II SAB/Po 37/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółka komandytowa z siedzibą w P. na bezczynność "B" Sp. z o.o. Oddział Dystrybucji [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od "B" Sp. z o.o. Oddział Dystrybucji [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], pełnomocnik spółki "A" Spółka komandytowa z siedzibą w P. (dalej jako "A" lub "skarżący") zwrócił się do przedsiębiorstwa energetycznego "B" Sp. z o.o. Oddział Dystrybucji [...] (dalej jako "B" lub "przedsiębiorstwo energetyczne") o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, będących podstawą lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, przebiegających przez należącą do spółki "A" nieruchomość. W uzasadnieniu pisma, które zatytułowano jako "wezwanie do podjęcia negocjacji" podniesiono, że na działce nr [...] położonej w P., a stanowiącej własność spółki "A" przebiegają linie elektroenergetyczne oraz posadowiony jest słup, wchodzące w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Na przedmiotowe pismo nie uzyskano odpowiedzi ze strony przedsiębiorstwa energetycznego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...], pełnomocnik spółki "A" wniósł o bezzwłoczną odpowiedź na pismo z dnia [...] grudnia 2011r., pod rygorem podjęcia kroków prawnych. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. spółka "A", reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła za pośrednictwem przedsiębiorstwa energetycznego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność spółki "B", polegającą na: (1) nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przy jednoczesnym (2) niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania zgodnie z art. 17 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Z powołaniem się na powyższe zarzuty wniesiono o stwierdzenie bezczynności spółki "B" i zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przypadku skarg na bezczynność strona skarżąca nie jest związana jakimkolwiek terminem, lecz może ją skutecznie wnieść aż do ustania stanu bezczynności. W ocenie skarżącego spółka "B", zajmując się dystrybucją energii elektrycznej, jest zobowiązana do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej – zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojęcie "zadania publiczne" nie jest przypadkowe i ma na celu wyeliminowanie elementu podmiotowego w tym znaczeniu, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są "zadaniami publicznymi". W konsekwencji, zdaniem skarżącego, żądane przez niego informacje dotyczą "sprawy publicznej" i nakładają na przedsiębiorstwo energetyczne obowiązek ich udzielenia. Pełnomocnik spółki "A" podniósł również, że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał jakichkolwiek wnioskowanych przez siebie dokumentów w żądanej formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej albo umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę pismem z dnia [...] marca 2013 r. spółka "B" wniosła o jej oddalenie, ewentualnie umorzenie postępowania. Uzasadniając swe stanowisko, przedsiębiorstwo energetyczne przedstawiło treść korespondencji otrzymanej od pełnomocnika skarżącej Spółki i wskazało, że po zapoznaniu się ze skargą dokonano szczegółowej analizy sprawy oraz ponownego badania będących w jego posiadaniu dokumentów. Powyższe doprowadziło do zgromadzenia kilku informacji prostych, jednak nie ma wśród nich wnioskowanych przez skarżącego decyzji stanowiących wprost podstawę lokalizacji i budowy ww. urządzeń elektroenergetycznych. W związku z tym faktem dnia [...] marca 2013 r. do skarżącego została skierowana informacja w sprawie dostępu do informacji publicznej i zostały przesłane stosowne dokumenty. W ocenie przedsiębiorstwa energetycznego udzielona informacja usunęła ewentualny stan bezczynności podmiotu, a zatem wniosek o umorzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie. Natomiast uzasadniając wniosek o oddalenie skargi, spółka "B" podkreśliła, że w swoich pismach skarżący dawał wyraźnie do zrozumienia, iż swoje żądanie opiera na ewidentnym własnym interesie prywatnym. Żądanie to było związane z podjęciem negocjacji w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu oraz ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez przedsiębiorstwo energetyczne z gruntu skarżącego. Świadczy to o zamiarze spółki "A", aby nadużyć przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w prywatnym interesie. Zgodnie z art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o treści aktów administracyjnych, natomiast w katalogu określonym w tym przepisie nie ma kategorii "wszelkie posiadane dokumenty", co oznacza, że podmiot zobowiązany jest do udostępnienia jedynie takich dokumentów, które: po pierwsze, mają charakter dokumentu publicznego i po drugie, możliwe są do zindywidualizowania. W związku z tym, żądania udostępnienia kserokopii "wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy ww. linii elektroenergetycznych" nie można oceniać, jako żądania złożonego na podstawie powyższej ustawy. Spółka "B" wskazała też, że w myśl art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, a nie prywatnego. Tymczasem okoliczności sprawy, a w szczególności uzasadnienie żądania udostępnienia informacji, wskazuje jednoznacznie na brak w sprawie warunku koniecznego, a mianowicie interesu publicznego i waloru "sprawy publicznej". Żądane przez skarżącego dokumenty dotyczą nie sprawy publicznej, lecz gospodarczych interesów przedsiębiorstwa energetycznego i nie są informacją publiczną. Spółka "B" przytoczyła nadto argumenty na rzecz swego stanowiska, że żądane udostępnienie kserokopii "wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii" wymaga udostępnienia informacji przetworzonej. W szczególności, zdaniem przedsiębiorstwa energetycznego, żądanie udostępnienia jest niedookreślone, a więc skarżący nigdzie nie wskazał, o jaki konkretnie dokument się zwraca. Odpowiedź na powyższe żądanie wymaga zidentyfikowania i przeanalizowania zbiorów dokumentów dotyczących urządzeń i wyselekcjonowania spośród nich tych, na podstawie których przeprowadzono inwestycję, a co za tym idzie odpowiedź taka stanowi "informację przetworzoną". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Postępowanie sądowe należało umorzyć. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta określa obowiązki podmiotu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, oraz określa w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Na wstępie należy zauważyć, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku milczenia podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w przypadku, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi w istocie informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd zobligowany jest do rozpoznania wniesionej skargi i rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się udostępnienia interesujących go danych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu cytowanej ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie. Jak wynika z kolei z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) wymienionej ustawy, udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć. Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów, wytworzone zarówno przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy zatem uznać, że informacje żądane przez skarżących posiadały status informacji publicznej. Dotyczyły one bowiem treści dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), odnoszących się do przedsiębiorstwa energetycznego "B". Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2013 r., żądanie skarżących zostało dostatecznie sprecyzowane. W piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżący wniósł bowiem o przekazanie mu kserokopii decyzji w sprawie lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na działce nr [...] położonej w P., dla której Sąd Rejonowy [...] w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej został zatem uszczegółowiony zarówno co do przedmiotu, jak i zakresu przestrzennego wymienionych decyzji. Trzeba przy tym zauważyć, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy obowiązane do udzielenia informacji publicznej są nie tylko szeroko rozumiane organy administracji publicznej, publiczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne albo podmioty je reprezentujące, lecz także inne podmioty lub jednostki organizacyjne, jeżeli wykonują one w szczególności zadania publiczne. Należy zarazem podkreślić, że zakres nazwy "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu nazwy "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych wyrażeń abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach. Odnosząc te uwagi do specyfiki przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy z kolei zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w szerokim ujęciu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Taki pogląd spotkał się także z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., II SAB/Wa 268/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zarazem podkreślić, że w świetle art. 2 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, każdemu przysługuje w zasadzie prawo dostępu do informacji publicznej, a od wnioskodawcy nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub choćby faktycznego. Żądana informacja – wbrew twierdzeniom podmiotu zobowiązanego – nie miała przy tym charakteru przetworzonego, a zatem nie zaistniała też podstawa do badania na mocy art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, czy w niniejszej sprawie uzyskanie wnioskowanych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dane wnioskowane przez skarżących składały się bowiem jedynie z prostych informacji, które nie wymagały od podmiotu zobowiązanego poniesienia nadmiernych nakładów w celu opracowania i przekazania informacji końcowej. Dlatego przedsiębiorstwo energetyczne nie może się skutecznie zasłaniać brakiem interesu publicznego spółki "A" w uzyskaniu przedmiotowych informacji. Trzeba również zauważyć, że prawo do uzyskania informacji publicznej zgodnie z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej ulega ograniczeniu m.in. ze względu na tajemnice ustawowo chronione oraz tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepis ten nie oznacza jednak, że podmiot zobowiązany może w takim przypadku nie podejmować jakichkolwiek działań. W celu uchylenia się od zarzutu bezczynności powinien on bowiem wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 wymienionej ustawy decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wyjaśniając zarazem motywy takiego rozstrzygnięcia. W konsekwencji należy zatem uznać, że żądane informacje miały charakter informacji publicznej, a przedsiębiorstwo energetyczne było podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 powoływanej ustawy udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W aktach administracyjnych brak jest również jakiegokolwiek pisma powiadamiającego w trybie art. 13 ust. 2 powołanej ustawy o późniejszym terminie udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto, udostępnienie informacji publicznej powinno według art. 14 ust. 1 tejże ustawy nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem. Dopiero wtedy ustępuje stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Gdyby jednak środki techniczne, jakimi dysponuje podmiot zobowiązany nie umożliwiały udostępnienia informacji w opisany wyżej sposób, podmiot ten powinien pisemnie poinformować o tym fakcie wnioskodawcę, wskazując przyczynę zaistniałego stanu rzeczy oraz możliwy sposób udostępnienia żądanych informacji. Ze względu na powyższe należy przyjąć, że przedsiębiorstwo energetyczne "B" pozostawało w stanie bezczynności. Niemniej, biorąc pod uwagę, że z obowiązujących przepisów obowiązek rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika w sposób jednoznaczny, a żądana informacja została ostatecznie skierowana do spółki "A" w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. (k. 34-34 akt sądowych), Sąd stwierdził, że powyższy stan bezczynności nie miał charakteru rażącego. Jednocześnie, ze względu na przekazanie żądanych informacji niniejsze postępowanie należało umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) jako bezprzedmiotowe (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i z art. 205 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).