II SAB/Po 123/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca C. K. wniosła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (po uzupełnieniu braków formalnych k. 33 i nast.). W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny swój oraz syna, który znajduje się na jej całkowitym utrzymaniu, uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z emerytury kwotę [...] zł przeznacza na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m² w okolicach P. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Z uwagi na przewlekłość schorzeń nie może podjąć żadnej pracy. Nadto wskazała, że sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do pełnej i aktualnej sytuacji finansowej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Istotne w sprawie jest przede wszystkich ustalenie, czy skarżąca nadal dysponuje oszczędnościami na należącym do niej rachunku bankowym. Z urzędu wiadomo bowiem, że z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej przedłożonych do akt innej sprawy skarżącej (sygn. akt II SAB/Po 21/13) wynika, że stan środków przekraczał kwotę [...] zł. Zobowiązano więc skarżącą do przedłożenia aktualnych wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Zobowiązano zatem skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich aktualnych źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (syn) oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT). Zwrócono się także o podanie, w jakim ośrodku zdrowia aktualnie skarżąca oraz jej syn kontynuują leczenie, czy pomoc lekarska jest odpłatna, czy w ramach ubezpieczenie NFZ, wraz z wyszczególnieniem ponoszonych kosztów leczenia i udokumentowanie tych wydatków rachunkami i fakturami z okresu 2015 r. i 2016r. Okoliczność ta jest szczególnie istotna dla oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącej z uwagi na jej poważne i przewlekłe schorzenia, co z kolei wpływa na jej możliwości finansowe w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wezwano także skarżącą do podania jakie ona i syn posiadają samochody, oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania całej rodziny, gdyż wysokość realnie ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Przesyłka wraz z powyższym zarządzeniem została wysłana na prawidłowy adres i powróciła do Sądu z adnotacją "Zwrot do nadawcy nie podjęto w terminie". Przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana (k. 51). Zgodnie z art. 73 §4 P.p.s.a. uznać należało, że przesyłka została doręczona w trybie zastępczym w dniu 22 stycznia 2016r. Termin do jej uzupełnienia upłynął zatem z końcem dnia 29 stycznia 2016r. (piątek). Zarządzenie nie zostało w ogóle wykonane. Skarżąca nie przedłożyła żadnych oświadczeń, czy dokumentacji źródłowej. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycja art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i zgromadzone dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przy czym należy podkreślić, że sytuację finansową skarżącej należy badać w kontekście dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków jego rodziny – w niniejszej sprawie matki i syna. Z istoty prawa pomocy wynika, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniać należy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, dochodów i kosztów utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjaśnienia wymagała zatem aktualna sytuacja finansowa skarżącej i syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ustalenia wymaga zatem zwłaszcza, czy nadal dysponuje zgromadzonymi na rachunku bankowym oszczędnościami oraz wysokość realnie ponoszonych kosztów leczenia. Zasadą jest, że skoro skarżąca dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami, które co do zasady winna ponieść skarżąca inicjująca kolejne postępowanie sądowe. Z istoty prawa pomocy wynika możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do aktualnego stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja rodzinna i finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Brak współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na ustalenie w jakiej części może uiścić koszty niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska