II SAB/Po 29/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Dnia 20 lutego 2016r. (data nadania na poczcie) J. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Powołał się na treść art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W skardze zarzucił naruszenie art. 8, art.12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniósł o: 1. zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt wraz z prawomocnym orzeczeniem organowi, 2. zobowiązanie samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 3. orzeczenie, iż bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa oraz, iż naruszenie prawa było rażące, 4. przyznanie na rzecz organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 2 ppsa, 5. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, 6. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, 7. zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podał, że w dniu 27 września 2015r. Skarżący złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – wniosku o przywrócenie terminu, który został oddalony postanowieniem [...] wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] 2015r. Odwołanie zostało skutecznie doręczone, co potwierdziło automatycznie wygenerowanie Urzędowe Poświadczenia Przedłożenia. Wniosek o przywrócenie terminu w związku z pobytem Skarżącego w szpitalu został złożony w dniu [...] 2015r. Skarżący podał, że pomimo upływu prawie 5 miesięcy od momentu złożenia odwołania nie zostało ono rozpatrzone. Działanie organu narusza prawo z uwagi na niedotrzymanie terminów przez SKO przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu i wydanie postanowienia niekorzystnego dla Skarżącego dopiero po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Skarżącego podnoszony przez organ argument o obiektywnym braku możliwości rozpatrzenia wpływających wniosków i odwołań w terminie ze względu na ich znaczna liczbę nie może być brany pod uwagę. Gwarancje rozpatrywania spraw w określonych w kpa terminach mają charakter ogólnych gwarancji proceduralnych i na ich stosowanie nie ma wpływu stan organizacyjny bądź stan spraw toczących się przed organem. Wobec powyższego należy na rzecz skarżącego zasadzić maksymalną kwotę przewidzianą w art. 139 § 2 ppsa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podało, że Skarżący 22 lutego 2015r. złożył wniosek o umorzenie zobowiązań alimentacyjnych. Decyzją z [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił umorzenia należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tj. A. B. i S. B., określonych w decyzji z [...] 2010r., nr [...] (okres świadczeniowy 2008/2009) na kwotę -...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Decyzja ta została doręczona J. B. 8 kwietnia 2015r. (urzędowe poświadczenie doręczenia w aktach administracyjnych ). [...] 2015r. Skarżący za pośrednictwem ePUAP złożył odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podał, że złożenie odwołania po terminie nie nastąpiło z jego winy, powołał się na swój zły stan zdrowia oraz przebywanie w okresie od 7 kwietnia 2015r. do 24 kwietnia 2015r. w szpitalu. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...] odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. nr [...]. Postanowieniem z tego samego dnia stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało Skarżącemu doręczone w dniu 25 września 2015r. Kolegium podało, że błędnie pouczyło Skarżącego w w/w postanowieniu o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast o prawie do złożenia skargi na w/w postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. 22 lutego 2016r. wpłynęła do Kolegium skarga Skarżącego na przewlekłe załatwienie sprawy. Do tej skargi dołączył wniosek z dnia 27 września 2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z ustaleń Kolegium wynikało, że wniosek z 27 września 2015r. nie wpłynął jak podawał Skarżący w dniu 27 września 2015r. a po raz pierwszy dopiero ze skargą na przewlekłość postępowania. Z uwagi na zapis art. 59 § 2 kpa uznany został za skargę do WSA w Poznaniu na postanowienie Kolegium z dnia [...] 2015r. Kolegium podało, że oczekuje na wyjaśnienie administratora ePUAP w zakresie wniosku Skarżącego z 27 września 2015r. W ocenie Kolegium dopiero od 22 lutego 2016r. liczony jest termin przekazania skargi do sądu, zgodnie z art. 54 § 2 ppsa. W ocenie Kolegium nie doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy. Pismem z dnia 9 czerwca 2015r. SKO w Poznaniu wyjaśniło, że w oparciu o informację uzyskaną od administratora ePUAP wniosek Skarżącego z 27 września 2015r. z uwagi na modyfikację ustawień skrytki dokonanej w dniu 28 września 2015r. przez pracownika SKO został pobrany awaryjnie ze skrytki przez pracownika administracyjnego Kolegium i nie trafił do składu na ePUAP, a jedynie na dysk lokalny tego pracownika. Ustawienia skrytki zostały ponownie zmienione w dniu 28 października 2015r. i obecnie są już poprawne. Pismem z dnia 11 kwietnia 2016r. Skarżący cofnął złożony wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Z treści skargi sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że dotyczyła ona bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Skarga została poprzedzona wezwaniem 12 lutego 2016r. dot. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do tego wezwania został dołączony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 27 września 2015r. W uzasadnieniu skargi Skarżący również podnosił kwestie związane ze złożeniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w dniu 27 września 2015r. Z powyższego wynikało więc, że skarga dotyczy braku rozpoznania wniosku z 27 września 2015r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podnosił również kwestię wydania postanowienia niekorzystnego dla Skarżącego dopiero po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem jakie zostało w sprawie wydane było postanowienie z [...] 2015r. Tym samym Sąd uznał, że skarga dotyczyła również jak określono na jej wstępie bezczynności poprzedzającej wydanie postanowienia z [...] 2015r. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016.718, dalej powoływanej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dotyczy więc bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacjach, gdy winno zostać wydane rozstrzygnięcie określone w pkt 1 – 3, 4a lub inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie była zasadna albowiem wniosek ten na skutek nieprawidłowego pouczenia Skarżącego przez organ winien być uznany za skargę do WSA w Poznaniu a nie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej: kpa.) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która stosowała się do tego pouczenia. Zgodnie z art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W przedmiotowej sprawie organem tym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ II instancji. Z uwagi na fakt, że zgodnie z w/w przepisem rozstrzygnięcie w tym zakresie jest ostateczne służy od nich skarga do WSA., którą zgodnie z art. 52 § 1 ppsa wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia Tym samym prawidłowo organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest w istocie skargą do sądu administracyjnego. Błędne pouczenie nie zmieniało faktycznego charakteru tego pisma stanowiącego w istocie skargę do sądu. W takiej sytuacji organ nie był zobowiązany do rozpoznania tego wniosku i wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, czy aktu lub czynności wskazanych zarówno w pkt 8 jak i w pkt 9 § 2 art. 3 ppsa. Organ był zobowiązany zgodnie z art. 54 § 2 ppsa przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Sankcje za rażące naruszenie obowiązków przez organ przekazujący skargę są przewidziane w art. 55 ppsa. Zgodnie z § 1 tego przepisu są nimi wymierzenie na wniosek skarżącego grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Przy braku przekazania skargi mimo wymierzenia grzywny – sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi w sytuacji określonej w § 2 art. 55. O rażących przypadkach naruszenia tych obowiązków skład orzekający może zawiadomić organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków. Wniosku o wymierzenie grzywny w myśl art. 55 § 1 ppsa Skarżący nie złożył. Z powyższego wynika więc, że w takich sytuacjach nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu i zobowiązywanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, jak wnosił Skarżący w skardze. Skarga na bezczynność organu polegająca na braku przekazania skargi do sądu była więc niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wskazać należy, że skarga ta została przekazana przez organ do sądu i rozpoznana pod sygn. II SA/Po 178/16. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa skarga dotyczyła jak wynikało z treści uzasadnienia również "bezczynności" w postaci wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu [...] 2015r. na wniosek z [...] 2015r. a także zawierała wniosek o zobowiązanie Kolegium do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i przyznania na rzecz Skarżącego od organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 1 ppsa - odrzucenie skargi w zakresie bezczynności w przedmiocie przekazania skargi do sądu mieści się w merytorycznym rozpoznaniu jednej skargi na bezczynność organu. Żądanie dotyczące stwierdzenia bezczynności, zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego i wymierzenia sankcji wskazanych w pkt 2, 4 skargi objętych było jedną skargą i podlegało jednemu rozstrzygnięciu. Nie ma również podstawy prawnej do zobowiązania przez sąd organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, czy do orzekania, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o co wnosił Skarżący w pkt 2 i 3 skargi. Nie było również podstaw do zasądzania na rzecz Skarżącego od organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 2 ppsa. Na marginesie tylko wskazać można, że art. 139 § 2 ppsa dotyczy ogłoszenia wyroku. Przyjmując, że Skarżący wnosił o przyznanie od organu na jego rzecz określonej kwoty pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ppsa Sąd wskazuje, że przepis ten również nie może być stosowany w przedmiotowej sprawie choćby z uwagi na fakt, że sąd nie uwzględnił skargi na bezczynność. W tym względzie żądania Skarżącego jako bezzasadne podlegają oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Odnosząc się do kwestii bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] 2015r. Sąd uznał, że zarzut dotyczył bezczynności a nie przewlekłości. Sąd podziela bowiem prezentowany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia wskutek niepodejmowania żadnych istotnych czynności w sprawie. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77). Reasumując, pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2016 r., I OSK 2341/15, CBOSA). Odwołanie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu organ I instancji przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu pismem z 2 czerwca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] czerwca 2015r. ([...]) zawiadomiło Skarżącego o przedłużeniu załatwienia sprawy do 30 września 2015r. z uwagi na duża ilość spraw. Zawiadomieniem tym Kolegium uczyniło zadość obowiązkowi z art. 36 § 1 kpa, zgodnie z którym o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Skarżący kierując do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 37 § 1 kpa w dniu 12 lutego 2015r. uczynił to już po wydaniu przez organ postanowienia z [...] 2015r. W chwili składania skargi w dniu 22 lutego 2016r.organ w zakresie rozpoznania odwołania z [...] 2015r. nie pozostawał w bezczynności, co czyniło skargę i w tym zakresie bezzasadną. Postanowieniem z dnia [...] 2015r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji rozstrzygnęło kwestie związaną z wniesionym odwołaniem i na dzień wnoszenia skargi nie pozostawała w bezczynności. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 24.09.2008r. (I OSK 1490/07) w sytuacji gdy organ stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie powinien stwierdzać już braku podstaw do wniesienia odwołania. Tym samym skarga jako bezzasadna podlegała w całości oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa Z uwagi na treść art. 119 pkt 4 ppsa sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczony a wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 134 § 1 zd. 2 ppsa.