II SAB/Po 240/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. B. na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]([...]) złotych. /-/ T. Świstak Pismem z [...] października 2021 r. R. B. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został przyjęty przez organ w roku 2020, zaś do dnia wniesienia skargi skarżący nie otrzymał decyzji kończącej postępowanie. W związku z powyższym w skardze wniesiono o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Do skargi dołączono szereg kserokopii dokumentów zarówno dotyczących skarżącego, jak i innej osoby o imieniu i nazwisku R. G. W dniu [...] listopada 2021 r. tut. Sąd przekazał skargę organowi jako mylnie skierowaną bezpośrednio do Sądu. W dniu [...] grudnia 2021 r. Wojewoda przesłał do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz kserokopią akt postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że cudzoziemiec, którego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do Wojewody [...] grudnia 2020 r., nie spełnił wymogów formalnych do wniesienia skargi, albowiem zarówno w czasie prowadzenia sprawy przez Wojewodę, jak i po przekazaniu jej do Wojewody O. nie wniósł na którymkolwiek etapie postępowania ponaglenia. Nadto Wojewoda wyjaśnił, iż wniosek skarżącego przekazany został wg właściwości miejscowej Wojewodzie O. w dniu [...] czerwca 2021 r., niezwłocznie po poinformowaniu organu przez R. B. o zmianie miejsca zamieszkania na [...] gmina [...], o czym skarżącego poinformowano, a zawiadomienie o powyższym zostało uznane za doręczone skarżącemu w trybie art. 44 K.p.a. z dniem [...] lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 § 2 art. 3 P.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, tj. w sprawach gdy właściwy organ ma wydać decyzje, postanowienie, o jakim mowa w pkt 2 i 3, jak też wydać akt, czy dokonać czynności o których mowa w pkt 4. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż na datę wniesienia skargi Wojewoda od blisko sześciu miesięcy nie prowadził już postępowania z wniosku skarżącego, albowiem w wyniku zmiany przez niego miejsca zamieszkania przestał być organem właściwym w sprawie którą w związku z tym [...] czerwca 2021 r. przekazał wg właściwości Wojewodzie O.. Co za tym idzie już na dzień wniesienia skargi na bezczynność Wojewody brak było możliwości zobowiązania go przez Sąd do wydania aktu administracyjnego, a więc wydania zasadniczego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość w działaniu organu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na dzień wniesienia skargi nie istniała już bowiem od kilku miesięcy nawet potencjalna bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę, który od [...] czerwca 2021 r. jakiegokolwiek postępowania dotyczącego wniosku skarżącego już nie prowadził. Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż badanie przez sąd administracyjny dopuszczalności skargi polega w pierwszej kolejności na ocenie, czy istnieje jej przedmiot należący do zakresu kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 5 P.p.s.a. Badaniu sądu podlega więc na wstępie istnienie przedmiotowej przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi w zakresie przedmiotowym), tzn. określenia czy na zaskarżoną formę działalności administracji publicznej lub jej zaniechania (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 i art. 5 P.p.s.a. Jeżeli bowiem przewlekle prowadzone postępowanie (względnie postępowanie w którym organ pozostawał w bezczynności) uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując w takim przypadku prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować (por. T. Woś, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, art. 58, Warszawa 2016 s. 528). Jednocześnie wobec wywiedzenia skargi na bezczynność konkretnego organu – to jest Wojewody orzekający w sprawie Sąd nie mógłby wydać orzeczenia, w którym odpowiednie obowiązku nałożyłby na organ aktualnie właściwy do rozpoznania sprawy, to jest Wojewodę O.. Przypomnieć bowiem trzeba, iż zgodnie z art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a więc w niniejszej sprawie stroną poza skarżącym jest jedynie Wojewoda, co oznacza, iż ewentualny wyrok zawierający rozstrzygnięcia dotyczące obowiązków nakładanych na Wojewodę O. byłby obarczony wadą nieważności wynikającą z pozbawienia tego organu możliwości działania w sprawie, która by go dotyczyła. Podsumowując stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja wskazana w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., stanowiącym, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi należy bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na utratę przez zaskarżony organ administracji kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi na bezczynność, którym jest rozstrzygnięcie sprawy przez zaskarżony organ, skoro organ ten utracił już uprzednio możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia w następstwie przekazania podania strony organowi właściwemu do jego załatwienia. Nienależnie od powyższego zauważyć należy, iż w świetle art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z tego ostatniego przepisu wynika zatem w sposób niebudzący wątpliwości, że warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania, jest uprzednie wniesienie ponaglenia. Inaczej rzecz ujmując użyty w art. 53 § 2b P.p.s.a. zwrot "skargę na bezczynność (...) można wnieść (...) po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu" należy rozumieć jako samoistny warunek dopuszczalności skargi, który trzeba spełnić, aby prawnie dopuszczalne stało się wniesienie takiego środka ochrony sądowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. I FSK 495/20, dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec braku w przekazanych do sądu aktach administracyjnych dowodu na wniesienie przez skarżącego ponaglenia oraz braku przedstawienia przez skarżącego tak w skardze i w dołączonych do niej kserokopiach dokumentów dowodu na złożenie przez niego odpowiedniego ponaglenia – skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.. także z tego powodu. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. /-/ T. Świstak