II SAB/Po 114/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca J. G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jaką wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF skarżąca powołała się na brak wystarczających środków finansowych, niskie dochody pięcioosobowej rodziny, korzystanie z pomocy socjalnej. Podała jedynie, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz trójką małoletnich dzieci. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 150[...] m² z pomieszczeniem gospodarczym o powierzchni [...] m², o łącznej wartości [...]zł we W. Nadto podała, że posiada auto osobowe, nie ma żadnych oszczędności, wartościowych ruchomości, akcji, udziałów i obligacji. Nadto podała, że z tytułu renty uzyskuje [...] zł miesięcznie, a mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi [...] zł netto miesięcznie. Opłaty za nieruchomość wraz z kosztami eksploatacji wynoszą [...]zł miesięcznie, leki, leczenie i związane z tym koszty wynoszą [...] zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżąca została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie został prawidłowo doręczone skarżącej, ale nie udzieliła na nie żadnej odpowiedzi (k. 21 akt sąd.). Zapłaciła wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. (k. 22 akt sąd.). Skarżąca pomimo wyraźnego wezwania nie udzieliła żadnych informacji dotyczących prowadzonej przez męża działalności gospodarczej oraz nie przedstawiła żadnej dokumentacji księgowej dotyczącej tej działalności. Podkreślić bowiem należy, że ustalenie wszystkich rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca i członkowie jej rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w zakresie przyznania prawa pomocy. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła przy tym żadnych dokumentów źródłowych, ani oświadczeń wiedzy, które szczegółowo wyjaśniałyby realną sytuację finansową i majątkową skarżącej i jej rodziny. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia pełnych środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie wyjaśniła wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Z istoty prawa pomocy wynika konieczność ustalenia pełnego stanu osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ich dochodów i kosztów utrzymania. Okoliczności te bowiem współkształtują rzeczywistą sytuacją finansową skarżącej i w konsekwencji jej osobiste możliwości poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Skarżąca nie podała informacji o obrotach na posiadanym rachunku bankowym, podczas gdy obroty na takim rachunku najpełniej obrazują wysokość środków finansowych, jakimi skarżąca i jej rodzina realnie dysponuje. Dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej wymagane było również podanie szczegółowego spisu wszystkich kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny, co pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rozporządza. Tymczasem skarżąca ograniczyła się tylko do podania kosztów utrzymania nieruchomości oraz leków i leczenia. Zaniechała podania pozostałych kosztów utrzymania, jak żywność, środki czystości, odzież, opłaty szkolne, przedszkolne, pomocy szkolnych, paliwa, obowiązkowego ubezpieczenia, itd. Nie przedłożyła żadnych rachunków, faktur, czy osobistych oświadczeń w tym zakresie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa, majątkowa skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. Nadto podkreślić należy, że mąż skarżącej uiścił wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w postaci wpisu od skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska