II SAB/Po 31/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie oceny stanu technicznego obiektu budowlanego; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 15 lutego 2013 r. G. B., w której imieniu działał profesjonalny pełnomocnik będący radcą prawnym, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB w K.") w sprawie załatwienia żądania strony z dnia 24 października 2012 r. dotyczącego podjęcia czynności i przeprowadzenia postępowania administracyjnego, tj. wszczęcia postępowania w sprawie zbadania tego, czy budynki znajdujące się na nieruchomości o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., której właścicielem jest L. W., mają ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Skarżąca żądała uwzględnienia przez organ skargi na bezczynność w trybie autokontroli, a w przypadku nieskorzystania z powyższego trybu, wniosła o uwzględnienie skargi przez Sąd i zobowiązanie PINB w K. do załatwienia sprawy w określonym terminie, oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 35 § 3 w zw. z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa"). Pełnomocnik skarżących podniósł, że przedmiotowym podaniem z dnia 24 października 2012 r. strona zażądała podjęcia czynności i przeprowadzenia postępowania administracyjnego, zaś organ w piśmie z dnia 8 stycznia 2013 r. ([...]) poinformował stronę o przeprowadzeniu kontroli w dniu 6 listopada 2012 r. i dokonanych ustaleniach, jednakże trudno uznać to pismo za zawiadomienie, o którym mowa w art. 61 § 4 kpa bądź orzeczenie, o którym mowa w art. 61a § 1 kpa. Dalej pełnomocnik wyjaśnił, że w związku z bezczynnością organu zostało skierowane do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") zażalenie na bezczynność PINB w K. (wpływ do WWINB w dniu 14 stycznia 2013 r.); WWINB w piśmie z dnia 7 lutego 2013 r. ([...]) zawiadomił stronę o sposobie załatwienia skargi – uznał zażalenie za skargę, orzekł o jej zasadności, lecz nie wyznaczył żadnego terminu załatwienia sprawy. Wobec upływu ponad 3 miesięcy od dnia wniesienia żądania i braku realnych widoków na załatwienie sprawy strona uznała za zasadne wniesienie skargi na bezczynność. Skarga wpłynęła do PINB w K. w dniu 15 lutego 2013 r. Po wniesieniu skargi PINB w K. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] na podstawie art. 61a § 1 i 2 kpa odmówił wszczęcia postępowania na wniosek G. B., którą uznał za osobę niebędącą stroną w sprawie dotyczącej utrzymania we właściwym stanie technicznym pod kątem posiadania przez budynki sąsiednie – tj. budynek mieszkalno -handlowy i budynek gospodarczy znajdujące się na nieruchomości o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., której właścicielem jest L. W. – ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 marca 2013 r. W odpowiedzi na skargę PINB w K. wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił m.in., że w odniesieniu do wniosku strony z dnia 24 października 2012 r. udzielił skarżącej wyczerpującej odpowiedzi w piśmie z dnia 8 stycznia 2012 r., jednak strona niezadowolona z otrzymanej odpowiedzi wniosła do WWINB zażalenie na bezczynność PINB w K., wskutek czego organ wyższego stopnia uznał zażalenie za uzasadnioną skargę i pouczył PINB o sposobie, w jaki powinien wyjaśnić sprawę i rozstrzygnąć co do możliwości jej prowadzenia postępowania. Podniósł również, że postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. ([...]) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, której dotyczyło żądanie strony skarżącej, gdyż uznał, iż podanie wniosła osoba, która nie jest stroną w sprawie. Zdaniem organu strona nie wyczerpała również wymogu z art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie wyczerpała wszystkich środków zaskarżenia , jakie służyły jej w postępowaniu przed tym organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl § 2 tego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 kpa warunkiem wniesienia skargi na bezczynność było wniesienie do organu wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Przed wniesieniem przedmiotowej skargi pełnomocnik strony skarżącej wyczerpał tę możliwość, składając zażalenie z dnia 12 stycznia 2013 r. na bezczynność PINB w K. w załatwieniu sprawy, jak to wynika z akt administracyjnych oraz treści skargi i odpowiedzi na skargę. Bez znaczenia pozostaje fakt, że WWINB zażalenie to rozpatrzył jako skargę na podstawie art. 237 § 3 kpa. Dodać należy, że przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu (lub na przewlekłość postępowania) nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 207/12, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nietrafne jest stanowisko PINB w K., że strona powinna była przed wniesieniem skargi wyczerpać jeszcze inny środek prawny w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., skoro wyczerpała przysługujący jej środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w postaci zażalenia na bezczynność organu w załatwieniu sprawy. W sytuacji, gdy organ wyższego stopnia nie wyznaczył organowi żadnego terminu do załatwienia sprawy, należało uznać, że podjęcie działań procesowych zmierzających do formalnego załatwienia sprawy z wniosku skarżącej poprzez wyjaśnienie statusu wnioskodawczyni i rozstrzygnięcie, czy jest ona stroną postępowania, z winy organu było spóźnione, a zwłoka ta zachodziła w chwili wnoszenia do tutejszego Sądu skargi na bezczynność organu nadzoru budowlanego, co miało miejsce w dniu 15 lutego 2013 r. Dopiero w dniu 26 lutego 2013 r. PINB w K. wezwał skarżącą do wskazania jakiego interesu prawnego lub obowiązku wnioskodawczyni dotyczy jej żądanie z dnia 24 października 2012 r. W konsekwencji również postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie nastąpiło już po wniesieniu skargi. W tych okolicznościach, przy uwzględnieniu kolejnych czynności organu podjętych przed dniem 15 lutego 2012 r., jak i dopiero po tym dniu, uznać należało, że skarga na bezczynność organu została wniesiona w okresie faktycznej zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Organ nie załatwił bowiem sprawy w terminach wynikających z art. 35 § 3 kpa. W świetle powyższego skarga na bezczynność PINB w K. w przedmiotowej sprawie, jako dopuszczalna i wniesiona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie. Przeprowadzając taką ocenę zważyć należy, że w dniu [...] marca 2013 r. PINB w K. wydał rozstrzygnięcie formalnie w przedmiocie żądania strony poprzez odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Mając te okoliczności na uwadze nie budzi wątpliwości, że bezprzedmiotowe stało się rozpoznawanie skargi w zakresie obejmującym żądanie zobowiązania PINB w K. do załatwienia przedmiotowej sprawy. Oznacza to, że bezczynność będąca przedmiotem tej skargi przestała istnieć, a tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie wyznaczenia organowi terminu do załatwienia sprawy stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Jednocześnie należy zauważyć, że w świetle aktualnego brzmienia art. 149 p.p.s.a. wydanie decyzji przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi nie powoduje, iż postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w całości. W konsekwencji w sprawie ze skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego z innych przyczyn niż załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi. Przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Z analizy tego przepisu, w kontekście art. 417¹ § 3 Kodeksu cywilnego, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem przyjąć, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne jw.). W ocenie Sądu fakt, że organ nadzoru budowlanego w zasadzie niezwłocznie po otrzymaniu podjął czynności wyjaśniające związane ze stanem technicznym obiektów budowlanych wskazanych we wniosku (w dniu 6 listopada 2012 r. przeprowadził kontrolę utrzymania budynków we właściwym stanie technicznym), o czym jednak – jaki i o wnioskach wynikających z oględzin budynków – powiadomił skarżącą w piśmie z dnia 8 stycznia 2013 r., nie pozwala na przypisanie organowi rażącego naruszenia prawa. Błędne uznanie przez organ, że wyjaśnienie zawarte w piśmie z dnia 8 stycznia 2013 r. stanowi odpowiednie załatwienie sprawy, nie może być uznane za przejaw lekceważenia zasad i przepisów szczególnych procedury administracyjnej. W przedstawionych okolicznościach nie można uznać, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, czemu Sąd dał wyraz w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt III wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349, z późn. zm.). Stosownie do tych przepisów Sąd przyznał stronie od organu zwrot poniesionych kosztów, na które złożyły się: uiszczony wpis w kwocie 100 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, a tytułem wynagrodzenia radcy prawnego została zasądzona kwota [...] zł, co pozostaje w zgodzie z wyżej przywołanymi przepisami rozporządzenia i żądaniem pełnomocnika.