II SAB/Po 101/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. B. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, złożył wniosek o prawo pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. We wniosku oświadczył, że niskie miesięczne dochody w całości przeznacza na bieżące wydatki związane z codziennym funkcjonowaniem. Po opłaceniu stałych wydatków pozostałe potrzeby regulowane są według wysokości pozostałych środków. Majątek trwały ma charakter niezbywalny (ogród, budynek gospodarzy, podwórze). Posiadane mieszkanie stanowi zaadaptowany strych w stanie surowym niezamieszkałym. Skarżący mieszka wraz z rodziną u rodziców. Kwota 100 zł w kontekście niskich dochodów ma charakter niezbywalnej wartości. Nadto oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, że posiada mieszkanie oraz działkę zagrodową o wartości około [...] zł., samochód osobowy marki Renault Laguna z 2003r. o wartości około [...] zł. Następnie skarżący podał, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości około [...] zł, a jego żona około [...] zł netto miesięcznie oraz jedno świadczenie z Programu 500+. Wyszczególnił łączne zobowiązania na kwotę [...] zł ([...] zł rata kredytu, [...] zł media, [...] zł śmieci, [...] zł obiady szkolne, [...] zł TV i Internet, [...] zł telefony, [...] zł ubezpieczenie). Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżący został wezwany w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wniósł o wydłużenie terminu o kolejne 7 dni od daty nowego wezwania na uzupełnienie wniosku, z uwagi na konflikt rodzinny i niemożność uzyskania informacji o dochodach brata. Nadmienił, że jeżeli nie będzie w stanie uzupełnić wniosku, wyraził chęć uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Ponownym wezwaniem z 13 lutego 2017r. skarżący został zobowiązany do wyjaśnienia swojej sytuacji finansowej i majątkowej oraz do przedłożenia dokumentacji źródłowej. Zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 lutego 2017r. i do dnia dzisiejszego nie udzielił on żadnych dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej oraz nie przedłożył dokumentacji źródłowej w wymaganym zakresie. Wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skarżący zostały zobowiązany przede wszystkim do podania wszystkich jego źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, rodziców, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (decyzje, umowy, deklaracje podatkowe PIT). Nadto wezwano do podania, czy skarżący lub jego domownicy prowadzą działalność gospodarczą, jeżeli tak to z jakim wynikiem finansowym. Zobowiązano także do podania, czy skarżący lub członkowie rodziny korzystają ze świadczeń pomocy społecznej i w jakiej formie i zakresie. Ustalenie bowiem wszystkich aktualnych i rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i wszyscy członkowie jego rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Wyjaśnienie okoliczności związanych z uzyskiwanymi dochodami i stałymi kosztami utrzymania rodziny jest niezbędne do oceny możliwości płatniczych skarżącego w zakresie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Nadto wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie rozporządza. Zobowiązano też skarżącego do podania szczegółowych informacji o posiadanych nieruchomościach w zakresie dochodów jakie przynoszą i kosztów ich utrzymania. Dysponowanie bowiem majątkiem nieruchomym i wartościowym majątkiem ruchomym stwarza możliwość pozyskania z niego dodatkowych środków finansowych poprzez jego sprzedaż lub wynajęcie i wpływa na kondycję finansową wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy finansowane z środków publicznych. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny oraz ich udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżący i jego rodzina rzeczywiście dysponują. Skarżący, prawidłowo i dwukrotnie na swój wniosek, wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, nie udzielił żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej, nie złożył żadnych oświadczeń w tym zakresie, nie przedłożył dokumentacji źródłowej. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składają osoby fizyczne, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało zatem jakimi środkami finansowymi skarżący realne rozporządza i w konsekwencji, czy jest w stanie ponieść koszty sądowe niniejszego postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części w niniejszej sprawie. Sprecyzowania i potwierdzenia wymagało zatem, ustalenie wszystkich i rzeczywistych dochodów skarżącego i rodziny oraz kosztów ich utrzymania. Możliwości finansowe skarżącego w zakresie poniesienia kosztów sądowych oceniane są bowiem przez pryzmat dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków rodziny. Skarżący podał bowiem, że zamieszkuje u rodziców, zatem konieczne opłaty utrzymania domu rozłożone są na wszystkich domowników, co umniejsza koszty utrzymania rodziny skarżącego. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska