II SAB/Po 107/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi V. F. na bezczynność i przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia odrzucić skargę Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. V. F. – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego radcą prawnym – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody w sprawie rozpatrzenia jego wnioskuz dnia [...] maja 2020 r. o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium [...], zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 12, art. 35 § 1 w związku z art. 37 § 1 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, uznanie, że postępowanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "P.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 53 § 2b tej ustawy stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi skorzystała z regulacji przewidzianej w art. 37 K.p.a., tj. wniosła ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 K.p.a.), a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia – do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 2 K.p.a.). Jak wynika z akt sprawy, skarżący nadał ponaglenie datowane na dzień [...] czerwca 2021 r. w placówce pocztowej P. 74 w dniu [...] czerwca 2021 r., o czym świadczy stempel pocztowy na znajdującej się w aktach administracyjnych kopercie przesyłki pocztowej nr ([...] (k. nienumerowana akt adm.). Co przy tym istotne na gruncie rozpatrywanej sprawy, w tym samym dniu skarżący nadał także drugą przesyłkę rejestrową o nr ([...], w której znajdowała się skarga do tut. Sądu na bezczynność i przewlekłość Wojewody (k. 11 akt sąd.). Zarówno ponaglenie jak i skarga wpłynęły do Wojewody w dniu [...] czerwca 2021 r., co potwierdzają prezentaty W. Urzędu Wojewódzkiego w P. Wydziału Spraw Cudzoziemców poczynione na kopertach oraz znajdujących się w nich pismach. Zdaniem Sądu wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu oznacza, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia. Zaprezentowane stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 P.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia ponaglenia (a wcześniej wezwania do usunięcia naruszenia prawa) i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Instytucja ta nie może być postrzegana wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia jest stworzenie organowi możliwości autorewizji swojego działania i ograniczenia obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Dopiero więc po złożeniu ponaglenia, a nie jednocześnie z tym środkiem, strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Powyższa wykładnia znajduje wsparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. I FPS [...], w której wykluczono możliwość równoczesnego wniesienia skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale tej – wydanej w poprzednim stanie prawnym, ale zachowującym aktualność w rozpatrywanym zakresie – wskazano, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia, po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie (por. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1687/19 i z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wa 790/21 oraz postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21; dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, jednoczesne wniesienie ponaglenia i skargi – jak w niniejszej sprawie – nie wyczerpuje przesłanki uprzedniości (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia, o jakiej mowa w art. 53 § 2b P.p.s.a. W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie przysługującego jej środka zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 120 P.p.s.a. odrzucił skargę.