II SAB/Po 100/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej; postanawia wniosek oddalić. /-/ B. Drzazga |Skarżąca C. K. wniosła w dniu 7 września 2015 r. na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów | |sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny swój oraz syna, który | |znajduje się na jej całkowitym utrzymaniu, uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. | |Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.819,37 zł miesięcznie, całkowicie utrzymuje także schorowanego i leczącego się od | |lipca 2011 r. syna. Z emerytury kwotę 900 zł przeznacza na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki | |związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Oświadczyła, że posiada dom o | |powierzchni 156 m² w okolicach Pobiedzisk. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy | |papierów wartościowych. Z uwagi na przewlekłość schorzeń nie może podjąć żadnej pracy. Nadto wskazała, że sytuacja materialna i | |zdrowotna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów. | |Postanowieniem z 2 października 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej| |prawa pomocy w żądanym zakresie. | |Sprzeciw od powyższego postanowienia C. K. wniosła w ustawowym terminie (k. 80 akt sądowych) | |W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wadliwie zarzuca się jej dysponowanie niezmienną od kilku miesięcy kwotą oszczędności | |jakie zgromadziła na rachunku bankowym. Środki te pochodzą ze zlikwidowanej w 2014 r. polisy ubezpieczeniowej jej syna i przeznaczone | |są na leczenie. Ponadto środki te systematycznie maleją, bowiem dochody pochodzące z jej emerytury nie starczają na pokrycie wszystkich| |niezbędnych kosztów utrzymania jej oraz jej syna. Zdaniem skarżącej naruszono zasadę instytucji prawa pomocy wynikającą z art. 47 Karty| |praw podstawowych Unii Europejskiej stanowiącego, że w ramach prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, | |obywatele mają również możliwość uzyskania porady pranej, skorzystania z obrońcy i przedstawiciela, a osobom które nie posiadają | |wystarczających środków, jest udzielana pomoc prawna w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do | |wymiaru sprawiedliwości. | |W celu dokonania oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, Sąd wezwał ją, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia | |2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej "P.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o | |prawo pomocy poprzez złożenie w terminie 7 dni oświadczenia o ewentualnych zmianach w stanie majątkowym skarżącej i jej syna od czasu | |złożenia wniosku oraz wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej syna w okresie od października do grudnia 2015 r.| | | |Wezwanie powyższe zostało awizowane przez operatora pocztowego w miejscu zamieszkania skarżącej w dniu 25 stycznia 2016 r., następnie | |awizowane powtórnie w dniu 2 lutego 2016 r., a następnie zwrócone do nadawcy w dniu 9 lutego 2016 r. (k. 106 akt sądowych). | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. | |W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż wobec wniesienia skargi w dniu 6 sierpnia 2015 r. do rozpoznania sprzeciwu skarżącej stosować | |się będą przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym w| |dniu wniesienia skargi, co wynika z art. 2 w zw. a art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przepisie tym wskazano bowiem, iż przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu | |nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, | |pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym | |zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, zaś zmiany w art. 260 | |P.p.s.a. regulującym procedowanie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy wprowadzone zostały przez art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej z | |dnia 9 kwietnia 2015 r., który w wyliczeniu tym wskazany nie został. | |Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. skuteczne wniesienie sprzeciwu od | |postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu | |podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres i treść, powoduje utratę| |mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, a ustawa nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania | |zasadności sprzeciwu (por. J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis | |Warszawa 2006, str. 534; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2005 r., I OZ 942/05, dostępne w Internecie| |pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04, ONSAiWSA 2005/6/119). | |Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w | |zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub | |rzecznika patentowego (art. 245 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych| |w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy | |prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). | |Zgodnie z dyspozycją art. 199 P.p.s.a. strony postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis | |szczegółowy stanowi inaczej. Jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony ustawodawca stworzył instytucję | |pomocy prawnej, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP | |(Dz. U. z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.). Instytucja ta – uregulowana w oddziale 2 rozdziału 3 P.p.s.a. - stanowi lex specialis względem | |normy wynikającej z art. 199 P.p.s.a. | |Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, | |czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo | |ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony, | |należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Należy więc podkreślić stanowisko ugruntowane w | |orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w | |art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis | |szczególny stanowi inaczej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 741/06, niepubl.). | |Zgodnie z dyspozycja art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże nie jest w | |stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. | |W ocenie Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie | |adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego nie zasługuje na uwzględnienie. | |Z przedłożonych przez stronę materiałów źródłowych wynika, iż jest ona w stanie ponieść koszty sądowe. | |Z wyciągów z rachunku bankowego nadesłanych do Sądu w dniu 29 września 2015 r. wynika, iż comiesięczne dochody skarżącej z tytułu | |emerytury wystarczają na pokrycie wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania jej i syna. Skarżąca dysponuje niezmienną od kilkunastu | |miesięcy kwotą w wysokości od 13.000 zł do 15.000 zł i nie korzysta z kredytów i pożyczek. | |Zgromadzone na rachunku bankowym środki mają charakter oszczędności, którymi strona może swobodnie dysponować. Z istoty prawa pomocy | |wynika natomiast, że z tego dobrodziejstwa nie może skorzystać strona, która dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami, wykraczającymi | |poza środki wystarczające na niezbędne wydatki i koszty koniecznego utrzymania. | |Reasumując, brak jest jakichkolwiek przesłanek do obciążania Skarbu Państwa, kosztami postępowania zainicjowanego przez skarżącą. W tym| |stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. | |/-/ B. Drzazga |