II SAB/Po 23/13

Dnia 25 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi R. J. na bezczynność A Sp. z o.o. [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. zobowiązuje A Sp. z o.o. do załatwienia wniosku R. J. z dnia 30 września 2011 roku w terminie 14 dni od dnia wpływu do siedziby Spółki akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku tutejszego Sądu, II. stwierdza, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od A Sp. z o.o. na rzecz skarżących kwotę [...],- ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W datowanym na 30 września 2011r. "Wezwaniu do podjęcia negocjacji" R. J. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zwrócił się do Spółki A z siedzibą w P. m. in. o udostępnienie – w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tired pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej u.d.i.p.) - kserokopii "wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych wyżej linii elektroenergetycznych". W odpowiedzi Spółka B z siedzibą w P. Rejon Dystrybucji Ch., w piśmie z dnia [...] października 2011 r. podała, że nie wyraża zgody na wypłatę odszkodowania z tytułu korzystania z nieruchomości pod urządzeniami elektroenergetycznymi na działce nr [...] w G. Wskazała, że słupy energetyczne i odcinki linii napowietrznych SN-15kV i nn-0,4kV, które znajdują się na działce wnioskodawcy służą do zasilania w energię elektryczną wielu odbiorców miejscowości G. Zdaniem Spółki, z posiadanych dokumentów wynika, że od chwili wybudowania przedmiotowych linii SN-15kV i nn-0,4 kV (lata 80-te ubiegłego wieku) nie zmieniono położenia słupów i przebiegu linii w obrębie działki [...]. Pismem z 25 maja 2012r. wnioskodawca zwrócił się o dokładne oznaczenie decyzji stanowiących postawę lokalizacji linii energetycznej na działce nr [...]. Spółka B Rejon Dystrybucji Ch. w piśmie z [...] czerwca 2012r. podtrzymała stanowisko zawarte w piśmie z [...] października 2011r. i w sprawie udostępnienia dokumentacji i pozwoleń poinformowała, że jest w stanie udostępnić do wglądu powyższą dokumentację na podstawie której zbudowano linię przebiegającą przez działkę wnioskodawcy po uprzednim ustaleniu terminu. Pismem z dnia 4 lutego 2013r. wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność spółki B Rejon Dystrybucji Ch. polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 30 września 2011r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Z powołaniem się na te zarzuty wniósł o stwierdzenie bezczynności Spółki i zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przypadku skarg na bezczynność strona skarżąca nie jest związana jakimkolwiek terminem, lecz może ją skutecznie wnieść aż do ustania stanu bezczynności. W ocenie skarżącego, Spółka, zajmując się dystrybucją energii elektrycznej, jest zobowiązana do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojecie "zadania publiczne" nie jest przypadkowe i ma na celu wyeliminowanie elementu podmiotowego, w tym znaczeniu, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadania publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. Wykonywanie tych zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych prawa podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są "zadaniami publicznymi". W konsekwencji żądane przez skarżącego informacje dotyczą "sprawy publicznej" i nakładają na Spółkę obowiązek ich udzielenia. Skarżący do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał wnioskowanych przez siebie dokumentów w żądanej formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej albo umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Spółka B wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że skarżący nie wykazał na jakiej podstawie domaga się od spółki prawa handlowego udostępnienia informacji. Żądanie przez skarżącego udostępnienia dokumentów oraz decyzji administracyjnych dotyczących budowy linii nie mieści się w kategorii "informacja publiczna", bowiem dokumentacja jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa, a decyzjami dysponują organy, które je wydały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Stosownie do generalnej reguły z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną. Przedmiotem tej skargi jest bezczynność Spółki w zakresie udostępnienia skarżącemu decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na działce wskazanej we wniosku. Koniecznym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie, czy żądane dokumenty (decyzje) są informacją publiczną oraz czy Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia takiej informacji. W dalszej kolejności należało również ustalić, czy działania Spółki nastąpiły w formie zgodnej z treścią wniosku o udzielenie informacji publicznej, a jeżeli nie, to czy działanie takie znajdowało uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Podstawę rozstrzygania w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej u.d.i.p.), na gruncie której każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów, zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów. W świetle powyższych uwag należało zatem uznać, że dokumenty (kserokopie decyzji) żądane przez skarżącego posiadały status informacji publicznej (tak też, na tle analogicznych stanów faktycznych, inne wyroki WSA w Poznaniu, np: z 20.12.2012 r., IV SAB/Po 87/12; z 10.01.2013 r., II SAB/Po 66/12 i II SAB/Po 70/12; z 15.01.2013 r., II SAB/Po 65/12 i II SAB/Po 68/12). Dotyczyły bowiem treści dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), odnoszących się do przedsiębiorstwa Spółki (i jej prawnych poprzedników). Zarazem, w ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę – żądanie skarżącego zostało dostatecznie sprecyzowane. W piśmie (wniosku) z 12 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł bowiem o przekazanie kserokopii decyzji w sprawie lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych zlokalizowanych w miejscowości G., na działce o numerze ewidencyjnym i numerze księgi wieczystej wskazanym w wniosku. Tym samym zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej został dostatecznie uszczegółowiony, tak co do przedmiotu, jak i zakresu przestrzennego wymienionych decyzji. Żądanej przez skarżącego informacji publicznej (kserokopii decyzji) nie można było uznać za tzw. informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Pojęcie "informacji przetworzonej" – niezdefiniowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej – w orzecznictwie sądowym jest zwykle eksplikowane jako informacja publiczna, która została opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków oraz na podstawie kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę. Informacją przetworzoną będzie więc informacja, która została przygotowana (opracowana) specjalnie dla wnioskodawcy, według podanych przez niego kryteriów (np. w formie tabelki, zestawienia, wykazu – zawierających wnioskowane dane) (por. wyrok WSA w Warszawie z 09.07.2010 r., II SA/Wa 1942/09, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). "Przetworzenie" informacji, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., polega na dokonaniu zmian w jej treści, a nie na odjęciu z jakiegoś dokumentu elementów niezwiązanych z jego treścią (por. wyrok WSA w Krakowie z 30.01.2009 r., II SA/Kr 1258/08, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Informacją przetworzoną będzie tylko taka informacja, w przypadku której podmiot zobowiązany do jej udzielenia nie dysponuje taką "gotową" informacją na dzień złożenia wniosku, lecz jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności, polegających przykładowo na sięgnięciu do dokumentacji źródłowej, dokonaniu stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 22.02.2006 r., II SA/Wa 1721/05, "Prokuratura i Prawo" – wkładka 2006/5/53). Jednakże – jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Warszawie z 11 stycznia 2012 r. (VIII SA/Wa 1072/11, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl) – takie czynności organu, jak selekcja dokumentów i protokołów, ich analiza pod względem treści, są zwykłymi czynnościami, które nie mają wpływu i nie dają podstaw do zakwalifikowania żądanych dokumentów jako informacji przetworzonej. W wyniku stosowania takich czynności organu nie powstaje bowiem żadna nowa informacja. O przetworzeniu informacji nie stanowi też sięganie do materiałów archiwalnych czy też źródłowych. Także czasochłonność oraz trudności organizacyjno-techniczne, jakie wiążą się z przygotowaniem informacji publicznej, nie mogą zwalniać zobowiązanego podmiotu z tego obowiązku, a tym samym kwestie te nie mogą ograniczać prawa do uzyskania informacji publicznej przewidzianego w art. 3 u.d.i.p. W ocenie Sądu sporządzenie kopii określonych dokumentów (decyzji administracyjnych) znajdujących się w zasobach (choćby archiwalnych) danego podmiotu – co stanowiło przedmiot żądania skarżącego w niniejszej sprawie – nie powinno być kwalifikowane jako żądanie informacji przetworzonej, a to z tego względu, że ich sporządzenie nie prowadzi do powstania nowych informacji, składających się z cząstkowych informacji prostych. Niewątpliwie decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych są dokumentami, w których posiadaniu pozostaje inwestor, a jeżeli inwestorem jest podmiot realizujący zadania publiczne, to decyzje te służą realizowaniu zadań publicznych przez taki podmiot. Z tego względu dostęp do takich dokumentów należy traktować jako dostęp do informacji publicznej. W świetle wprowadzenia do wyliczenia zawartego w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., podmiotami obowiązanymi do udzielenia informacji publicznej na podstawie powołanej ustawy są nie tylko szeroko rozumiane "władze publiczne", ale także "inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd zaakceptowany w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. (I OSK 851/10, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w myśl którego zakres terminu "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu terminu "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych pojęć abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użytecznie dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok TK z 25.07.2006 r., P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy również zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Szeroki krąg uprawnień przypisanych takim przedsiębiorstwom i ich przedstawicielom, w zestawieniu z brzmieniem art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059) – w którym mowa o polityce energetycznej i bezpieczeństwie energetycznym państwa – a także rola, jakie przedsiębiorstwa te odgrywają w systemie gospodarczym kraju, muszą prowadzić do wniosku, że wykonują one zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a zatem są podmiotami obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z 02.02.2010 r., II SAB/Kr 112/09,dostęne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd, że przedsiębiorstwo energetyczne w sprawach związanych z dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami przezeń wykonywanymi, noszącymi znamiona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jest zobowiązane do przekazywania odnośnych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, można już uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np.: wyrok NSA z 18.08.2010 r., I OSK 851/10; a także orzeczenia WSA: wyrok z 02.02.2010 r., II SAB/Kr 112/09; wyrok z 20.12.2012 r., IV SAB/Po 87/12; wyrok z 10.01.2013 r., II SAB/Po 70/12; wyrok z 15.01.2013 r., II SAB/Po 65/12 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe bez wątpienia Spółka jest podmiotem obowiązanym do udzielania określonych informacji publicznych. W świetle art. 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, co do zasady, prawo dostępu do informacji publicznej (ust. 1), a od wnioskodawcy nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub choćby faktycznego (ust. 2). Skoro, jak to już wyżej wskazano, żądana informacja nie miała charakteru informacji przetworzonej, to tym samym brak podstaw do badania na mocy art. 3 ust. 1 u.d.i.p., czy w niniejszej sprawie uzyskanie wnioskowanych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dane wnioskowane przez skarżącego składały się bowiem jedynie z prostych informacji (kserokopii – a więc wiernego odwzorowania techniką elektrofotograficzną – decyzji), które nie wymagały od podmiotu zobowiązanego poniesienia nadmiernych nakładów w celu opracowania i przekazania informacji końcowej. Dlatego, zdaniem Sądu, Spółka nie może się skutecznie zasłaniać ewentualnie, brakiem interesu publicznego po stronie skarżącego w uzyskaniu przedmiotowych informacji. Mając wszystko to na względzie należało uznać, że żądane informacje miały charakter informacji publicznej, a Spółka była podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. W aktach brak również jakiegokolwiek pisma powiadamiającego, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o późniejszym terminie udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto, udostępnienie informacji publicznej powinno, według art. 14 ust. 1 u.d.i.p. nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem. Dopiero wtedy ustępuje stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Gdyby jednak środki techniczne, jakimi dysponuje podmiot zobowiązany, nie umożliwiały udostępnienia informacji w opisany wyżej sposób, podmiot ten powinien pisemnie poinformować o tym fakcie wnioskodawcę, wskazując przyczynę zaistniałego stanu rzeczy oraz możliwy sposób udostępnienia żądanych informacji. Powyższe nakazuje przyjąć, że Spółka do dnia wydania wyroku nie zakończyła postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 30 września 2011 r. w żadnej z prawem przewidzianych form. Należy zatem stwierdzić, że podmiot ten dopuścił się i nadal pozostaje w bezczynności w kwestii rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązał Spółkę do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (punkt I sentencji wyroku). W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. zobowiązany był do stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie Sąd uznał, że do rażącego naruszenia prawa nie doszło, jak orzeczono w punkcie II wyroku. Na pismo z 30 września 2011r. inicjujące postępowanie Spółka odpowiedziała pismem już z [...] października 2011r. Nieprawidłowy sposób załatwienia sprawy natomiast poddany został kontroli sądu administracyjnego i do czasu jego przeprowadzenia Spółka nie musiała wiedzieć o swoim błędnym zachowaniu. Dodatkowo należy zaznaczyć, że Spółka wskazała, że jest w stanie udostępnić dokumentację po wcześniejszym uzgodnieniu terminu, przy czym nie wiadomo, czy skarżący z tej możliwości skorzystał i spotkał się z odmową. Wobec powyższego trudno jest w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie dopatrzyć się po stronie Spółki rażącego naruszenia prawa w związku ze stwierdzoną bezczynnością postępowania. O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego ustalone na podstawie §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie [...] zł