a wskazanymi kosztami jest przeznaczana na pokrycie dalszych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, czy stanowi wolne środki. Prawo pomocy przysługuje bowiem jedynie wtedy, gdy po uiszczeniu wszystkich niezbędnych i koniecznych wydatków utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki finansowe, które skarżąca mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja rodzinna i finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, chociażby w części. Nie może również zasłaniać się odmową męża przedłożenia dokumentów i oświadczeń co do sytuacji majątkowej i finansowej rodziny. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Brak współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej i finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na ustalenie w jakiej części może uiścić koszty niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska