II SAB/Po 18/13

Dnia 9 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na bezczynność E. – O. S.A. Oddział w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Pismem z dnia [...] maja 2011 r. – nazwanym "Wezwanie do podjęcia negocjacji" – M. A. wezwał E. O. S.A. Oddział w K. do (1) ustalenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z działki nr [...] w S., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...], oraz (2) ustanowienia na tej działce służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Skarżący wskazał, że na powyższej nieruchomości znajduje się część linii służącej do przesyłu energii elektrycznej. Wedle jego wiedzy wymieniona działka nie została wywłaszczona na potrzeby budowy omawianej instalacji. Nie zostało również ograniczone korzystanie z nieruchomości, ani nie została ustanowiona służebność przesyłu. Żądanie odszkodowania jest więc uzasadnione. M. A. zaznaczył przy tym, że oczekuje odpowiedzi w terminie 30 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową. Zaznaczył także, że jeżeli E. O. zaprzecza przedstawionemu stanowi faktycznemu i prawnemu, to skarżący wnosi o dokładne wskazanie wszelkich decyzji administracyjnych, z których wynika prawo do przedmiotowej linii energetycznej oraz o udostępnienie tych decyzji w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.) W odpowiedzi na powyższe wezwanie E. O. wyjaśniła pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], że przez działkę nr [...] przebiega linia nN (wraz z jednym słupem nN), wybudowana w 1974 r. Ponadto, przez tę nieruchomość biegnie również jednotorowa linia WN 110 kV relacji N. D. – Z. (wraz z jednym słupem WN), wybudowana na początku lat 60., zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1962 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18 poz. 94). Na mocy wspomnianej decyzji doszło do częściowego wywłaszczenia ówczesnego właściciela nieruchomości w zakresie obowiązku trwałego znoszenia umieszczonych na tej działce przewodów i dostępu do nich ze strony odpowiednich osób trzecich. Poza tym E. zaznaczyła, że cywilnoprawne żądania skarżącego są w jej ocenie bezpodstawne. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. M. A. odniósł się do kwestii związanych z ewentualnym zasiedzeniem służebności przesyłu, jednocześnie prosząc o wydanie kserokopii wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] listopada 1962 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], E. O. podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., dodając zarazem, że nie udostępnia osobom trzecim dokumentacji techniczno-prawnej, w tym dokumentacji prawnej związanej z budową infrastruktury elektroenergetycznej. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. M. A. wniósł skargę na bezczynność E. O. w związku z nieudostępnieniem informacji publicznej, żądanej we wniosku "z dnia [...] sierpnia 2011 r." W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że pojęcie zadań publicznych, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, obejmuje również dystrybucję energii elektrycznej, co z kolei prowadzi do wniosku, że E. O. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Tymczasem mimo złożenia stosownego wniosku w dniu [...] maja 2011 r. skarżący do chwili obecnej nie uzyskał żądanych informacji. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lutego 2013 r. E. O. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie wskazał podstawy prawnej swego żądania, a wnioskowane przez niego informacje nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Dokumentacja związana z budową i eksploatacją przedmiotowej linii objęta jest tajemnicą przedsiębiorstwa, a decyzjami dotyczącymi budowy tej instalacji dysponują właściwe organy, które z kolei mogą je przekazać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. E. O. zaznaczyła przy tym, że zajmuje się jedynie dystrybucją energii elektrycznej, a nie jej obrotem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie trzeba zauważyć, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku milczenia podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w przypadku, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi w istocie informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd zobligowany jest do rozpoznania wniesionej skargi i rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się udostępnienie interesujących go danych. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie. Jak wynika ponadto z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a cytowanej ustawy, udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć. Należy przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów zarówno wytworzonych przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszące się (skierowane) do tych podmiotów. Biorąc pod uwagę te rozważania, należy zauważyć, że pismem z dnia [...] maja 2011 r. M. A. zwrócił się do E. O. m.in. o wskazanie decyzji administracyjnych, z których wynikałoby wywłaszczenie jego nieruchomości lub ustanowienie ograniczenia w sposobie korzystania z jego działki (k. 10 akt sądowych). Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe dane stanowią co do zasady informację publiczną i podlegają udostępnieniu. Trzeba jednak zaznaczyć, że tryb przekazywania omawianych danych, opisany w powołanej ustawie, ma charakter uproszczony i odformalizowany, zapewniając tym samym łatwość korzystania z tego sposobu pozyskiwania informacji. W konsekwencji oznacza to jednak także, że wniosek o udzielenie informacji publicznej musi być sformułowany możliwie precyzyjnie i stanowczo. Podmioty zobowiązane do udzielenia wspomnianej informacji powinny bowiem załatwić go w drodze czynności materialno-technicznej poprzez przekazanie tych danych bez potrzeby dodatkowego ustalania sensu złożonego wniosku lub wytwarzania żądanych informacji. Z tej perspektywy pismo z dnia [...] maja 2011 r. nie spełniało wskazanych wymogów, skoro żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało ujęte w sposób wariantowy. Z treści tego dokumentu wynika bowiem, że skarżący domaga się przekazania kserokopii wspomnianych decyzji jedynie wtedy, gdy E. "zaprzecza opisanemu stanowi faktycznemu i prawnemu". Trudno zatem uznać, że taki wniosek ma charakter stanowczy; tym bardziej, że w istocie ziszczenie się warunku, od którego zależy skuteczność powyższego wniosku o udzielenie informacji publicznej, została uzależniona od oceny okoliczności faktycznych i stanu prawnego przez podmiot zobowiązany. Ujęcie omawianego żądania w opisany wyżej sposób prowadzi z kolei do konkluzji, że pismo z dnia [...] maja 2011 r. nie zainicjowało skutecznie postępowania w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. M. A. zawarł prośbę o udostępnienie kserokopii decyzji z dnia [...] listopada 1962 r., znak [...], lecz niemniej nie wskazał on trybu, w jakim kieruje to żądanie (k. 13 akt sądowych). Podmiot zobowiązany nie może natomiast domniemywać określonego trybu przekazania danych interesujących skarżącego. Tym samym z uwagi na alternatywny charakter żądania zawartego w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. oraz niedostateczną precyzję w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. nie można uznać zdaniem Sądu, że w niniejszej sprawie został skutecznie złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który z kolei obligowałby E. O. do podjęcia określonych działań. W konsekwencji wyklucza to również zaistnienie stanu bezczynności. Ubocznie należy zauważyć, że obowiązane do udzielenia informacji publicznej są wedle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie tylko szeroko rozumiane organy administracji publicznej, publiczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne albo podmioty je reprezentujące, lecz także inne podmioty lub jednostki organizacyjne, jeżeli wykonują one w szczególności zadania publiczne. Należy zarazem podkreślić, że zakres nazwy "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu nazwy "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych wyrażeń abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach. Podkreślić trzeba, że dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy z kolei zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w szerokim ujęciu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Taki pogląd spotkał także z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., II SAB/Wa 268/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym należy uznać, że E. O. mogła być podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lutego 2013 r. wspomniane przedsiębiorstwo energetyczne wskazywało jednak, że udzielenie informacji prowadziłoby do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa (k. 18-19 akt sądowych). Trzeba zatem wskazać, że istotnie prawo do uzyskania informacji publicznej ulega zgodnie z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczeniu m.in. ze względu tajemnice ustawowo chronione oraz tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepis ten nie oznacza jednak, że podmiot zobowiązany może w tym wypadku nie podejmować jakichkolwiek działań. W celu uchylenia się od zarzutu bezczynności powinien on bowiem wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 wymienionej ustawy decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wyjaśniając zarazem motywy takiego rozstrzygnięcia. W konsekwencji należy więc stwierdzić, że M. A. mógł domagać się od E. O. informacji publicznych, przybierających w szczególności postać decyzji administracyjnej. Niemniej, z przyczyn szczegółowo wyjaśnionych powyżej wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został skutecznie złożony i nie zainicjował stosownego postępowania. Dlatego też nie można uznać, że E. O. pozostawała w stanie bezczynności. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).