II SAB/Po 144/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Tomasz Świstak Skarżąca C. K. w dniu 11 marca 2015r. wniosła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (k. 81 i nast.). W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny swój oraz syna, który znajduje się na jej całkowitym utrzymaniu, uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.790 zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011 r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z emerytury kwotę 900 zł przeznacza na leki i leczenie syna, do tego dochodzą poza kosztami utrzymania wydatki związane z wizytami w ośrodku zdrowia, rehabilitacji i u lekarzy specjalistów skarżącej i jej syna. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 156 m² w okolicach P.. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Z uwagi na przewlekłość schorzeń nie może podjąć żadnej pracy. Nadto wskazała, że sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów. Uzupełniając powyższy wniosek skarżąca pismem dnia 10 kwietnia 2015 r. powtórzyła, że jedynym źródłem dochodów stałych, jak i dorywczych jest jej emerytura w wysokości 1.790 zł. Uczestniczka nadto ponosi pełne koszty utrzymania i leczenia syna, który nie może podjąć zatrudnienia. Oświadczyła, że syn z uwagi na brak zatrudnienia, stan zdrowia, brak możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy jako bezrobotny, korzysta wyłącznie z prywatnej pomocy lekarskiej. Skarżąca korzysta z pomocy publicznej służby zdrowia. Obroty na posiadanym przez wnioskodawczynię rachunku bankowym sprowadzają się do uzyskiwania emerytury i jej wydatkowania, nie ma kredytów, pożyczek, ani zajęć komorniczych. Nie posiada samochodu. Koszty leczenia, które wynoszą około 900 zł. pokrywa z emerytury. Nadto wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie wyciągów z jej rachunku bankowego za okres od 8 marca 2014r. do 1 września 2014 r., na którym stan środków na 3 marca 2014 r. wynosił 15.837,78 zł, 5 kwietnia 2014 r. wynosił 14.174,07 zł, 5 maja 2014 r. wynosił 14.261,47 zł, 4 czerwca 2014 r. wynosił 13.643,67 zł, 7 lipca 2014 r. wynosił 13.708,54 zł, 5 sierpnia 2014 r. wynosił 13.432,28 zł, 1 września 2014 r. wynosił 13.374,87 zł. Postanowieniem z 1 czerwca 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia C. K. wniosła ustawowym terminie (k.224 akt sąd.) W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wadliwie zarzuca się jej dysponowanie niezmienną od kilku miesięcy kwotą oszczędności, jakie zgromadziła na rachunku bankowym. Naruszono zasadę instytucji prawa pomocy wynikającą z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stanowiącego, że w ramach prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, obywatele mają również możliwość uzyskania porady pranej, skorzystania z obrońcy i przedstawiciela, a osobom które nie posiadają wystarczających środków, jest udzielana pomoc prawna w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Sąd wadliwie i błędnie, jako rzekome oszczędności przypisuje gromadzenie środków pochodzących ze zlikwidowanej przez syna skarżącej jego polisy ubezpieczeniowej z przeznaczeniem na zabiegi ratujące życie i zdrowie C. K. w obliczu śmiertelnej i nieuleczalnej choroby. W celu dokonania aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, Sąd wezwał, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie aktualnych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych – kopii wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej syna M. K. za okres od maja do czerwca 2015 r. W odpowiedzi skarżąca nadesłała kopie wyciągów z posiadanego przez nią rachunku bankowego z okres od lutego 2015 r. do lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z dyspozycja art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania skarżącej i jej rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. W ocenie Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Z przedłożonych przez stronę materiałów źródłowych wynika, iż jest ona w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania skarżącej i jej syna. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego, wynika, że emerytura skarżącej wystarcza na pokrycie wszystkich kosztów koniecznego utrzymania skarżącej i jej syna. Skarżąca od kilku miesięcy posiada na własnym rachunku bankowym kwotę oscylująca w ostatnim półroczu od 15.547,55 zł (6 luty 2015 r.) do 12.954,24 zł (3 sierpnia 2015 r.) Stałe miesięczne salda rachunku wskazują, że skarżąca w niewielkim stopniu posiłkuje się środkami pozyskanymi z likwidacji polisy ubezpieczeniowej. Emerytura skarżącej w wysokości 1819.37 zł (stan na lipiec 2015 r.) starcza na pokrycie niezbędnych wydatków jej samej oraz jej syna, a także kosztów wykraczających po za pojęcie wydatków niezbędnych takich jak na przykład opłata abonamentu telewizji cyfrowej (Cyfrowy Polsat). Jak podała skarżąca sama korzysta z publicznej służby zdrowia, a jednocześnie nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej odpłatne leczenie syna, ani potwierdzającej wydatki na leki i leczenie w kwocie 900 zł miesięcznie. Z wyciągów z rachunku bankowego nadesłanych do Sądu wynika, iż większość transakcji dokonywanych była z rachunku w formie bezgotówkowej (karta płatnicza i przelewy) z tego wysokość transakcji dokonanych w aptekach w okresie od 6 lutego 2015 r. do 3 sierpnia 2015 r. wynosiła łącznie kwotę 230,49 zł. W okresie tym dokonano też wypłat gotówki z rachunku w wysokości 221,30 zł. Z wyciągów nie wynika, aby pozostałe transakcje dokonywane z rachunku bankowego były związane z ponoszeniem kosztów leczenia. Brak jest zatem dowodu, aby w okresie ostatnich kilku miesięcy koszty ponoszone przez skarżącą i jej syna na leczenie faktycznie wynosiły 900 zł miesięcznie. Odnosząc się zaś do znacznej kwoty zgromadzonej na rachunku bankowym skarżącej oraz jej twierdzeniu dotyczącym konieczności ponoszenia w przyszłości wydatków i przeznaczenia tej kwoty cel związany z leczeniem wskazać trzeba, że sąd ocenia sytuację majątkową i osobistą strony na datę złożenia wniosku, nie jest zaś uprawniony do prowadzenia symulacji przyszłej sytuacji uczestniczki i na tej podstawie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2015 r. o sygn. akt II OZ 715/15, dostępne na stronie internetowej: - orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zgromadzone środki te mają charakter oszczędności, którymi strona może swobodnie dysponować. Z istoty prawa pomocy wynika natomiast, że z tego dobrodziejstwa nie może skorzystać strona, która dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami, wykraczającymi po za środki wystarczające na niezbędne wydatki i koszty koniecznego utrzymania. Reasumując brak jest jakichkolwiek przesłanek do obciążania Skarbu Państwa, kosztami postępowania zainicjowanego przez skarżącą, zwłaszcza, iż na ten moment koszty te wynoszą 100,- zł tytułem wpisu sądowego, a skarżąca posiada oszczędności wielokrotnie przekraczające tę kwotę. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. /-/ Tomasz Świstak